Այն ինչ տեղի է ունենում ԲՀԿ-ի շուրջ կարծում եմ պետք է և արժե դիտարկել Հայաստանում առկա համակարգային իրողությունների տեսանկյունից: Այն ինչ կատարվում է այդ դաշտում վկայում է այդ համակարգի խեղվածության, սկզբունքներից ու գաղափարներից շեղվածության մասին, երբ քաղաքական ուժերը այլևս իրարամերժ, հակասական քայլերի հարցում նույնիսկ ժամանակային ինտերվալ չեն թողնում և ամեն ինչ անում են գրեթե զուգահեռ, գրեթե նույն ժամանակին՝ մի ձեռքով մի բան անելով, մյուս ձեռքով անելով մեկ ուրիշ՝ լրիվ հակադիր քայլեր:
Այստեղ պետք չէ կենտրոնանալ ՀՀԿ-ԲՀԿ ներկուսակցական կամ Ծառուկյան-Սարգսյան անձնական հարաբերությունների վրա: Բանն այն է, որ այստեղ ամեն ինչ իսկապես այնքան էլ հարթ չէ, և այնպես չէ, որ այս սուբյեկտները միմյանց հետ լուրջ տարաձայնություններ չունեն: Սակայն նրանք այս տարաձայնությունների մարտավարական դրսևորումները միշտ անհրաժեշտ պահին ստորադասում են ընդհանուր ռազմավարական շահերին: Արդյունքում ստացվում է այն, ինչ տեսնում ենք: Այսինքն` իրականում թյուր է այն տպավորությունը, որ Սարգսյանն ու Ծառուկյանը նստում և ինչ-որ սցենար են պայմանավորվում, խաղ խաղում, կամ ինչ-որ մեկի միջոցով են պայմանավորվում: Իրականում նման բան պատկերացնելը լուրջ չէ:
Խնդիրն այն է, որ կողմերն ընդհանուր հայտարարի են գալիս քննարկումների արդյունքում, երբ մարտավարական տարաձայնությունների և ռազմավարական հեռանկարների համադրություն են կատարում և արձանագրում, որ ունեն ընդհանուր շատ ավելի ամուր շահեր: Այդ շահերը ձևավորվել են ոչ այսօր, և ոչ էլ երեկ, այլ անցնող 10-15 տարիների ընթացքում: Եվ դրանք միշտ ավելի ուժեղ են լինելու անձնական զգացումներից, համակրանքներից կամ պարզապես մարտավարական անհամաձայնություններից, անգամ ռազմավարական անհամաձայնություններից, որովհետև այս ուժերը իրար հետ բավական խորն են սերտաճած՝ միմյանցից արագ բաժանվելու համար, որքան էլ որ նրանց համար անտանելի է դարձել համատեղ կյանքը: Հայաստանի ներքաղաքական կամ ներիշխանական կյանքը պարբերաբար Հայաստանի հասարակությանը մատուցում է այդ պարզ իրողության ապացույցներ:
ՀՀԿ և ԲՀԿ հարաբերակցության փոփոխությունը գործնականում անհնար է, որովհետև այդ հարաբերակցությունը հիմնված է ոչ թե հասարակական կարծիքի, այլ հայաստանյան համակարգի առանձնահատկությունների վրա, որն էլ իր հերթին գտնվում է արտաքին ազդեցության, իսկ ավելի կոնկրետ` ռուսական մետրոպոլիայի ներքո: Այդ հարաբերակցությունը փոխելու որոշում կարող է կայացնել Մոսկվան: Իսկ Մոսկվան գոնե այս պահին նման որոշման հարցում շահագրգռվածություն չունի: Եթե ուներ մինչև սեպտեմբերի 3-ը, ապա 3-ից հետո նման շահագրգռվածություն չունի: Մյուս կողմից` այդ հարցում այսօր շահագրգռված չէ նաև ԲՀԿ-ն, քանի որ ներկայումս Հայաստանի համար չափազանց բարդ մի շրջան է, և Մոսկվան Ղրիմի ճգնաժամը շաբաթներ անց ինչ որ կերպ «հորով-մորով» անելուց հետո բավական ինտենսիվ կերպով գրոհներ նախաձեռնելու Հայաստանի վրա, ու ԲՀԿ-ի և ընդհանրապես որևէ ուժի համար ցանկալի չի լինի այս փուլում ղեկավարել Հայաստանը և դե յուրե ստանձնել այդ գրոհները արժանապատվորեն հետ մղելու պատասխանատվությունը, հատկապես եթե դե ֆակտո չունեն նման ռեսուրսներ:
ՀՀԿ-ն, Սերժ Սարգսյանը, հասկանալով այս իրավիճակը, փորձում է ընդամենը անել հնարավորը, որպեսզի արտաքին հարթության վրա սեփական ինտենսիվ վարկաբեկմանը զուգահեռ, ներսում էլ հնարավորինս վարկաբեկվեն մրցակիցները, բնականաբար` առաջին հերթին ԲՀԿ-ն, իսկ ԲՀԿ-ն առանձնապես չի էլ դիմադրում, որպեսզի ներքին իրավիճակում չստացվի որ որևէ դեպքում կարող է խախտվել ստատուս քվոն:
