Ղազախստանում ոչ մի հիմնարար ազատություն գոյություն չունի, մարդու իրավունքները չեն պաշտպանվում: Այս մասին «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում ասաց Մարդու իրավունքների ղազախական միջազգային բյուրոյի նախագահ Եվգենի Ժովտիսը՝ խոսելով երկրում մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների ներկայիս վիճակի մասին:
Նա նշեց, որ ՄՄ-ն ոչինչ չփոխեց Ղազախստանի քաղաքական և քաղաքացիական իրավունքների ազատությունների հարցում: Ավելի կարևոր է Ղազախստանի մասնակցությունը ՀԱՊԿ-ին և ՇՀԿ-ին, որը տարածաշրջանային միակ կազմակերպությունն է, որի կազմում չկա ոչ մի ժողովրդավարական երկիր: է: Ծայրահեղականնների և ահաբեկչության դեմ պայքարի շրջանակներում այդ կազմակերպությունները ցուցաբերում են տիպիկ հեղինակավոր մոտեցում մարդու իրավունքների և ազատությունների նկատմամբ:
«Իսկ որտեղի՞ց պետք է դրական տեղաշարժ տեղի ունենար, եթե հաշվի առնենք այն, որ ՄՄ անդամ երկրներն են ՌԴ-ն և Բելառուսը՝ երկրներ, որոնք չեն առանձնանում մարդու իրավունքների և ազատությունների նկատմամբ հարգանքով»,- նշեց նա:
Վերջինիս փաստմամբ՝ մարդու հիմնարար իրավունքների և ազատությունների վիճակը ոչ միայն բարդ է, ավելին՝ նկատվում է միտում դեպի վատթարացում. նախորդ տարվա ընթացքում փակվել են տասնյակ ընդդիմադիր թերթեր և վեբ կայքեր, լրագրողները ենթարկվում են վարչական և քրեական պատասխանատվության, արձանագրվել են նաև լրագրողների վրա հարձակումներ, բացակայում է խաղաղ հավաքներ իրականացնելու ազատությունը:
«Օրինակ՝ չգրանցված հասարակական կազմակերպությունների և կրոնական կազմակերպությունների գործունեությունն արգելված է, իսկ կրոնական միավորման գրանցման համար անհրաժեշտ է 50-ից ավելի մարդ նույն շրջանում գործող, ամենաքիչը 500 մարդ՝ կրոնական համայնքի գրանցման համար, որոնց անդամները գործում են երկու և ավելի համայնքներում, իսկ հանրապետական կրոնական միավորման գրանցման համար անհրաժեշտ է 5000 մարդ: Շատ տարածված է ցուցմունքներ վերցնելու մեթոդիկան՝ տանջանքներ և դաժան վերաբերմունք: Այնպես որ՝ որևէ դրական բան ասել չեմ կարող:
Իրավապաշտպանները չուեն իրավիճակի վրա ազդելու որևէ գործուն մեխանիզմ: Կա, իհարկե, որոշակի երկխոսություն և խորհրդատվական մեխանիզմ, որտեղ առկա է որոշակի երկխոսություն իշխանությունների և իրավապաշտպանների միջև, բայց դրական փոփոխությունների տեսանկյունից այդ երկխոսությունը քիչ արդյունավետ է:
Երկրում կան տասնյակ քաղբանտարկյալներ և հարյուրավոր կրոնական ծայրահեղական բանտարկյալներ, որոնց առաջադրված մեղադրանքները նույնիսկ պարզ չեն որևէ մեկին: Լրատվամիջոցներն ու լրագրողները նույնպես ազատ չեն, հետապնդումների են ենթարկվում: Քաղաքական և քաղաքացիական ակտիվ դիրքորոշում ունեցող քաղաքացիները ենթարկվում են հարձակումների, բայց ոչ հատուկ ծառայությունների, այլ անհայտ անձանց կողմից, որոնք, ակնհայտորեն, ուղղորդված են»,- մանրամասնեց Եվգենի Ժովտիսը:
Նրա խոսքով՝ 2000-ական թթ. դեռևս չպարզված հանգամանքներում մահացավ ամենակարկառուն ընդդիմադիր դեմքերից մեկը, մեկ այլ ընդդիմադիր գործչի էլ առևանգել էին հատուկ ծառայությունները, ապա այլ մարդիկ նրան կրակել էին իր անվտանգության աշխատակցի ու վարորդի հետ միասին:
Իրավապաշտպանի պնդմամբ՝ Ղազախստանը, թեև լինելով ՄԻ միջազգային բոլոր պայմանագրերը ստորագրած երկիր, չի իրականացնում իր վրա դրված պարտավորությունները:
