Այսօր կրկին, կարելի է ասել, բաց երկնքում ամպրոպի դեր է կատարել Հայաստանում Իրանի դեսպան Մոհամմադ Ռեյիսիի մամուլի ասուլիսը, որը կարելի է, ըստ էության, պատասխան համարել Հայաստանի էներգետիկայի նախարար Արմեն Մովսիսյանի այն հայտարարությանը, որ իրանական գազը ռուսականից էժան չէ, քանի որ եթե ռուսականը սահմանի վրա 189 դոլար է, ապա իրանականը 400 դոլար է:
Եվ ահա, դեսպան Ռեյիսին այսօր հայտարարել է, որ գինը բացարձակ չէ, և ամեն ինչ կախված է բանակցություններից, որի արդյունքում իրանական գազը կարող է նույնիսկ 100 դոլար լինել: Այո, ամեն ինչ բանակցություններից է կախված, ինչի մասին խոսել էինք երեկ և հարց տվել, թե արդյոք Մովսիսյանը նման գին հայտարարում է Իրանի հետ երբևէ այդ հարցով բանակցած լինելո՞վ: Պարզվում է, որ բանակցություններ նման հարցի վերաբերյալ երբեք չեն եղել, ինչպես այսօր հայտարարել է դեսպանը:
Այս ամենը չափազանց խոսուն են, և ավելացնելու որևէ բան այս թեմայով կարծեք թե չկա, այսինքն՝ մեկնաբանությունները, ինչպես ասում են, ավելորդ են: Սակայն ավելորդ չէ ևս մեկ անգամ արձագանքել Իրանի գործողությունների ակտիվացումը Հայաստանի մասով:
Այսինքն՝ գազն այստեղ ընդամենը բաղադրիչներից մեկն է, իսկ ընդհանուր ակտիվացումը իհարկե կախված է ընդհանուր տարածաշրջանային ֆոնով: Այստեղ բոլորն են ակտիվացել՝ Ռուսաստան, Թուրքիա, Ադրբեջան, նույնիսկ Վրաստանը, որը ակտիվացրել է հայտարարությունները ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու վերաբերյալ և նախաստորագրել է Եվրամիության հետ Ասոցացման համաձայնագիրը: Ղարաբաղյան ուղղությամբ համանախագահներն են ակտիվացել, որոնք արտգործնախարարների հանդիպում կազմակերպեցին օրերս, նաև դեկտեմբերի կեսերին այցելելու են տարածաշրջան, իսկ նախօրեին էլ Կիևից հանդես էին եկել հայտարարությամբ:
Ահա այս ֆոնին Իրանի ակտիվացումը, իհարկե, բնական է, և Հայաստանն էլ, որպես հարթակ, ևս ինչ-որ առումով բնական է: Խնդիրն այն է, որ Իրանի համար Հայաստանը տարածաշրջանային միակ պետությունն է, որի հետ չկան ստրատեգիական հակասություններ: Այսինքն՝ Ադրբեջանի կամ Թուրքիայի միջոցով ակտիվանալու փորձերը անիմաստ են, քանի որ այդ փորձերը միանշանակ արգելակվելու են, եթե Իրանը չհամաձայնի ծառայել թուրք-ադրբեջանական շահերին: Իսկ Իրանը, բնականաբար, այն պետությունը, իրանական էլիտան՝ այն էլիտան չէ, որը նման բանի կհամաձայնի: Արդյունքում մնում է Հայաստանը, և Իրանը փորձում է ակտիվանալ այս միջոցով: Եվ այս տեսանկյունից առաջանում է մի կարևոր հարցադրում՝ ովքեր են Հայաստանում Իրանի գործընկերները: Այսինքն՝ Իրանը Հայաստանում ակնհայտորեն բախվում է քաղաքական գործընկերների խնդրին: Հայաստանի իշխանությունները ակնհայտորեն ունակ չեն ծառայությունների՝ բացի որևէ գործընկերությունից, իսկ ծառայություններ նրանք մատուցում են միայն Ռուսաստանին: Սակայն Հայաստանում չկան նաև քաղաքական ուժեր, որոնք մինչև այսօր որևէ կոնցեպտուալ դիրքորոշում կարտահայտեին հայ-իրանական հարաբերությունների վերաբերյալ քաղաքական իմաստով: Կան քաղաքական ուժեր, որոնք իրանական ուղղությամբ բարեհաջող բիզնես գործունեություն են ծավալել, սակայն իրական քաղաքական կոնցեպտի առումով Իրանը Հայաստանում ակնհայտորեն «որբ» է, և չի բացառվում, ավելին՝ գուցե շատ հավանական է, որ Թեհրանի ակտիվությունը նպատակ ունի նաև այս մասով ուսումնասիրել հայկական դաշտն ու դիտարկել արձագանքները քաղաքական շրջանակներում:
