Արտահերթ նախագահական ընտրություններ նշանակելու Իլհամ Ալիեւի որոշման ամենաճիշտ գնահատականը, թերեւս, ադրբեջանցի փորձագետներից մեկն է տվել. «Գաղտնիքը գիտեն միայն ընտանքի անդամները»: Նրա քաղաքական վարքում, երեւում է, խորհրդապաշտությունը զգալի, եթե չասվի՝ վճռորոշ նշանակություն ունի. հոր ծննդյան 100-րդ տարելիցը, իր նախագահության 20-ամյակը նա նշանավորեց Ստեփանակերտում ադրբեջանական դրոշի բարձրացմամբ եւ վերջին հարցազրույցում իրողությունը գնահատեց «վերջնական հաղթանակի հաստում»: Ալիեւը միաժամանակ անոնսավորեց, որ «սկսվում է նոր դարաշրջան»:
Հարցազրույցը տարածվեց Արաբական միացյալ էմիրությունների նախագահի այցի հաջորդ օրը: Մոհամեդ բեն Զաիդի պատվին ընդունելությանը նա որդուն ներկայացրեց Աբու-Դաբիի միապետին: Սպասվում է Բելառուսի նախագահ Լուկաշենկոյի, որ սովորաբար ճամփորդում է որդու ուղեկցությամբ, Բաքու այցը: Ալիեւը կրտսեր Հեյդարին կարող էր ներկայացնել այդ ժամանակ, բայց պրեզենտացիան կազմակերպվեց նախընտրական փուլում, արաբական շեյխի ընդունելությանը:
2024թ. հունիսին լրանում է Ադրբեջանում Ալիեւների իշխանության 55 տարին. Հեյդար Ալիեւը Բաքվում կուսակցական առաջնորդ է նշանակվել 1969-ին: Ըստ էության, Ադր.ԽՍՀ-ը որպես «տիտղոսային ազգի» պետականություն կայացել է նրա պաշտոնավարման տարիներին: Մինչ այդ դա զուտ կոմունիստական-խորհրդային հանրապետություն էր, որտեղ պետական-կուսակցական պաշտոնները խստորեն քվոտավորված էին էթնիկ համամասնությամբ:
Ալիեւն ստեղծեց նոր իշխանություն, որտեղ առանցքային պաշտոնների նշանակվեցին ծագումով Նախիջեւանից եւ Հայաստանից՝ բացառապես նրա անձնական վստահությունը վայելող եւ Երեւանի խանության նոստալգիայով ներծծված անձինք: Հեյդար Ալիեւը Ադրբեջանը կառավարել է նաեւ Մոսկվայից, իսկ 1987թ. աշնանը նրա պաշտոնանկությունից հետո տարածաշրջանում ինչ կատարվել է՝ Սումգայիթի ջարդերը, 1989-ի տարեվերջին խորհրդա-իրանական սահմանի ոչնչացումը, 1990-ի Բաքվի հունվարյան ապստամբությունը, 1991թ. նոյեմբերին Մութալիբովի թիմի սպանությունը եւ Ժելեզնովոդսկի պայմանավորվածությունների տապալումը, Խոջալուի խաղաղ բնակչության սպանդը, Մութալիբովի պաշտոնանկությունը եւ նախագահի պաշտոնում ծագումով նախիջեւանցի Էլչիբեյի ընտրությունը,- Հեյդար Ալիեւի ձեռքի գործերն են, որ մեկ նպատակ են հետապնդել՝ վերադարձ իշխանության, ինչին նա հասել է 1993թ. հունիսի 15-ին:
Իլհամ Ալիեւը, շուրջ մեկ տասնամյակ դեգերելով իշխանությունը պահելու կամ տիկնոջը, ի դեմ նրա՝ Փաշաեւիների կլանին փոխանցելու երկընտրանքի միջեւ, Ստեփանակերտում ադրբեջանական դրոշ բարձրացնելուց հետո, կարծես, կայացրել է վերջնական որոշում՝ իրավահաջորդ կլինի կրտսեր Հեյդար Ալիեւը: Բայց ինչպե՞ս: Պետական քարոզչությունը ստեղծել է լեգենդ. Ալիեւները ,սերում են Ակ-կոյունլու թուրքական ցեղի առաջնորդ Ուզուն Հասանի տոհմից,,: Արեւմտյան աշխարհը բռնապետության նկատմամբ անհանդուրժողական է, միապետությունների հանդեպ՝ ոչ:
Իրաքում՝ Սադամին, Լիբիայում՝ Քադաֆիին տապալեցին, իսկ արաբ շեյխերը համաշխարհային էլիտայի ամենահարգելի դեմքերից են: Ալիեւը Մերձավոր Արեւելքի «միապետական ակումբի» անդամության հա՞յտ է ներկայացրել: 1994թ. Հեյդար Ալիեւը Մեքքա ուխատագնացության էր՝ որդու ընտանիքի հետ: Նույն ծիսակարգն առնվազն երկու անգամ Իլհամ Ալիեւն է իրականացրել: Բայց նա առանց արտաքին ծրագրավորման նման բարդ եւ ռիսկային խաղի մեջ չի մտնի: Ո՞վ է «միապետական Ադրբեջան» նախագծի հեղինակ- հովանավորը: Միապետական Մեծ Բրիտանիա՞ն: Պարսից ծոցի շեյխապետությունները, մեծ հաշվով, բրիտանական «շինելից են դուրս եկել»:
