Նախորդ տարի ապրիլին Մոսկվայում վարչապետ Փաշինյանը հայտարարեց, որ ցանկանում է Պուտինի հետ քննարկել Հայաստանում նոր ատոմակայանի կառուցման հնարավորությունը։ Այդ նպատակով ստեղծած Երևանն ու Մոսկվան համատեղ աշխատանքային խումբը օրերս հերթական հանդիպումն է կազմակերպել։ Տեսակետներ են հնչում, որ Հայաստանը արդեն պետք է սկսած լիներ նոր ատոմակայանի նախագծումը, և շատ է դանդաղում:
Այս առնչությամբ, «Հայատոմ» գիտահետազոտական ինստիտուտ» ՓԲԸ գլխավոր տնօրեն, «Հայկական ատոմային էլեկտրակայան» ՓԲԸ տնօրենների խորհրդի նախագահ, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Վահրամ Պետրոսյանը «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում նշեց, որ ճիշտ չէ դա համարել դանդաղում, քանի որ դա հնարավորությունների հարց է. «Պետք է հասկանալ՝ ինչ հնարավորություն ունի երկիրը, ինչ բլոկ է անհրաժեշտ: Մեզ ձեռնտու բլոկը, ցավոք սրտի, այսօր շուկայում չկա: Մեզ հետաքրքրում է ցածր և միջին հզորության բլոկ: Մեր ատոմակայանը միջին հզորության բլոկ է, որպեսզի մեր ցանցերը դրա հետ համահունչ լինեն, սակայն այդպիսի բլոկ չկա: Հիմա կան տարբեր առաջարկներ, որոնցից մեկը ռուսական կողմինն է, որը 1000-1200 մեգավատ հզորության բլոկի կառուցումն է: Իմ կարծիքով մեզ պետք է մինչև 600 մեգավատ հզորությամբ բլոկ, երկու անգամ հզոր բլոկի կառուցումը որքանո՞վ է ձեռնտու և ֆինանսական և հետագա շահագործման տեսանկյուններից: Եթե 1200-1300 մեգավատ ամբողջ մեր երկրի ծախսն է, հո միայն այդ բլոկը չե՞նք աշխատեցնելու, բա մնացածնե՞րը: Բա որ ատոմակայանը կանգնեց, ո՞նց են մնացածները աշխատելու: Սրանք լուրջ խնդիրներ են»,-ասաց նա:
Մյուս կարևոր հարցը, ըստ Վահրամ Պետրոսյանի, ջրի հարցն է. այդ տարածքում այդ բլոկի համար անհրաժեշտ ջուր կա՞, թե ոչ. «Մենք գիտենք, որ ջրային ռեսուրսը այդ ռեգիոնում պակասել է: Շատերն ասում են՝ եկեք չոր հովացման աշտարակներ դնենք: Ես այն կարծիքին եմ, դա նման կլիմայական պայմաններում վատ կաշխատի, որովհետև Հրազդանում, Ծաղկաձորի մոտ ջրի ջերմաստիճանը 25 աստիճանից չի անցնում, մինչդեռ Մեծամորում 45 աստիճանի է հասնում: Այսպիսի լիքը տեխնիկական խնդիրներ կան: Աշխատանքային խումբ է ստեղծվել, այդ հարցերը քննարկվում են, բայց դեռ որևէ կոնկրետ բան չկա: Շատ կարևոր է, թե այդպիսի բլոկն ինչ կարժենա, մեկ մեգավատի արժեքն ինչքան կլինի, ինչ գնով դա պետք է ժողովրդին վաճառվի: Այս հարցերը բաց են»:
Պետրոսյանը նկատեց, որ մենք պետք է ձգտենք, որ մեր ատոմակայանը գոնե մինչև 2037 թվականը ներառյալ շահագործել, իսկ մինչ այդ կառուցել նոր բլոկ:
Հարցին, թե իրականում մենք մոտավորապես երբ կարող ենք դրա մասին ավելի շոշափելի խոսել, և ռուսական առաջարկը որքանով կարող է կենսունակ լինել, նա պատասխանեց. «Դա պետք է ուսումնասիրել, որովհետև ուրիշ բլոկներ էլ կան, օրինակ, փոքր մոդուլյար ռեակտորներ, որոնք կարող են շուկայում ի հայտ գալ և ավելի ձեռնտու լինել: Գոնե առաջիկա 2-4 տարում Հայաստանն արդեն պետք է կողմնորոշված լինի՝ ուր է գնում, որպեսզի դրանից հետո էլ մինչև 2037-2040 թվականները հիմնադրվի միջուկային բլոկը, և հին բլոկը հանի շահագործումից»:
Վահրամ Պետրոսյանի խոսքով, խաղաղ ատոմի զարգացումը մեր երկրի համար համար մեկ առաջնահերթությունն է. «Այն երկիրը, որը չի կարող ապահովել իր էներգետիկ անվտանգությունը, չի կարող գոյատևել: Իսկ մեր երկրի էներգետիկ անվտանգությունն ապահոված կլինենք, եթե ունենաք ատոմակայան: Եթե այդպիսի մեծ շանս, որ մենք ունենք, շահագործել ենք ու մեր ձեռքից բաց թողնենք, շատ վատ կլինի: Այսօր շատ այլ խնդիրներ էլ կան, առաջին հերթին կադրերի պատրաստում, ենթակառուցվածքների վերականգնում և այլն: Այսօր ենթակառուցվածք չի մնացել, միայն մեր ինստիտուտն է մնացել, այն էլ կարող է վերանալ:
Այնպես չէ, որ դու ատոմակայան ունեցար ու վերջ, դու կարող ես այն աշխատեցնել: Տեսեք, թուրքերը տարեկան 500-600 մասնագետ են պատրաստում, որպեսզի կարողանան շահագործել իրենց ատոմակայանները, կարողանան վերանորոգել, տեխնիկական աջակցություն ապահովել, կարողանան կարգավորող մարմինը համալրել մասնագետներով: Մեզ մոտ դա չկա:
Բոլորը մոռանում են, որ ժամանակին ռուսները 6 հազար մարդ բերեցին այստեղ, կառուցեցին ատոմակայանը, հետո 5-6 տարի էլ մնացին, շահագործեցին, սովորեցրին ու գնացին»:
