Հայաստանում կառավարության կառուցվածքի մասին օրենքների նախագծերը ստեղծել են կարծիքի հիմք, որ ձևավորվում է սուպերվարչապետական համակարգ, ինչն էլ կատարվում է Սերժ Սարգսյանի վարչապետության համար: Այդ կարծիքը, մեղմ ասած, անտեղի կամ անպատեհ չէ:
Մյուս կողմից՝ արդյո՞ք միարժեք հնարավոր է խոսել սուպերվարչապետական համակարգի մասին, եթե նկատի առնենք, որ դե յուրե վարչապետից առաջ է, այսպես ասած, մոտ յոթ տասնյակ պատգամավոր՝ իշխող մեծամասնությունից, որոնք էլ գործնականում նշանակում են վարչապետին: Միևնույն ժամանակ, թվացյալ սուպերվարչապետական համակարգի պարագայում կա երեք փոխվարչապետ, կա վարչապետին բավականին սահմանափակ կերպով ենթարկվող պաշտպանության նախարար, կա գործնականում երկշերտ կառավարություն՝ Անվտանգության խորհրդի տեսքով: Այդ ամենն ավելի շատ խոսում են բազմաշերտ, քան որևէ գերինստիտուտի ստեղծման մասին, և թվացող գերլիազորությունները գործնականում կարող են շատ հանգիստ վերածվել պատասխանատվության բեռի:
Այսինքն՝ իրավիճակը առնվազն երկիմաստ է, և իհարկե հնարավոր է թե՛ գերինստիտուտի ուղղությամբ զարգացում և ավտորիտարիզմի խորացում, թե՛ հնարավոր է պարզապես համակարգային տրանսֆորմացիա և բազմաշերտ համակարգի կենսունակության աճ: Դա կբերի տոտալիտարիզմի խորացման, քանի որ ինքնին համակարգը, այդուհանդերձ, շարունակում է սկզբունքային առումով մնալ փակ:
Սերժ Սարգսյանի անձն ու կարգավիճակը անշուշտ ունենալու են էական նշանակություն: Եթե նա լինի վարչապետ, ապա կասկածից վեր է, որ բազմաշերտությունը՝ որպես կենսունակ օրգանիզմ, տեղը կզիջի առնվազն Սարգսյանի նախագահական իներցիային: Սակայն այստեղ հարց է ծագում՝ իսկ Սերժ Սարգսյանը, այսպես ասած, փոքր, արտաքին բազմաթիվ գործոններից և անմիջականորեն Հայաստանի պատասխանատվության դաշտում գտնվող աշխարհաքաղաքական կարևորագույն խնդիրներից կախվածության պայմաններում կարո՞ղ է տևական ժամանակ իր անձով և վարչապետի թեկուզ գերլիազորությամբ խեղդած պահել խորհրդարանի առաջնային մանդատի ուժը: Չէ՞ որ անգամ իներցիան երկարաձգելու համար պահանջվելու է ահռելի ռեսուրս:
Ավելին՝ տվյալ դեպքում խնդիրը այն է, որ Սերժ Սարգսյանից առավել մեծ ջանք կպահանջվի խորհրդարանական համակարգի պարագայում ապահովել իր գերիշխանությունը դե յուր լծակով՝ այն դեպքում, երբ դե յուրե այդ լծակը օժտված չէ առաջնային մանդատով և նշանակովի է՝ ի տարբերություն նախագահի: Իսկ Սերժ Սարգսյանը նույնիսկ նախագահական իշխանությունը պահելու հարցում ուներ ռեսուրսային լուրջ գերխնդիր:
Այդ հարցերը առնվազն տալիս են հիմք խոսելու այն մասին, որ գերվարչապետական հեռանկարը ամենևին էլ միարժեք չէ, և նվազագույնը կան մի շարք շոշափելի հեռանկարներ, որոնք գերվարչապետությունը կարող են վերածել թերվարչապետության: Ըստ այդմ՝ նոր իրավիճակում թերևս առավել անհրաժեշտ է դառնում հանրությանը ցույց տալ խաղի լայնացող շրջանակը, ոչ թե մատնել հերթական հուսահատության՝ ամեն ինչի կանխորոշվածության փիլիսոփայությամբ:
