Վաղը Մոսկվայում կայանալու է Եվրասիական միության գագաթնաժողովը, որն ըստ էության վերջին գագաթնաժողովն է միության, այսպես ասած, մեկնարկից առաջ, որը նախատեսված է 2015 թվականի հունվարի 1-ից: Սակայն ԵՏՄ-ի մեկնարկը առավել քան մշուշոտ է, և մեծ է հավանականությունը, որ մեկնարկի հետ կազմակերպությունը ոչ թե սկսի գործել, այլ ավելի շատ սկսեն գործել կազմակերպության անդամների միջև եղած խնդիրները:
Մասնավորաբար խոսքը վերաբերում է Մինսկի և Աստանայի հարաբերություններին Մոսկվայի հետ: Դեկտեմբերի 23-ին ընդառաջ՝ Մինսկն ու Աստանան հանդես եկան շատ ուշագրավ քայլերով: Լուկաշենկոն և Նազարբաևը առանձին-առանձին այցելեցին Կիև և հանդիպումներ ունեցան Պյոտր Պորոշենկոյի հետ: Հանդիպումների արդյունքում Պորոշենկոն հայտարարել է, որ Կիևը կօգնի Մինսկին Եվրամիության հետ հարաբերություններում, իսկ Ղազախստանի մասով հայտարարվել է, որ Կիևն ու Աստանան սկսում են ռազմատեխնիկական համագործակցությունը, նաև համագործակցությունը տիեզերական ուղղություններով:
Այս հայտարարությունները շատ հետաքրքրական են այն իրողության ֆոնին, որ, օրինակ, ԵՏՄ-ն սահմանափակում է անդամների հարաբերությունները երրորդ երկրների հետ, և այստեղ հարց է առաջ գալիս, թե ինչպես են համագործակցելու Կիևն ու Աստանան:
Այս առումով, իհարկե, մեկ այլ հարց է առաջ գալիս՝ Ռուսաստանի գիտությա՞մբ է այս ամենը լինելու, թե՞ Աստանան պնդելու է ԵՏՄ շրջանակում այնպիսի պայմաններ, որոնք չեն խոչընդոտի Կիևի հետ իր հարաբերություններին: Ըստ էության ստացվում է, որ Մինսկն ու Աստանան դեկտեմբերի 23-ից առաջ դեմարշ են անում Մոսկվայի դեմ, եթե հաշվի առնենք նաև այն, որ օրեր առաջ Կրեմլի քաղաքականության հանդեպ շատ կոշտ արտահայտություններ էր արել Լուկաշենկոն: Չի բացառվում, որ Նազարբաևն ու Լուկաշենկոն փորձեն Կիևի այցի արդյունքները, այսպես ասած, թանկ գնով վաճառել Պուտինի վրա, որի համար Մինսկ-Կիև և Աստանա-Կիև հարաբերությունները, բնականաբար, ուժեղ հարված են:
Խնդիրն այն է, որ եթե նույնիսկ այս ամենը տեղի է ունենում Պուտինի հետ համաձայնեցված, և այսպիսով Մոսկվան փորձում է գոնե ինչ-որ կերպ համագործակցության տիրույթում պահել Ուկրաինան, ապա միևնույն է՝ առկա իրողությունն արդեն իսկ խոսում է այն մասին, որ Պուտինի համար սա փոխզիջում է, քանի որ հարցերը ոչ թե ինքն է լուծում, այլ փաստորեն նրան օգնում են դա անել Լուկաշենկոն ու Նազարբաևը: Հետևաբար բոլոր դեպքերում դրսևորվում է նրա կախվածությունը Մինսկից ու Աստանայից:
Այս իրավիճակում ակնհայտ է, որ Եվրասիական միությունը՝ որպես միասնական օրգանիզմ, գոնե առայժմ հեռանկարներ չունի, սակայն այստեղ, իհարկե, մեզ համար առավել կարևոր է, թե ինչ հեռանկարներ ունի Հայաստանն ընդհանրապես: Որովհետև Մինսկ-Աստանա-Մոսկվա փոխհարաբերությունների պարզաբանումը Հայաստանի համար նպաստավոր է, եթե Երևանը կարող է, ի վիճակի է օգտվել այդ իրողությունից: Այսինքն՝ ինչքանով է Հայաստանն ունակ ինքնուրույն քաղաքականություն վարել և օգուտ քաղել ԵՏՄ անդամների ներքին հակասություններից, և ոչ թե դառնալ գործիք նրանց ձեռքին: Այստեղ, սակայն, լավատեսության հիմքերը շատ քիչ են, համենայնդեպս՝ մինչև այսօր:
Մյուս կողմից նաև՝ այս ամենին զուգահեռ հետաքրքրական է որոշակի ակտիվությունը Հայաստան-Եվրամիություն ուղղության վրա, որտեղ հնչել են մի քանի հետաքրքրական հայտարարություններ Եվրոպայհից՝ հետագա համագործակցության մասով: Հայաստանի համար, իհարկե, կարևոր է այս ուղղությունը, և ըստ էության մի կողմից՝ պետք է օգտվել ներեվրասիական տարաձայնությունների ստեղծած հնարավորություններից, մյուս կողմից՝ իհարկե, չփորձել խաղալ այդ տարաձայնությունների վրա և ներքաշվել, այսպես ասած, ներեվրասիական «ռազբորկաների» դաշտ, քանի որ Հայաստանի համար կարևորը մեկ ուղղությամբ շանսը օգտագործելն է՝ Եվրամիության հետ հարաբերությունների:
Գլխավոր խնդիրը այստեղ ապահովագրական մեխանիզմների ձևավորումն է, որովհետև Եվրասիական ուղղությամբ տնտեսական կոլապսը անխուսափելի է, և չնայած ֆինանսատնտեսական իրավիճակը Ռուսաստանում և Հայաստանում կայունացել է, այնուամենայնիվ՝ խնդիրները եռալու են, և նոր ժայթքումները անխուսափելի են: Սրան պետք է պատրաստվել, և հեղհեղուկ իրավիճակը ստեղծում է նպաստավոր պայմաններ: Եվ այստեղ արդեն չի կարող գոյություն ունենալ որևէ «արդարացում»: Այստեղ արդեն ողջ պատասխանատվությունը Հայաստանի պատասխանատուների վրա է:
