«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է ՄԱԿ նախագահ, ԱԺ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Գուրգեն Արսենյանը:
– Պարոն Արսենյան, խորհրդարանը վավերացրեց ԵՏՄ-ին անդամակցելու պայմանագիրը, բայց հիմա, երբ այդ կառույցում դոմինանտ Ռուսաստանի տնտեսությունն անկում է ապրում, և դա միանգամից իր բացասական ազդեցությունն է ունենում Հայաստանի վրա, արդյոք նպատակահարմա՞ր էր այդ անդամակցումը:
– ԵՏՄ-ին անդամակցելու որոշումը մեր կողմից գնահատված, գիտակացված և պաշտպանված որոշում է: «Միավորված աշխատանքային կուսակցությունը» համոզված կողմնակից է այդ տնտեսական միությանը ՀՀ մասնակցությանը: ԵՏՄ անդամ երկրների վիճակը կարող է լինել միջին, ինչ-որ մի պահ՝ լավ, ինչ-որ մի պահ՝ վատ: Բայց մենք չենք առաջնորդվում «որտեղ հաց, այնտեղ կաց» սկզբունքով: Խորհուրդ եմ տալիս չշահարկել այսօր ՌԴ տնտեսության հետ տեղի ունեցող իրադարձությունները, որովհետև ՀՀ տնտեսական տարածք ամեն տարի մեկուկես միլիարդ դոլար ռեսուրս է տեղափոխվում ՌԴ-ում ապրող, գործող մեր հայրենակիցների ստեղծած բարիքի վերաբաշխման հետևանքով: Եվ այդ ռեսուրսը ՀՀ բնակչության մեծամասնությանը հնարավորություն է տվել շարունակել իր կենսագործունեությունը: Հիմա եթե ՌԴ տնտեսական վիճակը մի քիչ բարվոք չի, ապա դա չի նշանակում, որ մենք պետք է շատ ճարպկորեն գնանք այնտեղ, որտեղ վիճակը ավելի լավ է: Մենք այդ տնտեսական միության մեջ մտնում ենք որպես գործընկեր: Եթե դու որևէ մեկի հետ գործընկերություն ես սկսում, ապա պատրաստ եղիր կիսելու և՛ հաջողությունները, և՛ անհաջողությունները:
– Transparency International-ի հրապարակումների համաձայն՝ 174 երկրների շարքում կոռուպցիայի ցուցիչով Հայաստանը 94-րդն է, ՌԴ-ն՝ 136-րդը: Իսկ թե ՀՀ-ի, թե ՌԴ-ի տնտեսությունների զարգացմանը խոչընդոտող հիմնական խնդիրներից մեկը կոռուպցիան է: Այս առումով մենք ի՞նչ կարող ենք ստանալ այդ երկրից:
– Փորձի փոխանակո՞ւմ եք ուզում անցկացնել: Ոչ, ես չեմ կարծում, որ ՀՀ-ի ու ՌԴ-ի կաշառակերները հավաքվելու են մի պանսիոնատում, որ փորձի փոխանակում իրականացնեն, թե մենք ոնց ենք վերցնում, կամ դուք ոնց եք վերցնում: Բայց տեղեկացնեմ ոչ այնքան տնտեսագիտական, որքան հետաքրքիր գնահատականների մասին: Երբ նավթի համաշխարհային շուկայում մեկ բարելի գինը 120 դոլարից ավելի է, ապա ՌԴ պետական կառավարիչներն ամեն ինչին նայում են մատների արանքով, երբ որ դառնում է 100 դոլար, կառավարիչները սկսում են հետևել, թե ինչ է կատարվում: Երբ այն դառնում է 80 դոլար, սկսում են աշխատել արդյունավետ: 80-ից ներքև՝ առավելագույն արդյունավետությամբ են իրականացվում երկրի կառավարումն ու պետական ռեսուրսների բաշխումը: Հիմա կարծում եմ, որ ՌԴ պետական կառավարման համակարգի արդյունավետության բարձրացման գործում այս տնտեսական պատժամիջոցների կիրառումը ուղղակի ներդրում է: Տնտեսական պատժամիջոցների կիրառմամբ արևմտյան երկրները չեն հասել իրենց նպատակին, որովհետև հակառակ արդյունք են ստանալու, որովհետև մեծանալու է ՌԴ-ի պետական համակարգի կառավարման արդյունավետությունը, ինչը իրենց համար անակնկալ է լինելու:
– Դուք հիշեցրեցիք, որ Հայաստանը ՌԴ-ից տարեկան մեկուկես մլրդ դոլարի տրանսֆերտ է ստանում, բայց մեր քաղաքացիները մեկնում են այդ երկիր արտագնա աշխատանքի, որովհետև այստեղ տնտեսությունը չի աշխատում, և աշխատատեղեր չկան: Բայց չէ՞ որ այդ տրանսֆերտներն էլ Հայաստանի տնտեսությանը Ռուսաստանից կախման մեջ է պահում դրա բոլոր բացասական ազդեցություններով հանդերձ:
– Հայաստանում գոյություն ունի տնտեսական միֆերի ու լեգենդների շարք, որով բնակիչներին կերակրել են մեր իշխանությունները տարիներ շարունակ: Այդ միֆերն էին՝ «Նաիրիտ» գործարանը հեսա կաշխատի, նավթավերամշակման գործարան կկառուցենք, երկաթուղին, նոր ատոմակայանը: Բայց ժողովրդին միայն խոսակցությունով չես կարող կերակրել: Դա խաբեություն է, որով մարդկանց ուշադրությունը շեղում են: Մարդու գլխավոր խնդիրը նոր բան ստեղծելն է: Այդ նոր բան ստեղծելու գործընթացում մենք այսօր ստանում ենք լրջագույն հնարավորություն, որը 175-միլիոնանոց բաց շուկան է: Այս միությունը առաջին հերթին մեծագույն պարգև է այն մարդկանց համար, ովքեր կարողանում են աշխատել, նոր բարիք ստեղծել: Եթե դուք եվրոպական շուկաներում փորձեք գտնել հայկական արտադրության որևէ ապրանք, ապա երկարատև փնտրտուքներից հետո որևէ սուպերմարկետի դարակում առավելագույնը կարող եք գտնել չիր: Իսկ այս տարածքում դուք ազատ գործելու հնարավորություն ունեք: Արևմտյան շուկաները խիստ մրցակցության պայմաններում խիստ փակված են, առավել ևս այդ մրցակցության պայմաններում նաև ապահովագրված են իրենց պատենտներով:
– Մեկ տարի է, ինչ հայտնի է, որ Հայաստանը պետք է անդամակցի ԵՏՄ-ին, բայց այդ ընթացքում այդ կառույցում դոմինանտ համարվող Ռուսաստան մեր արտահանումը նվազել է 8%-ով: Նույնիսկ գործարարները բարձրաձայնում են, թե այդ ինչ ունենք արտահանելու, որ շուկայի կռիվ ենք անում: Այսինքն՝ այդ միությունը այնքա՞ն էլ օգտակար չի կարող լինել Հայաստանին, որովհետև Հայաստանը ապրանք չունի առաջարկելու:
– Ես էլ ասում եմ՝ ստեղծեք ապրանք: Իսկ այդ մասին խոսում են այն գործարարները, ովքեր իրենց կենսագործունեությունը կառուցել են 2,5-միլիոնանոց շուկայում գործելու, տարբեր մանյովրներով ինչ-որ դիրքեր գրավելու համար: Իրենք զբաղված էին ներքին շուկայում որոշակի դիրքավորմամբ: Ես խոսում եմ այն մարդկանց մասին, ովքեր նոր արտադրատեսակներ և ոչ թե չիր ու գունավոր մետաղներ կստեղծեն: Ովքեր կարող են ստեղծել տեքստիլ արդյունաբերության գործարաններ կամ կոշիկի արտադրություն: Հայաստանը եղել է կոշկագործների լրջագույն մասնագիտացած երկիր: Հայաստանում գյուղմթերքների ստեղծման համար կա լավագույն հնարավորություն, իսկ այդ շուկաները իրացման հնարավորություն են տալու: Ամենակարևոր խնդիրներից մեկը կայանում է նրանում, որ մենք մտնելով ԵՏՄ՝ թեկուզ թեորետիկ կարող ենք ունենալ մրցակցային հավասար պայմաններ: Եվրոպայում մենք չենք կարող ունենալ մրցակցային հավասար պայմաններ:
– Արտադրանքից և արտահանումից ենք խոսում, բայց Բելառուսն ու Ղազախստանն ՌԴ ապրանքներ արտահանելու հետ կապված արդեն խնդիրներ ունեն: Չի՞ բացառվում, որ նման խնդիր կարող ենք ունենալ նաև մենք:
– Երկրների հարաբերություններում կարող են լինել լրջագույն հարցեր, երբ ամեն մի երկիր ունենա իր տեսակետը, և այդ տեսակետի քննարկման ժամանակ բերվեն այնպիսի փաստարկներ, որոնք ընդունելի չեն մեկը մյուսի համար: Դա բնականոն կյանքն է, դա պետությունների, հասարակությունների փոխհարաբերությունների շատ նորմալ դրսևորում է: Տարաձայնությունները բոլորի միջև էլ կարող են լինել: Իսկ այդ տարաձայնությունների հաղթահարման համար կան այնպիսի գործիքներ, որոնք որ կոչվում են բանակցություններ, սեփական դիրքորոշումների ճշգրտումներ, փաստաթղթերի փոխանակումներ: Մենք մտնելով այս միություն՝ ստեղծում ենք հնարավորություն աշխատող, ստեղծող և ոչ թե խոսող ու մուննաթ եկող մարդկանց համար: Քարից հաց քամող մարդիկ ենք, բայց մեզ փորձում են վերածել անգործունյա բազմության, որն անընդհատ նստած թախտին՝ սպասում է բախտին:
