Ամերիկահայ գործարար Էդմոն Խուդյանը կարող է դիմել Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում գտնվող միջազգային միջնորդ դատարան: Այս մասին «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում հայտնեց Հայաստանում գործարարի շահերի պաշտպան Նիկոլայ Բաղդասարյանը:
Հիշեցնենք, որ Է. Խուդյանը շինարարական գործունեություն է իրականացրել Երևանում, և Հայաստանից նրա գործընկերները խարդախություններ և չարաշահումներ են իրականացրել նրա բիզնես-ծրագրերում: Այդ խաբեությունների արդյունքում յուրացրել են ամերիկահայ գործարարի ներդրած մոտ 8,5 մլն դոլարը: Մասնավորապես` նրան պատկանող «Արին Կապիտալ» ընկերությունը Մաշտոցի 33 հասցեում կառուցում է էլիտար բարձրահարկ բնակելի շենք:
Հրապարակումների համաձայն` այդ շենքի կառուցապատման գործում նրա գործընկերներ Վլադիսլավ Մանգասարյանը, Ղևոնդ Ղալումյանը և Էդուարդ Եսայանը վաճառել են այդ շենքի բնակարանները, հետո ընկերությունը սնանկ են ճանաչել ու այդպես յուրացրել են թե Է. Խուդյանի ներդրած, թե վաճառքից գոյացած միլիոնավոր դոլարները:
Է. Խուդյանն արդեն մի քանի տարի է, ինչ փորձում է իր շահերը վերականգնել ՀՀ իրավապահ մարմիններում, բայց նրա ներկայացմամբ` այդ գործը տեղից չի շարժվում՝ չի քննվում, և չարաշահումները չեն բացահայտվում: Եվ դրա պատճառն այն է, որ այդ շենքում բնակարաններ են գնել ՀՀ բարձրաստիճան շատ պաշտոնյաներ, ովքեր էլ իրենց ազդեցությամբ թույլ չեն տալիս, որ գործը քննվի:
Հրապարակումների համաձայն` այդ խարդախության մեջ իր մասնաբաժինն ունի նաև նախագահ Սերժ Սարգսյանի եղբայրը՝ Լևոն Սարգսյանը, ով նույնպես այդ շենքում ունի բավականին մեծ տարածք: Ճիշտ է, Է. Խուդյանը Լ. Սարգսյանին հստակորեն չի մեղադրում, սակայն նրա նկարագրածից հասկանալի է դառնում, որ վերջինս նույնպես խոչընդոտում է այդ չարաշահումների բացահայտմանը: Է. Խուդյանը, հույսը կտրելով ՀՀ իրավապահ մարմիններից, որոշել է դիմել Նյու Յորքում գտնվող միջազգային դատարան, որը քննում է պետության և քաղաքացու միջև առկա վեճերը:
Բանն այնն է, որ 1992թ. Հայաստանը ԱՄՆ-ի հետ երկկողմ պայմանագիր է ստորագրել, համաձայն որի` ԱՄՆ քաղաքացին իր երկրում կարող է դատական գործ սկսել Հայաստանի դեմ, եթե նրա ներդրումային իրավունքները ոտնահարվել են մեր երկրում: Եվ հակառակը՝ ՀՀ քաղաքացին նույնպես Հայաստանում կարող է դատական գործ սկսել ԱՄՆ-ի դեմ, եթե այդ երկրում խախտվել են իր ներդրումային իրավունքները: Ընդ որում, « ՀՀ և ԱՄՆ-ի միջև ներդրումների փոխադարձաբար խրախուսման և պաշտպանության մասին» պայմանագիրը հիմնականում տնտեսական բնույթ և նպատակ ուներ` պաշտպանելու քաղաքացիների բիզնես-գործունեությունը, ներդրումները և ընդհանրապես` տնտեսական շահերը:
Պայմանագիրը ստորագրվել է 1992 թվականին` ՀՀ առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի օրոք: 1994թ. ՀՀ Գերագույն խորհուրդը օտարերկրյա ներդրումների մասին օրենք է ընդունում:
Իսկ Է. Խուդյանը նախ` փորձել է իր իրավունքները պաշտպանել Հայաստանում, սակայն չի հաջողել, և այժմ նրա փաստաբան Ն. Բադալյանը հնարավոր է համարում, որ իր պաշտպանյալը դիմի Նյու Յորքում գտնվող այդ միջազգային դատարան: Այս դեպքում արդեն եթե դատարանը Խուդյանին տուժող ճանաչի, ապա պատասխանատուն կլինեն ոչ թե նրա հայաստանյան գործընկերները, այլ Հայաստանը: Տվյալ պարագայում մեր երկիրը պարտավորված կլինի վճարել ամերիկահայի ոչ միայն ներդրած գումարները:
«Կվճարեն ոչ միայն կորցրած, այլև չստացված օգուտները և կատարված դատական ծախսերը: Եթե յուրացրել են 8,5 մլն դոլար, չստացած օգուտները կրկնապատիկ, եռապատիկ ավելի մեծ կլինեն: Ըստ պայմանագրի` այդ հաշվարկները կատարում է անկախ աուդիտը: Իսկ գումարը գանձվում է պետությունից»,- ասում է Ն. Բաղդասարյանը:
Եթե Է. Խուդյանը շահի դատը, ՀՀ-ն չի կարող չկատարել այդ միջնորդ դատարանի վճիռը և չվճարել գումարը, քանի որ դա միջազգային միջնորդ դատարան է, որը պարզապես տեղակայված է ԱՄՆ-ում` այնպես, ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը` Ֆրանսիայի Ստրասբուրգ քաղաքում: Իսկ եթե պետությունը չկատարի միջազգային դատարանի վճիռը, ապա նրա դեմ նախատեսվում են պատժամիջոցներ:
Եթե իսկապես ամերիկահայ գործարարը դիմի Նյու Յորքի դատարան ու դատը շահի, ապա դա կարող է լինել ամենամեծ գումարը, որը մեր պետությունը կարող է վճարել իր իրավապահ ատյանների անգործության համար:
