Ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ կարգավորումը արդեն ավելի քան 20 տարի է խլել ու դեռ ավելի շատ ժամանակ է պահանջում։ Եթե երկու հայկական կողմերը պատրաստակամություն են հայտնում աշխատել ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ միջնորդների (Ռուսաստան, ԱՄՆ, Ֆրանսիա) առաջարկների շուրջ, ապա պաշտոնական Բաքուն չի էլ ձգտում դրան, այլ հակառակը, փորձում է այս կամ այն ձևով խոչընդոտել միջնորդների նախաձեռնություններին կամ այս կամ այն ձևով ձգձգել դրանց քննարկումը ։ Այս մասին «Նեզավիսիմայա գազետա» թերթում գրում է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբում ՌԴ նախկին համանախագահ Վլադիմիր Կազիմիրովը։
Ավելին, Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը նախկինի պես սպառնում է վերսկսել մարտական գործողությունները։ Տպավորություն է ստեղծվում, որ Ադրբեջանի ներկայիս ղեկավարությունը ոչ մի կերպ չի կարողանում իրատեսական գնահատական տալ կարևորագույն գործոններին՝ նոր ռազմական համակարտության «գինը» սեփական ժողովրդի ու ամբողջ տարածաշրջանի համար, դրա հետևանքները։ նայած, թվում էր, թե Բաքվի նախկին ղեկավարության սխալ հաշվարկները, 1991-1994 թթ․ ղարաբաղյան պատերազմի դասերը միանգամայն խրատական պետք է լինեին։ Չէ՞ որ հենց ՄԱԿ ԱԽ բանաձևի պահանջով ռազմական գործողությունները դադարեցնելու դժկամությունը, սեփական հնարավորությունների գերագնահատումն էին հանգեցրել Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ յոթ ադրբեջանական շրջանների կորստին, որն այդքան ցավագին է ընկալվում հիմա՝ գրում է Կազմիրովը։
Բաքվի «թերացումների» շարքին կարելի է դասել նաև ղարաբաղյան կարգավորման մասին իր մասնակցությամբ ստորագրված փաստաթղթերի նկատմամբ ոչ հազվադեպ դրսևորվող անլուրջ վերաբերմունքը։ Թվում էր, թե Ադրբեջանի ԱԳՆ պատասխանատու աշխատակիցները նման փաստաթղթերի մասին պաշտոնապես արտահայտվելիս պետք է ծայրաստիճան հավաստի ու զգույշ լինեն։ Բայց ոչ։ Վերջերս տված հարցազրույցում ԱՀ ԱԳՆ մամուլի ծառայության ղեկավար Հիքմեթ Գաջիևը իր դատողություններ էր շարադրել 1994-95 թթ համաձայնագրի ու նույնիսկ դրա ինչ-որ հավելվածի մասին։ Համաձայնագիր ձևակերպումն ինքնին անճշտություն է պարունակում։ Նման միասնական համաձայնագիր չի եղել։ Իրականում կան երկու համաձայնագիր․1994թ․ մայիսի 12-ին կնքվածը հրադադարի մասին համաձայնագիրը և 1995-ի փետրվարի 4-ին կնքվածը հրադադարի ռեժիմի ամրապնդման մասին համաձայնագիրը։ Այդ երկու համաձայնագրերը ստորագրել են հակամարտության բոլոր կողմերը, ընդ որում՝ անժամկետ։ Վերջին համաձայնագիրը առհասարակ Ադրբեջանի կողմից երկար ժամանակ անտեսվում էր։ Հնարավոր է, դրա համար էլ այն «կցել են» 1994-ի համաձայնագրին։
«Ինչ վերաբերում է 1994-1995 թթ․ Գաջիևի կողմից «կցված» համաձայնագրի հատուկ հավելվածին, ես՝ որպես այդ երկու նախագծերի հեղինակ, նման բան չեմ հիշում։ Իսկ եթե անկեղծ ասեմ՝ ո՛չ առաջին, ո՛չ երկրորդ համաձայնագրերը որևէ հավելված չեն ունեցել, դա պարզապես հորինված է»,-գրել է Կազիմիրովը։
Իլհամ Ալիևի դիրքորոշումը՝ առաջ տանել ղարաբաղյան կարգավորումը հայկական զորքերի դուրսբերման միջոցով, միամիտ և անիրական է: Միանշանակ պարզ է, որ զորքերի դուրսբերումը կարող է տեղի ունենալ միայն կրակի եւ ռազմական գործողությունների դադարեցման վստահելի ամրապնդմամբ, ինչպես նաեւ Լեռնային Ղարաբաղի նոր կարգավիճակի հաստատմամբ: Ավելի իրական են ԱՊՀ երկրների ղեկավարների խորհրդի կողմից 1994 թվականի ապրիլի 15-ին Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահների մասնակցությամբ ընդունված հայտարարության շեշտադրումները: Այնտեղ հստակեցված է հակամարտության կարգավորման քայլերի հերթականությունը: Իլհամ Ալիևի դիրքորոշումը բացարձակապես չի համապատասխանում ԱՊՀ պետությունների ղեկավարների դիրքորոշմանը՝ ընդգծել է նա:
Նրա խոսքով՝ Բաքվի ղեկավարության վերաբերմունքը կառուցողականությամբ աչքի չի ընկնում նաև ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահների նախաձեռնությունների նկատմամբ։ Գրեթե արգելափակվել են առաջնագծից դիպուկահարների հեռացման, միջադեպերի հետաքննում անցնացնելու առաջարկները, որոնք կարող էին նպաստել իրադրության կարգավորմանը շփման գծի երկայնքով ու բանակցային գործընթացի շարունակմանը։
