Հայտարարությունը շատ անսպասելի էր: Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանը կարճատև այցով մեկնել էր Մոսկվա…, գրում է «Քարնեգի» կենտրոնի Հարավային Կովկասի հարցերով փորձագետ Թոմաս դե Վաալը:
Բոլորը գիտեին, որ օրակարգում մեկ հարց կար՝ Վլադիմիր Պուտինը Հայաստանին հրավիրում է միանալ Եվրասիական միությանը: Եվ օրվա վերջում մենք հաստատում ստացանք, որ եղել է առաջարկ, որը Սարգսյանը չի կարողացել մերժել: Նա հայտարարել է, որ Հայաստանը կմիանա Մաքսային միությանը:
Հայտարարությունից հետո հայերն իրենց դժգոհությունը և հուսահատությունն արտահայտեցին Facebook սոցիալական կայքում. նրանք աղոթում էին, որ ամեն ինչ այլ ընթացք ստանա։
Այս ամառը եղել է երկարատև, «շոգ» ամառ Հայաստանի ղեկավարության համար: Եվրամիության հետ բանակցությունները նոր թափ առան «Արևելյան գործընկերության» գագաթնաժողովի նախաշեմին, որը կայանալու է նոյեմբերին՝ Վիլնյուսում: Հայերին ասել էին, որ իրենք կարող են նախաստորագրել Ասոցացման համաձայնագիրը, նրանց ասել էին նաև, որ եթե ցանկանում են անդամակցել Խորը և համապարփակ ազատ առևտրի գոտում մասին համաձայնագրին, դա կխոչընդոտի Մաքսային միության անդամակցությանը՝ առաջին հերթին այն պատճառով, որ տարիֆները համատեղելի չեն լինի:
Ռուսաստանի պատասխանն ուղիղ էր: Նրանք հրապարակեցին Հայաստանի հակառակորդին՝ Ադրբեջանին զենք վաճառելու մասին տեղեկատվությունը: Պուտինն այցելեց Բաքու՝ իր հետ տանելով տասնյակ բարձրաստիճան պաշտոնյաների:
Հայ պաշտոնյաներն ընդունում են, որ սա անվտանգության հարց է, և իրենք չեն կարող իրենց թույլ տալ մերժել ռազմավարական դաշնակցին, որ կարող է իրենց կործանել մեկ ակնթարթում:
Մոսկվայում Սարգսյանը հայտարարեց՝ «Նախկինում ես բազմիցս ասել եմ, որ անհնարին է մեկուսանալ համապատասխան տնտեսական տարածությունից՝ լինելով ռազմական անվտանգության համակարգի մի մաս»:
Սարգսյանը նաև ընդգծեց, որ որոշումը չի նշանակում հրաժարում ԵՄ-ից: Ճիշտ է, որ Ասոցացման համաձայնագրի քաղաքական մասը դեռևս հնարավոր է համաձայնեցնել Վիլնյուսի գագաթնաժողովում, սակայն տնտեսական ինտեգրման նախագիծն արդեն դատապարտված է:
Հայաստանի կառավարության որոշ անդամներ գանգատվում են՝ ասելով, որ իրենց մանևրումների հնարավորություն չի ընձեռվել և ճիշտ են, քանի որ Բրյուսելի բյուրոկրատիան հնացած մեխանիզմ է, որը լավ դիվանագիտություն չի վարում: Բայց դուք դա կարող եք դիտարկել որպես դանդաղեցված ավտովթար՝ տարիների ընթացքում: Ե՛վ Սարգսյանի, և՛ Ռոբերտ Քոչարյանի վարչակազմերը թույլ տվեցին, որպեսզի Ռուսաստանը վերահսկի տնտեսությունը, ինչը նրանց տվեց վերահսկողություն քաղաքականության նկատմամբ, ինչը տեղ չթողեց եվրոպական մրցակցության համար: Արդյունքում երբ Սարգսյանը որոշեց վերանայել այդ համաձայնությունը, հայտնաբերեց, որ այլընտրանք չունի:
Ինչ վերաբերում է Ռուսաստանին, նրանք այս խաղը շատ խելացի խաղացին: Հայաստանն, իհարկե, նրանց հիմնական թիրախը չէ, հիմնականն Ուկրաինան է: Այժմ Կիևի հանդեպ ճնշումներն ավելի կուժեղանան:
