20 տարի առաջ Հայաստանը լուրջ մարտահրավերների առաջ էր կանգնած,և գուցե դա բացասական ազդեցություն ունեցավ երկրի հետագա զարգացման վրա: Այն ժամանակ երկիրը պատերազմում էր Ադրբեջանի հետ, արտագաղթ կար, որի երկրորդ ու երրորդ ալիքն է սկսվել: Գնահատելով 20-ամյա Հայաստանի ձեռբքերումներն ու կորուստները`«Սիվիլիթաս» հիմնադրամի կազմակերպած «Անկախության 20 տարիները Հայաստանում և տարածաշրջանում» քննարկմանն ասաց Հայաստանում Գերմանիայի դեսպան Հանս ՅոխենՇմիդտը:
Նրա խոսքով`երկրի նախկին նախագահը պատասխանատու է այն վիճակի համար, որի մեջ այսօր գտնվում է Հայաստանը: Խնդիրների թվում նա նշեց ներդրումային միջավայրի ոչ նպաստավոր վիճակը, կոռուպցիայի մակարդակը, մրցակցության ցածր մակարդակը: Նա նշեց, որ երկիրը թեև ընդունում է օրենքներ, սակայն դրանց կատարմանը հետամուտ չի լինում:
ԱՄՆ նախկին դեսպան Ջոն Էվանսն էլ իր հերթին նշեց, որ, գնահատական տալով 20-ամյա Հայաստանին, չպետք է անտեսել աշխարհում կատարվող իրադարձությունները`ԽՍՀՄ փլուզումը, գլոբալացումը, ժողովրդավարացումն ու կանանց դերի հզորացումը: «Հայաստանը տուժեց ճգնաժամից, պատերազմից, բայց լավ հիմք ուներ, որն, իհարկե, կատարյալ չէր: Հինգ տարի չեմ եղել Հայաստանում, սական տեսնում եմ շատ լուրջ բարելավումներ հիմնականում մայրաքաղաքում` բացվել են նոր խանութներ, թերթել եմ Դեղին էջերն ու տեսել ակնհայտ առաջընթաց, տեսել եմ Հազարամյակի մարտահրավերների միջոցով կառուցված շինարարական մեծածավալ աշխատանքներ»,- նշեց նա: Բանախոսներն անդրադարձան նաև այս ծրագրի դադարեցման հետ կապված հարցին:
Հանս ՅոխենՇմիդտի խոսքով` Եվրամիությունը դադարեցրեց այս ծրագրի իրականացումը Հայաստանում, քանի որ կային ակնհայտ թերացումներ մրցութային գործընթացում, կար «արդարության պակաս», իր դերն ունեցավ նաև 2008թ. մարտի 1-ը: «Վախենում եմ, որ Հայաստանը մեկ քայլ հետ է մնում այլ երկրների համեմատ»,- մտահոգություն հայտնեց Հայաստանում Գերմանիայի դեսպանը: Նրա խոսքով`պատճառներից մեկը փակ սահմաններն են: «Բացումը դրական արդյունք կտա,և Հայաստանը քաղաքականապես խուսանավելու հնարավորություն կունենա»,- ասաց նա:
Ջ.Էվանսն էլ իր հերթին կարևորեց Հայաստանի` Թուրքիայի հետ դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատելու անհրաժեշտությունը: Նրա խոսքով` դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատում ասելով՝ շատերը պատկերացնում են բարիդրացիական հարաբերություններ, սակայն դա առաջին քայլն է դիմացինին հասկանալու համար:
«Պետք է հասկանալ, որ դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատելով՝ մեկը մյուսին լավություն չի անում»,- նկատեց Էվանսը: Շմիդտն էլ հավելեց, թե շատ մեծ ծավալի նյարդայնություն կա սահմանի բացման հարցում, ինչին խանգարում է նաև Ղարաբաղի խնդիրը, բացի այդ, իր համար, որպես իրավաբանի, դժվար է հասկանալ, որ ստորագրություն է դրվում հայ-թուրքական արձանագրության տակ, իսկ հետո ասվում է, թե դրանք պետք չէ վավերացնել: «Դա հետրողական քայլ չէ»,- հավելեց Հ.Յ.Շմիդտը:
«Փոխանակ ակնկալելու, որ ուրիշները գան ու լուծեն ձեր խնդիրը, այստեղի մարդիկ պետք է գտնեն լուծումներ»,-ասաց Ջ.Էվանսը:
