Ֆուտբոլիգարխիկ համակարգի թշվառությունը

Այսօր Սանկտ Պետերբուրգում տեղի ունեցող Համագործակցության գավաթի խաղարկության քառորդ եզրափակչում Երևանի «Միկա»-ն, որի սեփականատերը Սերժ Սարգսյանի մերձավոր օլիգարխ Միխայիլ Բաղդասարովն է, 0:4 հաշվով խայտառակ պարտություն է կրել Բաքվի «Ինտեր»-ից: Սա Համագործակցության գավաթի շրջանակներում Հայաստանի ակումբային թիմերի երրորդ խայտառակությունն է, որին նրանք ենթարկվում են ադրբեջանական թիմերի հետ մրցախաղերում: 2005 թվականին Բաքվի «Նևթչի»-ին 0:2 հաշվով պարտվեց, իսկ հաջորդ տարի էլ նույն մրցաշարի շրջանակում «Նևթչի»-ի հետ խաղից ուղղակի փախավ Սերժ Սարգսյանի մեկ այլ մերձավոր օլիգարխ` Ռուբեն Հայրապետյանի այն ժամանակվա սեփականությունը հանդիսացող «Փյունիկ»-ը, որն այժմ Սերժ Սարգսյանի մեկ ուրիշ մերձավոր օլիգարխ Սամվել Ալեքսանյանի սեփականությունն է:
Ահա այդպես, ամեն ինչ իրար մեջ բաժան-բաժան արած, ամեն ինչ յուրացրած օլիգարխիան հասարակությանը թողել է միայն խայտառակությունը, որի կայուն հարթակի է վերածվել նաև Համագործակցության գավաթի մրցաշարը: Ընդհանրապես անհասկանալի է այդ մրցաշարի իմաստը: Այն տեղի է ունենում ձմռան կեսին, արհեստական դաշտերում, որոնցում նորմալ ֆուտբոլ խաղալ հնարավոր չէ: Զուտ մարզական, ֆուտբոլային առումով դրանից ստացվող օգուտը պատկերացնելը անհնարինության աստիճան բարդ է: Փոխարենը հեշտ է նկատել, որ այդ մրցաշար կոչվածը ռուսների համար ընդամենը հետխորհրդային տարածքում էքսպանսիոն քաղաքականության մի ուղղություն է, առավել ևս, որ ֆուտբոլը վաղուց ի վեր շատերի համար քաղաքականության գործիք է դարձել: Բայց քանի որ մրցաշարի կազմակերպիչը ռուսներն են, հայկական ակումբների և նրանց օլիգարխ տերերի համարձակությունը չի բավականացնում անտեսելու այդ մրցաշարը, զբաղվելու հայկական ֆուտբոլի զարգացման համար անհրաժեշտ ավելի կարևոր գործերով: Ավելի լավ է գնալ թեկուզ ադրբեջանցիների հետ խաղով հերթական անգամ խայտառակ լինելու վտանգին ընդառաջ, քան մերժել ռուսներին: Արդյունքում ստացվում է այն, ինչին ականատես ենք լինում: Իրականում, իհարկե, սա ֆուտբոլ է, որտեղ, իհարկե, պարտություններն ու հաղթանակները իրար հաջորդող օրինաչափ երևույթ են նույնիսկ գերթիմերի համար: Բայց խնդիրն այն է, որ սպորտը, առավել ևս մարզաձևերից ամենամասսայականը համարվող ֆուտբոլը, վաղուց արդեն դադարել է զուտ իր մարզական շրջանակում մնալուց և հանդիսանում է ազգերի մրցակցության կարևոր ուղղություններից մեկը: Եվ ահա, այս ուղղության վրա մենք հերթական անգամ խայտառակ ենք լինում մի ազգի հետ մրցակցությունում, որի հետ գտնվում ենք կիսապատերազմական վիճակում, որի հետ գտնվում ենք ոչ միայն տնտեսա-քաղաքական ու ռազմական, այլ նաև առաջին հերթին բարոյահոգեբանական մրցակցության մեջ: Սա չի նշանակում, որ պետք է հաղթանակները հասցվեն տիեզերական իրադարձության աստիճանի: Պարզապես պետք է, որ պարտությունները չլինեն խայտառակություն, ու խայտառակություններն էլ ունենան վերջ: Բայց այդ իմաստով նորից հանգում ենք այն պարզ ճշմարտությանը, որ դրսում խայտառակություններին վերջ տալու միակ հնարավորությունը նախևառաջ տանը առկա խայտառակությունները վերացնելն է: Չէ՞ որ ֆուտբոլում էլ հենց դրանք են արտահայտվում, ինչի հետևանքը հայկական ֆուտբոլի թշվառ վիճակն է, որովհետև հայկական ֆուտբոլը այն բոլոր ոլորտներից մեկն է, որտեղ օլիգարխիական ամենաթողություն է` բնականաբար իշխանական բարձր հովանու ներքո: Իսկ ֆուտբոլը, ի տարբերություն այլ ոլորտների, այն ուղղությունն է, որտեղ նմանօրինակ ամենաթողության հետևանք հանդիսացող խայտառակ վիճակը շատ ավելի պատկերավոր և ցցուն է արտահայտվում, որովհետև պատկերը ֆուտբոլային դաշտում շատ ավելի հստակ է, ենթակա չէ ո՛չ նկարագրային, ո՛չ վիճակագրական աճպարարության: Ու պատկերն, ահա, սա է:
Լուսանկարը՝ PanArmenianPhoto-ի