«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է Ռազմական կանխատեսման կենտրոնի տնօրեն, ռուսաստանցի ռազմական փորձագետ Անատոլի Ցիգանոկը:
– Պարոն Ցիգանոկ, ռուսական մամուլը տեղեկություն տարածեց, թե Ռուսաստանը զինում է Ադրբեջանին, ցամաքային զորքերի համար նախատեսված շուրջ 1 մլրդ դոլարի արժողությամբ տեխնիկա և տանկեր են փոխադրվում Ռուսաստանից Ադրբեջան: Ի՞նչ գործարք էր սա՝ քաղաքակա՞ն, թե՞ տնտեսական:
– Ըստ իս՝ դրդապատճառը շատ պարզ է՝ այսուհետ Ադրբեջանն ամեն դեպքում կախված է լինելու ռուսական ռազմատեխնիկայից: Այլ հարց ևս կա. եթե Հայաստանը գնում է ռազմական տեխնիկա ՀԱՊԿ-ի գներով՝ դա մի քիչ ավելի է քաղաքային գներից, ապա Ադրբեջանն այդ տեխնիկան ստանում է համաշխարհային գներով: Ի դեպ, Ադրբեջանը ժամանակին ցանկանում էր փոփոխել «Գաբալայի» գները, այնինչ Ադրբեջանը գործարանային գներով էր գնում տեխնիկան, այդ պատճառով Ռուսաստանը պետք է 300 մլն դոլար վճարեր «Գաբալայի» համար: Ավելին, մենք հստակ հասկանում ենք, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը ԼՂ հակամարտության խաղաղ կարգավորման գործընթացում առարկայական իրավիճակ փոխել չի կարող: Որպես մի տարբերակ ՌԴ-ն տեղակայում է իր խումբն Ադրբեջանում և զինամթերք վաճառում Ադրբեջանին՝ Ադրբեջանն ինչ-որ կերպ կապելով ռուսական ռազմամթերքին և կախվածություն ստեղծելով: Հայաստանի համար շատ ավելի վատ կլիներ, եթե Ադրբեջանը տեխնիկա գներ ԱՄՆ-ից կամ Իսրայելից, ուստի սա բավականին առանձնահատուկ իրավիճակ է՝ մենք այդ տեխնիկան, ռազմամթերքը վաճառում ենք համաշխարհային գներով:
– Հայաստանյան մամուլում փորձագիտական հանրությունը մի տեսակետ է դրել շրջանառության մեջ, համաձայն որի՝ Ռուսաստանն Ադրբեջանին վաճառել է հարձակողական զենք, խոսքը «Ռ-90Ս» տանկերի, «ԲՄՊ-3» մարտական մեքենաների, «Մստա-Ս» ինքնագնաց հրետանային համակարգի, համազարկային կրակի «Սմերչ» ռեակտիվ համակարգերի դիվիզիոնի, «Վենա» ինքնագնաց հրետանային զենքերի դիվիզիոնի, «ՏՕՍ-1Ա» «Սոլնցեպեկ» ծանր հրանետային համակարգի մարտկոցների, զրահապատ «ԲՐԷՄ-1Մ» մեքենաների, «ԻՄՌ-3Մ» ապապատնեշման ինժեներական մեքենաների մասին է: Այս զենքերն ինչ նպատակի կարող են ծառայեցվել Ադրբեջանի կողմից:
– Ասել հարձակողական, թե պաշտպանողական զենքեր են՝ շատ հարաբերական է, նայած, թե հարցն ինչպես դիտարկես: Օրինակ՝ երբ տանկը թաքստոցում է, ի դեպ՝ Հայաստանում և Ռուսաստանի որոշ հատվածներում տանկերը գտնվում են օկուպացված տարածքներում, դա պաշտպանողական զենք է, եթե հնարավոր ռազմական գործողությունների դեպքում օգտագործվում է, ապա հարձակողական է:
– Հայաստանը կարո՞ղ է այդ տեխնիկային հակադարձել կամ պաշտպանվել:
– Տեխնիկան, որը գնում են Հայաստանն ու Ադրբեջանը, այն հակատանկային զինատեսակների համակարգերը, որոնք ունեն այս երկրները, հնարավորություն են տալիս խփել ինչպես սովետական տանկեր, այնպես էլ աֆրիկյան ու ադրբեջանական տանկեր ու տեխնիկա:
– Ասում են, որ տարածաշրջանում ռազմական հավասարակշռությունը Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև չի խաթարվել: Մի՞թե Դուք ևս այդպես եք կարծում:
– Բնականաբար, բայց որքան ես եմ հասկանում, Ադրբեջանը թաքցնում է զինտեխնիկայի իր պաշարները և տեխնիկայի տեղակայումը: Պետք է մի հետաքրքրական հանգամանք ևս ուշադրության արժանացնել. Ադրբեջանը տեխնիկա է դուրս գրում և դրա փոխարեն նորն է ստանում Ռուսաստանից: Դա Ռուսաստանի հետ պայմանավորվածության շրջանակում է, կարելի է ասել՝ նախապայմաններից մեկը: Պետք է նաև հստակ ասել, որ Ադրբեջանի կողմից առաջիկա երկու-երեք տարիներին ՀՀ-ի նկատմամբ ռազմական ոտնձգություններ չեն լինի. ամերիկացիներն իրենց տեխնիկան դուրս են բերում Աֆղանստանից, համաշխարհային ճգնաժամը շարունակվում է, մենք դեռևս ճգնաժամի մեջ ենք, ադրբեջանական նավթը Եվրոպա է հասնում, Եվրոպան ընդհանրապես չի ցանկանում, որ ռազմական գործողություններ լինեն առաջիկա տարիներին: Այլ հարց է, որ ՀՀ իշխանություններն են խոսում պատերազմի մասին, իսկ դա վախեցնում է հայաստանյան հանրությանը:
