Ինչքան էլ մեր քաղաքական օրակարգը հագեցած լինի դրամատիկ իրադարձություններով՝ կան պատմական ամսաթվեր, որոնք բեկել են պատմության ընթացքը և չեն կարող մոռացության մատնվել տարիների, անգամ տասնամյակների հեռվից։
Քսանութ տարի առաջ՝ 1990թ-ի օգոտոսի 4-ին, Հայաստանում տապալվեց կոմունիստական յոթանասունամյա բռնապետությունը։ Դա 88-ի համազգային շարժման ֆորմալ հաղթանակն էր։ Համազգային շարժման ուժը կայանում էր նրանում, որ նրան հաջողվել էր ձևակերպել համաշխարհային զարգացմանը ներդաշնակ օրակարգ, միևնույն ժամանակ՝ իր բոլոր գործողություններն իրականացնելով խորհրդային օրենսդրության շրջանակներում։ Այս հարթության վրա ՀՀՇ-ն արմատապես տարբեր էր ԽՍՀՄ այլ հանրապետություններում ծավալվող ազգային-դեմոկրատական շարժումներից, ինչի հետևանքով նորանկախ Հայաստանն աչքի էր ընկավ իր ներքին կայունությամբ և հաջողված արտաքին քաղաքականությամբ։
Հայաստանոււմ կոմունիստական կուսակցությունն իշխանությունից հեռացվեց միանգամայն լեգալ ճանապարհով․ 1990թ-ի մայիսին խորհրդային Հայաստանում տեղի ունեցան Գերագույն խորհրդի ընտրություններ, որոնց ակտիվորեն մասնակցիեցին նաև համազգային շարժման գործիչներն՝ արդյունքում հաղթանակ տանելով կոմունիստական նոմենկլատուրայի ներայացուցիչների նկատմամբ։ 1990թ-ի օգոստոսի 4-ին, մի քանի քվերակության արդյունքում, Գերագույն խորհրդի նախագահ ընտրվեց ՀՀՇ առաջնորդ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը՝ պարտության մատնելով ՀԿԿ կենտկոմի առաջին քարտուղար Վլադիմիր Մովսիսյանին։
Կոմունիստական իշխանության տապալումը պատմական իրադարձություն էր՝ սկիզբ դնելով Հայաստանի անկախության գործընթացին, որն իր հաղթական հանգրվանին հասավ 1991-ին սեպտեմբերի 21-ին՝ համաժողովրդական հանրաքվեով դնելով Երրոդ հանրապետության հիմքերը։
Չլիներ կոմունիստական իշխանության տապալումը՝ չէր ձևավորվի արդիական, կենսունակ պետական համակարգ, ինչի շնորհիվ արցախյան առաջին պատերազմում Հայաստանը հաղթանակ տարավ հետադիմական Ադրբեջանի նկատմամբ՝ փաստացի լուծելով Արցախի ժողովրդի անկախության և անվտանգության խնդիրները։
Մեծ հաշվով՝ 88-ի շարժումն ուրվագծեց Հայաստանի զարգացման քաղաքակրթական վեկտորը երկարաժամկետ կտրվածքով, ինչի շնորհիվ մեր հասրակությունը՝ թեև քրեաօլիգարխիայի հետագա համառ ջանքերին, սկզբունքորեն չհանդուրժեց քաղաքական ավտորիտարիզմի հաստատումը, այսպես կոչված՝ եվրասիական քաղաքական մշակույթի ներդրումը, որի կարևոր բաղադրիչն է իշխանության անփոխարինելության սկզբունքը։ Այս իմաստով՝ 2008-ի թավշյա հեղափախությունը սնվում է 88-ի շարժման ակունքից։
Հայկական երկու հեղափոխությունների շնորհիվ Հայաստանն ու նրա հասարակությունը կարողացել են քաղաքակիթ աշխարհին ինտեգրվելու հայտ ներկայացնել՝ միջազգային հանրությանը ստիպելով ակնածանքով խոսել մեր ժողովրդի, նրա քաղաքակրթական ժառանգության, ազատության ձգտումների մասին
Քսանութ տարի առաջ այս օրերին Հայաստանում համազգային կոմսոլիդացիայի, քաղաքացիական գիտակցության նույն վերելքն էր, որը թույլ տվեց կյանքի կոչել քաղաքական և տնտեսական բարեփոխումներ, հաղթանակ ապահովել արցախյան պատերազմում։ 1994-95թթ-ին Հայաստանում սկսվեց նահանջ համազգային շարժման օրակարգից, ինչը հանգեցրեց 1998-ի պալատական հեղաշրջմանը ու քրեաօլիգարխիայի քսանամյա արյունոտ իշխանությանը։
2018-ի թավշյա հեղափոխությունը վերջակետ դրեց գողապետությանը՝ ձևակերպելով 88-ի ակունքից սնվող նոր Հայաստանի տեսլականը։
