ԱՄՆ պետդեպարտամենտը հրապարակել է մարդու իրավունքների մասին իր ամենամյա զեկույցը, որտեղ մեզ, բնականաբար, հետաքրքրում են Հայաստանի մասին գնահատականները: Այդ գնահատականները, ըստ էության, էական փոփոխությունների չեն ենթարկվել և՛, այսպես ասած, ընթացիկ իրավիճակի մասով, և՛ նաև ըստ էության ստանդարտի մեջ են նախագահական ընտրությունների մասին տրված գնահատականները: Ընդհանուր առմամբ շարունակվում է ըստ էության թե՛ նալին, թե՛ մեխին խփելու քաղաքականությունը:
Ընդհանրապես ԱՄՆ պետդեպարտամենտի զեկույցներն կարծես թե սկսել են կրել իներցիոն բնույթ, համենայնդեպս՝ մեր կարգի երկրների կամ գոնե Հայաստանի մասով: Դրանք այլևս կարծես թե չեն արտացոլում ամերիկյան քաղաքականության միտումները, ուղղությունները, տրամադրությունները: Ընդհանրապես հարկ է արձանագրել մի իրավիճակ, երբ ամերիկյան քաղաքականությունը Հայաստանի հանդեպ կարծես թե կորցրել է իր, այսպես ասած, ինդիկատորները, այսինքն՝ այն ցուցիչները, որոնց հետևելով՝ հնարավոր կլինի քիչ թե շատ ամբողջական պատկերացում կազմել հիմնական ուղղությունների, առաջնահերթությունների, միտումների և տրամադրությունների մասին:
Ինչն է այս ամենի պատճառը՝ դժվարանում ենք ասել: Խնդիրն այն է, որ սա կարող է լինել և ամբողջական քաղաքական հայեցակարգի բացակայության պատճառ, երբ ԱՄՆ իշխանությունները ուղղակի պատրաստ չեն ռեգիոնալ նոր իրավիճակին սեպտեմբերի 3-ից հետո և դեռևս չեն կողմնորոշվել Հայաստանի հանդեպ այս իրավիճակում քաղաքականության հայեցակարգի հարցում, մյուս կողմից, սակայն, ցուցիչների, ինդիկատորների բացակայությունը կարող է լինել, այսպես ասած, մարտավարական հնարք՝ մրցակիցներին ապակողմնորոշելու համար, նրանց ամեն պահի անակնկալի բերելու մտադրությամբ, ինչպես նաև նրանց հեռանկարային հետևությունների հնարավորությունները նվազեցնելու նպատակով՝ համապատասխան հակադրության քաղաքականություն մշակելը բարդացնելու հաշվարկով:
Այս խնդիրը հրատապ է այնքանով, որ Միացյալ Նահանգներն ըստ էության տարածաշրջանային մրցակցության այն սուբյեկտն է, որի բացակայության դեպքում Եվրոպան հազիվ թե կարողանա արդյունավետ մրցակցություն ապահովել Ռուսաստանի հետ ազդեցության պայքարում: Իսկ երբ չկա արդյունավետ մրցակցություն, ապա իրավիճակը, թվացյալ կայունության փոխարեն, իրականում մտնում է ճահճացման մի փուլ, որտեղ թույլերը զրկվում են մանևրի հնարավորություններից: Իսկ այսօր Հայաստանը տարածաշրջանում ակնհայտորեն ամենաթույլն է՝ ուզենք, թե ոչ:
Այս իրողությունը մենք պետք է ընդունենք: Այդ թուլության պատճառները և ներսում են, և դրսում: Դրսում շրջափակում է, իսկ ներսում մենք, այսինքն՝ իշխանությունները ոչինչ չեն արել շրջափակման պայմաններում էֆեկտիվության շեշտակի բարձրացման և պետության պոտենցիալի հզորացման համար:
Արդյունքում, երբ չկա տարածաշրջանային մրցակցություն, Հայաստանի համար առաջանում է «մոնոպոլիայի» զոհ դառնալու վտանգ: Այսինքն՝ ներքին մոնոպոլիաները պետությունը և ազգային ու պետական շահերը կխժռեն ներսից, իսկ արտաքին՝ ռեգիոնալ մոնոպոլիան, այդ շահերը կխժռի դրսից:
Այս իրավիճակում Հայաստանը շահագրգռված է տարածաշրջանում առնվազն երկու ուժեղ խաղացողի առկայությամբ: Եվ այս իմաստով, եթե ամերիկյան քաղաքականությունը ինդիկատորները «ծածկելու» մարտավարությունն է որդեգրել, ապա այստեղ Հայաստանի համար մանևրի դաշտի սպառնալիքները մեծ չեն, իսկ ահա եթե մենք գործ ունենք քաղաքական հայեցակարգի բացակայության հետ, և եթե դա կրի թեկուզ միջնաժամկետ բնույթ, ապա այստեղ արդեն Հայաստանի համար իրավիճակը իսկապես անցանկալի է: Ընդ որում, այս խնդիրը պետք է տարանջատել Հայաստանի իշխանության հանդեպ աշխարհաքաղաքական կենտրոնների վերաբերմունքի խնդրից:
Ինչպիսին էլ լինեն Հայաստանի իշխանությունները, միևնույն է՝ տարածաշրջանում աշխարհաքաղաքական կենտրոնների մրցակցությունը Հայաստանի համար երևի թե ամենաօպտիմալ ելակետն է բոլոր դեպքերում, որովհետև անկախ իշխանությունների որակներից՝ Հայաստանը տարածաշրջանային զարգացումներում և դրանց վրա աշխարհաքաղաքական ազդեցություններում մշտապես ունենալու է այդ մանևրի անհրաժեշտությունը: Պարզապես, խնդիրն այն է, որ իշխանությունների որակով է պայմանավորված, թե նրանք ինչի համար են ծառայեցնում այդ հնարավորությունը:
Հայաստանի ներկայիս իշխանություններն այդ հնարավորությունները ծառայեցրել են զուտ անձնական իշխանությանը:
