Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության խաղաղ կարգավորման գործընթացում ՌԴ ապակառուցողական մոտեցման մասին ահազանգում է ոչ միայն փորձագիտական հանրությունը, այլև միջազգային խմբերը: Ռուսաստանին ուղղված մեղադրանքների ակնարկներ պարունակող զեկույցով հանդես եկավ Միջազգային ճգնաժամային խումբը (International Crisis Group), որն օրերս հրապարակել է Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրի վերաբերյալ հերթական զեկույցը:
«Ռուսաստանը, որը մեծ ազդեցություն ունի հակամարտության բոլոր ասպեկտներում, պետք է ավելի վճռական լինի հակամարտող կողմերի միջև համաձայնության հաստատման հարցում։ Դա կարող է լինել այն դեպքում, եթե Մոսկվան հայտարարի, որ դադարեցնում է զենքի վաճառքը և՛ Հայաստանին, և՛ Ադրբեջանին։ Զենքի մյուս մատակարարները, որոնց թվում են Հարավային Կորեան ու Իսրայելը, պետք է հետևեն այս օրինակին»,- նշված է զեկույցում:
«Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում «Հյուսիս-Հարավ» քաղաքագիտական կենտրոնի գործադիր տնօրեն, ռուսաստանցի քաղաքագետ Ալեքսեյ Վլասովն ասաց, որ զեկույցն ուղղված չէ ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ կարգավորմանը, այլ այդ կազմակերպության այն ցանկությանը, որը միտված է ցույց տալ ՌԴ արտաքին քաղաքական թույլ կողմերը Հարավային Կովկասում, որովհետև զենքի մատակարարումը իրականում չի դանդաղեցնում կարգավորումը, այլ ավելի արագացնում է: Նրա գնահատմամբ՝ կան գործոններ, որոնք կապ չունեն Հայաստանի առջև ՌԴ պարտավորությունների և այն համաձայնագրերի հետ, որոնք կնքվել են Ադրբեջանի հետ: Այսինքն՝ Վլասովի համոզմամբ՝ այստեղ շեշտերը փոխված են, փորձ է արվում ղարաբաղյան հակամարտության անհաջողության պատասխանատվությունը դնել միջնորդներից միայն մեկի՝ ՌԴ-ի վրա: Սակայն, նրա խոսքով, այս մոտեցումն անարդար է:
«Եթե մենք խոսում ենք երկկողմ հարաբերությունների մասին, ապա հիշեցնեմ, որ Հայաստանի տարածքում են գտնվում ռուսական ռազմաբազաները, և ՌԴ-ն իրականացնում է իր պարտավորությունները այն համաձայնագրերի շրջանակում, որոնք ստորագրվել են վերջին մի քանի տարիների ընթացքում: Ինչ վերաբերում է Ադրբեջանին, ապա զենքի մատակարարումն իրականացվում է միջազգային իրավունքի շրջանակներում, և ես չեմ կարծում, որ դրանք բերում են ՀՀ-ի և Ադրբեջանի միջև ուժային հավասարակշռության խախտման»,- նշեց նա:
Վլասովը հիշեցրեց նաև, որ ԱՄՆ-ը ևս միջոցներ է տրամադրում և՛ Ադրբեջանին, և՛ Հայաստանին, ԵՄ-ն ևս աջակցում է և՛ Հայաստանին, և՛ Ադրբեջանին, ուստի սա բնական պրակտիկա է, որը Ռուսաստանի դեպքում շեշտադրվում է, քանի որ Ռուսաստանի կողմ նայում են որպես ԼՂ հակամարտության գլխավոր համակարգողի:
«Բայց ես կասեի, որ չափազանց դժվար կլիներ ներկայումս Վլադիմիր Պուտինի համար բանակցային սեղանին հավաքել Իլհամ Ալիևին և Սերժ Սարգսյանին, ինչպես մի քանի տարի առաջ, և հասնել էական արդյունքի, որովհետև կողմերը կոմպրոմիսի պատրաստ չեն»,- նկատեց նա:
Անդրադառնալով ՄԱԿ-ի ԳԱ 68-րդ նստաշրջանում Վրաստանի նախագահ Միխեիլ Սաակաշվիլիի ելույթի այն հատվածին, որն ուղղված էր ՌԴ արտաքին քաղաքականության քննադատությանն ու ԼՂ հակամարտության խաղաղ կարգավորման գործընթացում ՌԴ-ի ոչ կառուցողական մոտեցումներին՝ ռուսաստանցի քաղաքագետն ասաց, որ այդ ելույթն իրեն զարմացրել է: Նա նշեց, որ Ռուսաստանը հանդիսանում է հակամարտության միջնորդ, միջնորդի խնդիրն այն չէ, որ մի կողմի հաղթանակը գրանցի մյուսի նկատմամբ, իսկ Սաակաշվիլին այդ մասին է ասում, որ ՌԴ-ն հետաքրքրված չէ որևէ կողմի հաղթանակի մեջ:
«Իսկ միջնորդներից ո՞ր մեկն է հետաքրքրված, որ կողմերից մեկը հաղթի, դա հիմարություն է: Միջնորդների առաքելությունն է հաշտեցնել, շահերի համընկնման տեղեր գտնել, փորձել, որպեսզի կողմերը նստեն բանակցային սեղանին և պայմանավորվեն ոչ թե ճնշումների ներքո, այլ իրար կողմ միտված»,- պարզաբանեց Ալեքսեյ Վլասովը
Դիտարկմանը, թե բարդ է հասկանալ այն, որ Վլադիմիր Պուտինն Ադրբեջանում հայտարարում է, որ ԼՂ հակամարտությունն ունի բացառապես քաղաքական լուծում, բայց միևնույն ժամանակ զենք է մատակարարում Ադրբեջանին, արձագանքեց. «Ինչո՞ւ զենքի մատակարարումը կապել նրա հետ, որ այդպիսով Ռուսաստանը հրահրում է Ադրբեջանին պատերազմ սկսել և ավելի ագրեսիվ գործել: Դա անիմաստ գնահատական է: ՌԴ-ն հանդիսանում է բանակցային գործընթացի մասնակից և ոչ մեկ անգամ է հնչեցրել իր դիրքորոշումն այն մասին, որ հակամարտությունն ունի քաղաքական լուծում: Ես Պուտինի կողմից երբեք հակառակը չեմ լսել: Ուժային հավասարակշռությունը խախտված չէ, նույն մատակարարումը գնում է նաև Հայաստան: Ես կարծում եմ, որ ՌԴ քաղաքականությունն ավելի արդար պետք է գնահատել: Այն անթերի չէ, բայց մեղադրել ուժային հավասարակշռության խախտման մեջ, հիմար մեղադրանք է»:
