Հրադադարի կնքումից ի վեր հուլիսի 26-ից մինչ օրս տեղի ունեցած դեպքերը աննախադեպ էին իրենց ծավալով և մարդկային կորուստներով: Այս մասին «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում ասաց ԼՂՀ արտաքին քաղաքականության և անվտանգության հանրային խորհրդի նախագահ, քաղաքական փորձագետ Մասիս Մայիլյանը՝ անդրադառնալով հայ-ադրբեջանական սահմանին և ղարաբաղա-ադրբեջանական հակամարտ զորքերի շփման գծում օրերս ստեղծված աննախադեպ լարվածությանն ու ԼՂ հակամարտության խաղաղ կարգավորմանը:
Նրա խոսքով՝ Ադրբեջանը նախկինում էլ էր խախտում զինադադարը: Դիվերսիոն խմբերի փորձեր միշտ են եղել՝ և՛ դիպուկահարներն էին աշխատում, և՛ կային մարդկային զոհեր:
«Ադրբեջանը այս վերջին տարիներին կիրառում է ռազմական դիանագիտություն և փորձելով պրոբլեմներ ստեղծել առաջին գծում, փորձում են ճնշումներ գործադրել հայկական կողմի վրա՝ հույս ունենալով, որ ինչ որ բան իրենք կարող են շահել բանակցային սեղանի շուրջ»:
Հարցին՝ ինչպե՞ս է վերաբերվում Մինսկի խմբի առաջարկած ձևաչափին, որ ստատուս քվոն այլևս հնարավոր չէ պահպանել, Մ. Մայիլյանն արձագանքեց՝ ասելով. «Իմ կարծիքով՝ մեր հիմնական խնդիրը եղել և մնում է երկու հայկական պետությունների անվտանգության ապահովումը: Իրավիճակը ցույց տվեց, որ կան խոցելի տեղեր: Մեր ռազմական գործիչները հասկացել են, որ այն, ինչ տեղի է ունեցել, պետք է դաս լինի, և մենք պետք է դասեր քաղենք, որովհետև թշնամին միշտ փորձել է օգտագործել մեր թույլ տեղերը: Պետք է վերաիմաստավորել շատ բան, կան տարբեր առաջարկներ, որոնք պետք է ի մի բերվեն: Անվտանգության մակարդակը պետք է բարձրացվի: Վերջին դեպքերը ցույց տվեցին, որ մենք պետք է ավելի շատ ուշադրություն դարձնենք: Կարևորը ժողովրդի շատ ադեկվատ արձագանքն էր: Վերջին դեպքերը, ճիշտ է, աննախադեպ էին, բայց չի կարելի համեմատել 90-ական թվականների պատերազմի սկսման նախադրյալների հետ»:
Ըստ Մայիլյանի՝ Ադրբեջանը տեսավ, թե ինչպես է ժողովուրդը միավորվում վտանգի պայմաններում, և եթե ավելի լուրջ խնդիր լինի՝ ավելի լուրջ պատասխան է լինելու մեր հասարակության կողմից:
Մեր մեկ այլ հարցին՝ ինչո՞ւ ՀՀ-ն չդիմեց ՀԱՊԿ-ին՝ արձագանքելու ստեղծված լարված իրավիճակին՝ այն դեպքում, երբ 2013 թվականի սեպտեմբերի 3-ի որոշման աջակիցները որոշումն արդարացնում էին անվտանգության լրջագույն խնդիրներով, ընդհուպ մինչև նշելով, որ մեծ ռազմական ավանտյուրա է չեզոքացվել, ամրապնդվել են անվտանգության երաշխիքները, Մայիլյանը պատասխանեց, որ վերջին դեպքերը ցույց տվեցին՝ մենք պատրաստ ենք դիմակայելու այդ մարտահրավերներին: Այս դեպքերը ապացույց են, որ թեկուզ Ադրբեջանը մեծ ծախսեր է անում բանակի համար, բայց մենք այդ բալանսը կարողացել ենք պահել և կարողանում ենք ադեկվատ պատասխան տալ:
Նա նաև նշեց՝ թեև մենք այդքան մեծ գումարներ չենք ծախսում, բայց ունենք հնարավորություն. դա նաև Ռուսաստանի կողմից տրամադրված զենք-զինամթերքն էր: «Ռուսաստանը մի կողմից՝ զենք-զինամթերք է վաճառում Ադրբեջանին, մյուս կողմից՝ տրամադրում է կամ ներքին գներով վաճառում Հայաստանին և նաև զբաղվում է կարգավորմամբ և Մինսկի խմբի համանախագահն է»,- ասաց Մայիլյանը:
Անդրադառնալով ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ամերիկյան համանախագահ Ջեյմս Ուորլիքի՝ Մադրիդյան սկզբունքների հիշատակմանը՝ մեր զրուցակիցը հիշեցրեց, որ ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի հարաբերությունները միշտ չէ, որ լավ են եղել: Բայց, ըստ նրա, կան խոստովանություններ ԱՄՆ նախկին դեպարտամենտի քարտուղարի կողմից և ռուսական կողմից, որ ղարաբաղյան խնդիրը այն խնդիրն է, որտեղ իրենք միշտ կարողացել են ընդհանուր եզրեր գտնել:
«Շատ հարցերում իրենք կարող են թշնամի լինել, բայց մյուս կողմից՝ այս խնդիրի շուրջ կարողացել են հենց 94 թվականի բուդապեշտյան գագաթնաժողովից հետո միասնական դիրքերից հանդես գալ: Մինսկի խումբը տարիների ընթացքում իր վրա լրացուցիչ դեր է վերցրել»,- նկատեց փորձագետը:
Մասիս Մայիլյանի հետ ամբողջական հարցազրույցը՝ տեսանյութում
