«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է Միջազգային և ռազմավարական ուսումնասիրությունների կենտրոնի փորձագետ, վաշինգտոնաբնակ Սերգեյ Մարկեդոնովը:
– Պարոն Մարկեդոնով, օրերս Հայաստանում անցկացվեցին ՀԱՊԿ զորավարժությունները: Այս փուլում, երբ չի մարել ադրբեջանցի մարդասպան Ռամիլ Սաֆարովի արտահանձնման շուրջ ծագած լարվածությունը, ի՞նչ նշանակություն ունեցան այդ զորավարժությունները Հայաստանի համար:
– Այդ զորավարժություններն առաջին հերթին հոգեբանական նշանակություն ունեցան: Սաֆարովի պատմությունից բանակցային գործընթացը կանգ է առել, ես չեմ ասում ընդմիշտ, բայց ժամանակավորապես: Բնականաբար, ի հայտ եկան շատ սպեկուլյացիաներ այն մասին, թե հնարավոր են ռազմական սցենարներ, ինչ-որ կոնֆլիկտներ և այլն: Եվ հիմա Հայաստանը ցույց տվեց, որ ՀԱՊԿ անդամ է, որ իր թիկունքում կա ռազմաքաղաքական կազմակերպություն, որի անդամ է նաև Ռուսաստանը: Սա ցույց տվեց, որ այս իրավիճակում Հայաստանը միայնակ չէ: Հոգեբանորեն դա շատ կարևոր էր, հատկապես, որ Արևմուտքում էլ Սաֆարովի ներումը բավականին քննադատական ռեակցիա առաջացրեց: Այդ քայլով Ադրբեջանն իր իմիջի համար լրացուցիչ միավորներ չհավաքեց: Այդ ֆոնին Հայաստանը ցույց է տալիս, որ ունի Ռուսաստան, որ ՀԱՊԿ-ի հետ լավ հարաբերություններ ունի:
– Իսկ ՀԱՊԿ դերը եթե գնահատելու լինենք Հայաստանի անվտանգության հարցում, ի՞նչ գնահատական կտաք: Եթե, Աստված չանի, հայ-ադրբեջանական պատերազմը վերսկսվի, ո՞րը կլինի ՀԱՊԿ դերը Հայաստանին պաշտպանելու հարցում:
– Եթե հանկարծ ռազմական գործողությունները սկսվեն, ես դժվարությամբ եմ պատկերացնում, օրինակ, Ղազախստանի կամ Տաջիկստանի ռազմական աջակցությունը Հայաստանին: Ինչ վերաբերում է Ռուսաստանին, անգամ այս դեպքում շատ բարդ իրավիճակ կլինի: Ես չեմ կարծում, որ Ռուսաստանի կողմից անմիջական մասնակցություն կլինի: Հնարավոր է քաղաքական, դիվանագիտական, կամ զենքի մատակարարման մասով աջակցություն լինի միայն, բայց անմիջապես ռազմական գործողություններին դժվար թե մասնակցի:
– Միաժամանակ կարելի է, չէ՞, փաստել, որ այդ զորավարժությունները նաև զսպաշապիկ կլինեն Ադրբեջանի համար՝ չվերսկսելու ռազմական հռետորաբանությունը կամ գործողությունները:
– Դա լրացուցիչ հիշեցում էր:
– Վրացական կողմն անհանգստություն հայտնեց Հայաստանում և Ռուսաստանում զուգահեռ անցկացվող զորավարժությունների կապակցությամբ: Վրաստանի պաշտոնական հայտարարության մեջ նշվում էր, որ դա Ռուսաստանի կողմից ուղղված է հենց Վրաստանի դեմ: Ի՞նչ կասեք այս մասին:
– Դե իհարկե, ցանկացած զորավարժություն, այդ թվում՝ «Կովկաս 2012»-ը, ուղղված է միայն Վրաստանի դեմ: Այսինքն՝ Մոսկվան ոչինչ չունի անելու, միայն նստել ու մտածում է՝ ինչպես նվաճի Վրաստանը: Եթե լսես իրենց փորձագետներին, ապա ստացվում է, որ Պուտինի գերնպատակը Վրաստանը նվաճելն է: Քնում է Պուտինն ու մտածում՝ ինչպե՞ս Վրաստանի ժողովրդավարական ռեժիմը կոտրի: Դա պրիմիտիվ է, իհարկե, չկա նման նպատակ բացարձակ: ՀԱՊԿ անդամ Հայաստանը Վրաստանի հետ շատ կառուցողական հարաբերություններ ունի: Մեր ժամանակակից քաղաքական գործիչների և քաղաքագետների դժբախտությունը միայն սև ու սպիտակ նկար տեսնելն է: Հայաստանը ռուսամետ է: Դա հիանալի է, ռուսամետ է, բայց ՆԱՏՕ-ի հետ է համագործակցում, ռուսամետ է, բայց արտահանման և ներմուծման մասը Վրաստանի միջոցով է կատարում: Այդ պատճառով էլ այն գաղափարը, թե դա Վրաստանի դեմ էր, եկեք գաղափարական վարժությունների հաշվին տեղափոխենք:
– Ռուսաստանը ներեց Ղրղզստանի կես միլիարդ դոլարանոց պարտքը: Ինչպե՞ս եք գնահատում այդ քայլը:
– Կա նման ասացվածք՝ «Ռոսիա շչեդրայա դուշա»: Մենք և՛ Կորեայի պարտքը ներեցինք, և՛ Ղրղզստանի: Երևի Ռուսաստանը շատ հարուստ է: Բայց արի ու տես, որ Հայաստանի պարտքը չի ներում: Տարօրինակ է, չէ՞: Կորեան, որը երբեք ոչինչ չի տալիս, նրան ներում են: Իսկ Հայաստանը Ռուսաստանի միակ դաշնակիցն է Կովկասում, բայց չեն ներում: Դա, իրոք, տարօրինակ է:
– Այնուամենայնիվ, ի՞նչ եք կարծում, ինչո՞ւ իր ռազմավարական գործընկերոջ պարտքը չի ներում Ռուսաստանը:
– Ստացվում է ընտրովի առատաձեռնություն է դա: Թե ինչու, ես դժվարանում եմ պատասխանել: Միգուցե Ռուսաստանը մտածում է, որ Հայաստանը կտա գումարները, ինչ-որ զուտ շուկայական շարժառիթ կա: Նման որոշումները՝ պարտքի ներման, կայացվում են առանց բաց և լուրջ մասնագիտական կամ խորհրդարանական քննարկումներ անցկացնելու, ինչը ճիշտ չէ:
– Զուգահեռ երկարացվեցին Ղրղզստանում ռուսական ռազմաբազայի տեղակայման ժամկետները: Հայաստանում նույնպես ռուսական ռազմաբազա կա, որի ծախսերը բացառապես հայկական կողմն է հոգում: Ի՞նչ եք կարծում, նպատակահարմար չէ՞, որ նաև հայկական պարտքի ներման հարց քննարկվի Ռուսաստանում:
– Նորից եմ կրկնում, որ այդ որոշման շարժառիթները ինձ համար անհասկանալի են: Միգուցե Մոսկվայում կարծում են, որ Հայաստանը ոչ մի տեղ չի փախչի և կշարունակի համագործակցել Ռուսաստանի հետ: Դա ցինիկ հաշվարկ է: Ղրղզստանի հետևից, ինչպես հարսնացուի, գնում են տարբեր փեսացուներ: Ամերիկյան փեսացուն էլ է շատ ակտիվ գնում և առաջարկներ անում: Միգուցե այս գործոնը գերակշռում է:
