«Առաջին լրատվականի» զրուցակիցն է Հայ ազգային կոնգրեսի անդամ, Աբովյանի նախկին քաղաքապետ Գրիգոր Ոսկերչյանը:
– Պարոն Ոսկերչյան, Հայ ազգային կոնգրեսի վերջին հանրահավաքում Լևոն Տեր–Պետրոսյանի ելույթը տարատեսակ մեկնաբանությունների առիթ դարձավ. ոմանք այն գնահատեցին կոշտ, ոմանք էլ` մեղմ, փոխզիջումային: Նույնիսկ մեկնաբանություններ հնչեցին, որ ՀԱԿ–ը պատրաստվում է հերթական ընտրություններին: Քաղաքացին մուտք գործեց Ազատության հրապարակ, սակայն այդ գործընթացը շարունակություն չունեցավ: Դուք ի՞նչ տպավորություն եք ստացել այդ ելույթից:
– Ես կարծում եմ, որ Լևոն Տեր–Պետրոսյանը շատ հստակ բացատրեց իր մարտավարությունը: Ըստ էության, ավելացնելու ոչինչ չկա. նրանք, ովքեր հասկացան` հասկացան այդ մարտավարությունը: Ինչ վերաբերում է շարունակությանը` ի՞նչ է նշանակում շարունակություն: Մարդիկ հասկանում են շարունակական նստացո՞ւյցը, թե՞ որևէ շենքի գրավումը: Կարծում եմ` մակերեսային է այն մոտեցումը, որ պայքարը կարող է իմաստ ունենալ, և նրա մեջ սրություն կմտնի, եթե նստացույց հայտարարվի: Հաջորդ հարցը լինելու է այն, թե ինչ են անելու նստացույցից հետո: Այդ նույն մարդիկ, որոնք շարունակական գործողություններ են ակնկալում, հարցնելու են, սակայն պատասխան չեն ստանալու: Կարծում եմ նաև, որ Լևոն Տեր–Պետրոսյանի մարտավարությունն ունի դանդաղ, բայց հիմնավոր ընթացք: Չպլանավորված և չհաշվարկված նստացույցը կարող է մոտավորապես նույն ազդեցությունն ունենալ, ինչ որ Րաֆֆի Հովհաննիսյանի հայտարարած հացադուլը:
– ՀԱԿ–ն անընդհատ երկխոսության կոչ է անում իշխանություններին` հընթացս պահանջելով ազատ արձակել քաղբանտարկյալներին և անցկացնել Մարտի 1-ի դեպքերի անաչառ հետաքննություն: Դուք իրատեսակա՞ն եք համարում իշխանությունների հետ երկխոսությունն այն պարագայում, երբ նրանք չխորշեցին ձերբակալել իր ընդդիմադիր հայացքներով հայտնի բռնցքամարտիկ Սամսոն Խաչատրյանին:
– Երկխոսություն ասելով` շատերը հասկանում են, որ պետք է սեղանի շուրջ նստել և ինչ–որ բաներ պայմանավորվել, ձեռք ձեռքի տալ և գնալ այդ պայմանավորվածությունները կատարելու: Երկխոսությունը կարող է լինել բազմազան և չի նշանակում հաշտություն կամ բարեկամություն: Երկխոսություն կարող է կայանալ նույնիսկ հակադիր բևեռներում գտնվողների միջև: Երկխոսությունը կարող է լինել շատ նեղ, կարևորագույն հարցերի շուրջ: Ես կարծում եմ, որ Լևոն Տեր–Պետրոսյանը քանիցս հայտարարել է երկխոսության պայմանների մասին: Պարզապես մարդիկ այդ մասին մոռանում են, և ամեն անգամ, երբ արտահերթ ընտրությունների մասին չի հիշեցվում, մարդկանց թվում է, թե խոսքը կարող է լինել այլ երկխոսության կամ այլ պայմանավորվածությունների մասին: Երկխոսությունը պետք է կայանա իշխանության և ընդդիմության միջև, որպեսզի հստակ լինի, թե ինչ ձևերով և մեթոդներով պետք է վերականգնել սահմանադրական կարգը երկրում:
– Իշխանության վերահսկողության ներքո գտնվող լրատվամիջոցներով ընդդիմությանը մեղադրում են ծրագիր չունենալու համար: ՀԱԿ–ը վերջին մեկ տարվա ընթացքում հրապարակել է «100 քայլ»-ը, հրապարակել է սոցիալական, առողջապահական ոլորտներին վերաբերող ծրագրեր, որոնց քչերն են տեղյակ: Նույնիսկ ընդդիմության շատ համակիրներ իրազեկված չեն այդ ծրագրերից:
– Բնականաբար, իշխանությունն ամեն ինչ անում է` ցույց տալու համար, որ ընդդիմությունն աթոռակռիվ է մղում և չունի որոշակի ծրագրեր: Դա իրենց խնդիրն է, և զարմանալու բան չեմ տեսնում: Սակայն հետաքրքրվողներն էլ գիտեն, որ այդպես չէ: Ընդդիմությունն իր բոլոր հնարավորություններն օգտագործում է, որպեսզի իրազեկի այդ ծրագրերի մասին: Իսկ դրանք ընդդիմությանը համակիր սակավաթիվ լրատվամիջոցներն են: ՀՀ առաջին նախագահի` Մարտի 1-ի հանրահավաքում առաջադրած օրակարգը մնում է ուժի մեջ: Եվ այդ օրակարգը քննարկման առարկա է: Երեկ իմ ուշադրությունը գրավեց այն հանգամանքը, որ Հանրային խորհուրդը քննարկում էր փողոցային առևտրի հարցը: Դա արձագանքն էր Լևոն Տեր-Պետրոսյանի առաջադրած օրակարգի կետերից մեկին:
– Դուք եղել եք հայտնի «Յոթի գործով» քաղբանտարկյալներից մեկը, ականատես եք եղել, թե 21-րդ դարում, Եվրոպայի խորհրդին անդամակցած երկրում ինչպիսի ապօրինի վճիռներ կարող են կայացնել դատավորները և ինչպիսի անմարդկային վերաբերմունքի են արժանանում բանտարկյալներն անազատության մեջ: Շատ է խոսվում, որ փոփոխություններ են եղել հասարակության գիտակցության մեջ, փոխվել է մեր հասարակության իրավագիտակցությունը: Ըստ Ձեզ` փոխվե՞լ է իրավապահ համակարգում աշխատող չինովնիկների իրավագիտակցությունը:
– Փոփոխությունը շատ դանդաղ ընթացք է: Ես կարծում եմ, որ եթե իշխանությունը քաղաքական կամք ցուցաբերի, իրավապահ համակարգում աշխատող չինովնիկների մեծ մասը կգործի օրենքի սահմաններում: Կարծում եմ, որ դա հնարավոր է: Մեծ մասն ունակ է աշխատել նորմալ պայմաններում և կարող է կատարել օրենքի պահանջները: Վրաստանի փորձն այդ առումով ուսանելի է:
– Ի դեպ, Ձեզ չի՞ զարմացրել այն փաստը, որ թե՛ մարտի 1-ի, թե՛ մարտի 17-ի հանրահավաքների օրերին Աբովյան–Երևան ճանապարհը բաց էր` այն դեպքում, երբ հանրապետության տարբեր մարզերից Երևան ժամանող երթուղային տաքսիների ու ավտոբուսների երթևեկությունը կասեցված էր: Չմոռանանք, որ 2003թ. ՀՀ նախագահի ընտրությանը հաջորդող ժամանակահատվածից սկսած ընդդիմության հանրահավաքների օրերին սովորաբար կասեցվում էր Աբովյան–Երևան երթևեկությունը:
