1880թ. այս օրը Թիֆլիսում մահացավ եկեղեցական և հասարակական գործիչ, բանասեր-պատմաբան, մանկավարժ, թարգմանիչ, Մխիթարյան միաբանության անդամ (1830), վարդապետ (1834), եպիսկոպոս (1867), արքեպիսկոպոս (1871), ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկու եղբայրը՝ Գաբրիել Այվազովսկին:
Ծնվել է 1810թ. մայիսի 10-ին Թեոդոսիայում (Ղրիմ): Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրի գավառական դպրոցում: 1826-ին ուղարկվել է Սուրբ Ղազար (Վենետիկ), որտեղ ավարտելով ուսումը, դարձել է Մխիթարյան միաբանության անդամ (1830), ձեռնադրվել վարդապետ (1834):
1842-1848թթ. դասավանդել է Վենետիկի Ռաֆայելյան վարժարանում, 1843-ին հիմնադրել և խմբագրել է (մինչև 1848թ.) «Բազմավեպ»-ը: 1848-1856թթ. եղել է Փարիզի Մուրադյան վարժարանի տնօրենը և հայոց պատմության ու լեզվի ուսուցիչ: Գժտվելով Մխիթարյանների հետ՝ 1856-ին վերադարձ է կատարել Հայ առաքելական եկեղեցուն և մնացել Փարիզում, ուր Ս. Թեոդորյանի և Ա. Գալֆայանի հետ հիմնադրել ու ղեկավարել է Հայկազյան վարժարանը:
1855-1858թթ. խմբագրել և հրատարակել է «Մասյաց աղավնի» ամսագիրը: 1858-ին վերադարձել է Ռուսաստան ու նշանակվել Նոր Նախիջևանի և Բեսարաբիայի թեմակալ: Թեոդոսիայում հիմնել է Խալիբյան վարժարանը: Գևորգ Գ կաթողիկոսի հրավերով կարգվել է Գևորգյան ճեմարանի տեսուչ (1875-1876) և Թիֆլիսի թեմական առաջնորդ:
Գրել է մի շարք կրոնա-աստվածաբանական աշխատություններ: Տիրապետելով եվրոպական ու արևելյան 12 լեզուների՝ թարգմանական նշանակալի ժառանգություն է թողել: Հայերենից իտալերենի է թարգմանել Մովսես խորենացու և Ագաթանգեղոսի պատմությունները:
Արտահայտել է կրոնավորների ունևոր խավերի շահերը՝անվերապահորեն պաշտպանելով տիրող հասարակական ու քաղաքական կարգերը: «Ազգասիրության» ու «միաբանության» կոչելով ազգին՝ նա դատապարտում էր քաղաքացիական պատերազմը, ապստամբությունը, «անհնազանդությունը», հեղափոխությունը:
Այս հողի վրա գաղափարական սուր հակամարտության մեջ էր հայ հեղափոխական դեմոկրատ Մ. Նալբանդյանի, Ս. Ոսկանի և ուրիշների հետ:
