Հայաստանում երեկ տեղի է ունեցել ՀԱՊԿ պաշտպանության նախարարների խորհրդի նիստը: Եթե այդ նիստը Հայաստանում տեղի չունենար, ապա երեկվա համեմատ այդ պարագայում հազիվ թե որևէ տարբերություն լիներ, բացի, իհարկե, Գագիկ Ծառուկյանին պատկանող շքեղ հյուրանոցի հաշվեկշռից, որտեղ տեղի է ունեցել ՀԱՊԿ պաշտպանության նախարարների հավաքը:
Իհարկե, հավաքի ընթացքում քննարկվող ոչ բոլոր հարցերն են, որ կարող են դառնալ հրապարակման ենթակա՝ հաշվի առնելով դրա առանձնահատուկ բնույթը, սակայն տեղի է ունենում ռազմա-քաղաքական դաշինքի պաշտպանության նախարարների հավաք, և գործնականում հրապարակային մակարդակում զրո քաղաքական նշանակություն կամ քաղաքական նշանակությամբ զրո հայտարարություններ: Եվ սա այն դեպքում, երբ առնվազն Հայաստանի պարագայում դաշինքը ունի նմանօրինակ բազմաթիվ հայտարարությունների հիմքեր, առիթներ և պատճառներ: Միով բանիվ, Հայաստանում նոր չէ, որ պետք է համոզվենք ՀԱՊԿ կոչվող կառույցի թղթե բնույթի մասին: Համոզվեցինք հերթական անգամ:
Խնդիրը, սակայն, այն է, որ իր նման բնույթով՝ Հայաստանի համար ՀԱՊԿ արդյունքները թղթե են, մեծ հաշվով, իսկ ահա հետևանքների առումով ՀԱՊԿ ազդեցությունը, մեղմ ասած, թղթե չէ: Թղթե չէ, օրինակ, այն պարզ պատճառով, որ այդ կազմակերպության շրջանակում Հայաստանին պարտադրված է մի համաձայնագիր, որով Հայաստանը երրորդ երկրների հետ չունի ռազմական ենթակառուցվածքային համագործակցության իրավունք, եթե դրան միաձայն հավանության չեն արժանացնում ՀԱՊԿ մյուս անդամները: Այսինքն՝ Հայաստանի հանդեպ դաշինքային պարտավորությունները թղթե մակարդակով կատարող պետությունները, ինչը բնականաբար բխում է Հայաստանի շահերի հանդեպ նրանց շահերի հակամետությունից, այլապես դաշնակցային գործերը չէին լինի թղթե, գործնական մակարդակում արդեն վերահսկում են երրորդ երկրների հետ Հայաստանի հարաբերությունները:
Եվ այս համաձայնագիրը մի քանի տարի առաջ վավերացրել է Հայաստանի ԱԺ-ն, ըստ էության, մի քանի դեմ ձայնով: Եվ սա ընդամենը մեկ լծակն է, որ ՀԱՊԿ-ն ունի Հայաստանի պաշտպանական ինքնիշխանությունը սահմանափակելու և Հայաստանը գործնական միջազգային դաշնակցությունից զրկելու և թղթե ՀԱՊԿ դաշնակցության շրջանակում պահելու համար: Եվ հաշվի առնելով այն, որ Հայաստանը գտնվում է անվտանգության առումով մշտապես լարված միջավայրում, չավարտված պատերազմի պայմաններում, ՀԱՊԿ նման բնույթի դաշինքի կազմում լինելը, ըստ էության, Հայաստանի համար նշանակում է լինել վտանգավոր միջավայրում: Ասել կուզի՝ խնդիրը միայն այն չէ, որ ՀԱՊԿ անդամները չեն կատարում իրենց դաշնակցային ոչ միայն ռազմական, այլև նույնիսկ քաղաքական պարտավորությունները Հայաստանի հանդեպ: Եվ ոչ էլ միայն այն, որ ՀԱՊԿ անդամ պետությունները այսօր շատ ավելի մեծ թե՛ ռազմական, թե՛ քաղաքական աջակցություն են ցուցաբերում Հայաստանին սպառնացող Ադրբեջանին՝ Ռուսաստանը, Բելառուսը, որի նախագահը պատերազմի օրերին Ալիևին էր զանգում և գոտեպնդում, Ղազախստանը:
Այդ ամենով հանդերձ՝ ՀԱՊԿ-ն նաև Հայաստանին անվտանգության ոլորտում որոշակի սահմանափակումներ պարտադրող կառույց է, և այդ պարտադրանքի հարցում արդեն հԱՊԿ-ն ամենևին թուղթ չէ, այլ լիովին կենսունակ կառույց: Այսինքն՝ որպես հնարավորություն՝ այն թուղթ է, իսկ որպես վտանգ՝ երկաթե շղթա:
Այս խնդիրը Հայաստանում գիտակցված չէ հասարակական-քաղաքական մակարդակում կամ, գիտակցված լինելով հանդերձ, մատնված է գիտակցական լռության, այն չի բարձրաձայնվում՝ ինչ-ինչ նկատառումներից ելնելով: Մինչդեռ Հայաստանը դրա հետևանքով ոչ միայն զրկվում է իրական դաշնակիցների հնարավորությունից, այլև, ըստ էության, սպառնում նույնիսկ հայտնվել քաղաքակիրթ աշխարհի հակառակորդի կարգավիճակում:
