«Ժառանգություն» կուսակցությունը երեկ հայտարարություն է տարածել, թե «Հայաստանի հանդեպ անհարգալից վերաբերմունքը Եվրասիական տնտեսական միությունում հիմք է տալիս կարծելու, որ Հայաստանն այդ միությունում դիտվում է ոչ թե որպես իրավահավասար գործընկեր, այլ որպես գործիք՝ Ադրբեջանի վրա ներգործելու համար: Իսկ այս դեպքում Ադրբեջանին վճարվող գինը դիտվում է Արցախը: Փաստորեն, այս միության մեջ դեռ Ադրբեջանի բացակայության պայմաններում վերջինի շահերը արդեն ավելի բարձր են դասվում Հայաստանի շահերից»,- նշված է հայտարարության մեջ: «Ժառանգությունը» պահանջում է, որ «ՀՀ դե ֆակտո նախագահը անհապաղ հրաժարվի Մաքսային միությանը և Եվրասիական տնտեսական միությանը միանալու գործընթացից»: «Ժառանգություն» խորհրդարանական խմբակցության ղեկավար Ռուբիկ Հակոբյանը «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում չցանկացավ մեկնաբանել հայտարարությունը և ասաց, որ այդ տեքստին ավելացնելու ոչինչ չունի:
– Բայց Դուք համաձա՞յն եք այդ հայտարարության հետ:
– Ի՞նչ է նշանակում «համաձայն եք»: Հայտարարությունն ընդունվում է կոլեկտիվ քննարկումներով, կարող են լինել ամենատարբեր կարծիքներ, բայց այդ տեքստն արդեն ձևակերպվել է որպես հայտարարություն, ուրեմն այն այս դեպքում ներկայացնում է կուսակցության կարծիքը:
– Իսկ Դուք ինչպե՞ս եք վերաբերվում Հայաստանի՝ Եվրասիական տնտեսական միությանն անդամակցելու ցանկությանը:
– Քանի դեռ մենք չունենք հստակ արձանագրում, թե որն է լինելու Արցախի կարգավիճակն այդ կառույցում, մենք պետք է քայլեր չանենք: Ես տեղյակ եմ, թե, օրինակ, Ղազախստանը կամ Բելառուսն ինչ պայմաններ է առաջարկել, որ ինքը մաս կազմի այդ կառույցին: Բայց, ցավոք, Հայաստանի կողմից այնքան գաղտնի է պահվում, թե ինչ պայմաններով է գնում այդ կառույց, որ ես չեմ կարող որևէ բան ասել: Եվ ոչ միայն ես, ընդհանրապես քաղաքական գործիչները, կուսակցություններն այսօր տեղյակ չեն այդ մասին: Եվ այն փաստը, որ Աստանայում Ղազախստանի նախագահ Նուրսուլթան Նազարբաևը հստակ արձանագրում կատարեց, որն ըստ էության ընդունված չէ դիվանագիտական էթիկայի, բանակցային մշակույթի առումով, խոսում է այն մասին, որ Հայաստանի առջև պայման է դրվում: Ոչ թե Հայաստանն է պայման դնում, թե Արցախն ինչ կարգավիճակ կունենա, այլ Հայաստանի առջև պայման է դրվում, որ պետք է մեր երկիրը գիտակցի, որ առանց Արցախի է մասնակցելու այս կառույցի աշխատանքներին: Ճիշտ է, Նազարբաևը չէ, որ պետք է որոշի, թե մենք ինչպես պետք է այդ կառույցին մաս դառնանք կամ չդառնանք: Բայց, ցավոք, մենք չունեցանք համարժեք պատասխան:
– Այսինքն` այդ հանդիպումից հետո արդեն Հայաստանում Սերժ Սարգսյանի արած հայտարարությունը համարժեք պատասխան չէ՞ր Ն. Նազարբաևի ընթերցանությանը:
– Քաղաքականության, դիվանագիտության մեջ կա շատ հստակ չգրված օրենք՝ պետք է տեղում կարողանալ շատ օպերատիվ արձագանքել: Դրանից հետո ուզում ես ամենախելացի պատասխանը տուր՝ մի քանի թերթանի, արդեն համարժեք չի այն իրավիճակին, ինչ տեղի է ունեցել: Բայց ես կրկնում եմ, որ շատ հստակ հարցը դրվեց, և ինձ թվում է, որ այն արդեն համաձայնեցրած էր մյուս պետությունների ղեկավարների հետ: Չեմ կարծում, որ Ղազախստանը կարող էր այդպիսի բարձր մակարդակի հանդիպման ժամանակ առանց խորհրդակցելու նման հայտարարություն անել: Դա փաստացի անհարգալից վերաբերմունք էր իր ապագա գործընկերոջ նկատմամբ: Ըստ էության, այդ հայտարարության իմաստը հետևյալն էր. ճիշտ է, մենք պարտադրված հայտնվում ենք նույն կառույցում, բայց ամեն ինչ անելու եմ, որ պաշտպանեմ իմ ռազմավարական գոծընկեր Ադրբեջանի շահերը: Հիմա այսքանից հետո թե ՀՀ իշխանություններն ինչ կուրս կորդեգրեն` դժվարանում եմ ասել, որովհետև փակ է: Բայց մի բան հստակ է, որ կածես մենք կորցրել ենք ինքնիշխան պետության մեր իմունիտետը: Պատկերացրեք՝ ընդունել ցանկացած պայմաններ, որը մեզ են առաջադրում, բայց մենք չենք կարողանում ակտիվանալ և ինչ-որ պայմաններ առաջադրել:
– Իսկ ինչո՞ւ Հայաստանին դրեցին նման՝ Ձեր խոսքերով անարգալից վիճակի մեջ:
– Դրա համար չպետք է մեղադրել որևէ մեկին, մենք ենք մեղավոր: Մենք՝ մեր ներքին քաղաքականությամբ, մեր արտաքին քաղաքականության այս դեգերումներով: Վերջին տարիների մեր արտաքին քաղաքականությունը դեգերումների քաղաքականություն էր: Վերջին երեք տարիներին համառորեն աշխատում էինք Եվրամիության Ասոցացման համաձայնագիրը նախաստորագրելու ուղղությամբ, բայց մեկ էլ առավոտը արթնանում և տեսնում ենք, որ Հայաստանը փոխել է ուղղությունը և հայտնվել է Մաքսային միությունում:
– Լեռնային Ղարաբաղն անկախ պետություն է և Հայաստանին մաս չի կազմում: Այդ մասին հայտարարեց նաև Ս. Սարգսյանը: Ի՞նչ կապ ունի այս դեպքում Ղարաբաղը:
– Մի դեպքում, եթե դու որևէ կառույցի մաս չես կազմում, դու ազատ ես մանևրում և չկաշկանդվելով՝ կարող ես Ղարաբաղի հետ հարաբերվել այնպես, ինչպես ցանկանում ես: Հիմա խաղի կանոնները փոխվում են: Դու մաս ես կազմում մի կառույցի, որը միասնական մաքսային և տնտեսական տարածք է դառնում, և այստեղ սահմանափակվում են քո հնարավորությունները: Ընդ որում` այս նույն դիրքորոշումն ունեցել եմ և այն ժամանակ, երբ եվրաասոցացման համաձայնագրի նախաստորագրման գործընթացներն էին, նաև՝ այս դեպքում: Տեսնելով այն ցինիզմը, որ կար Նազարբաևի պահվածքում՝ ես չեմ բացառում, որ ինչ-որ ժամանակ նա հարց բարձրացնի և դրա իրավական իրավունքը կունենա, որ Հայաստանի և Ղարաբաղի միջև պետք է մաքսակետ դնել այն հստակ փաստարկով, որ մեր միասնական տնտեսական տարածքում պետք է լինեն այն պետությունների ապրանքները կամ այն պայմանները, որոնք մենք ենք ձևավորել: Դրա համար մեր օրերի դիվանագիտությունը չի ընդունում աչքով անելու քաղաքականությունը, թե գիտեք, կարող ենք չարձանագրել, բայց թույլ տալ, որ ԼՂՀ-ն ձեր միջոցով մտնի մեր տնտեսական դաշտը: Այդպես չի լինում: Դրա համար էլ ասում եմ, որ չկա չարիք առանց բարիքի: Նազարբաևը շատ հստակ ասաց, թե հեքիաթներին մի հավատացեք, որ ես թույլ կտամ, որ ես շատ ուշադիր եմ լինելու, շատ հետևողական եմ լինելու, որ Հայաստանի խողովակով որևէ այլ տերություն, տվյալ դեպքում` Արցախը չմտնի նոր ձևավորվող տնտեսական տարածք:
– Հայաստանի նախագահն էլ հայտարարել է, թե «ով ասաց, որ մենք Ղարաբաղի հետ ենք մտնելու այդ կառույց»:
– Բայց հասկանալի է, տողատակում այն է, որ մենք չենք հայտարարում, թե Ղարաբաղի հետ ենք մտնում Եվրասիական տնտեսական միություն, բայց Ղարաբաղը մեզ հետ կլինի ստվերում: Իսկ այդ ստվերին բավականին լուրջ հետևողներ կան: Ադրբեջանն այս տարածքում ունի բավականին լուրջ դաշնակից, և դա միայն Ղազախստանը չէ, նաև՝ Բելառուսը: Ալեքսանդր Լուկաշենկոն առիթը բաց չի թողել ասելու, որ Ադրբեջանի հետ բավականին սերտ համագործակցության մեջ է: Եվ եթե չեմ սխալվում, հիմնական պետությունը, որը գնում է Բելառուսի արտադրած զենքը, դա Ադրբեջանն է: Մենք իրավունք չունենք հաշվի չնստել այս փաստերի հետ: Եվ ինձ համար անընդունելի է, որ մեղադրում ենք Վլադիմիր Պուտինին, Ա. Լուկաշենկոյին, Ն. Նազարբաևին, Ամերիկային: Խնդիրը մեր մեջ է: Մենք ենք հասել այն օրվան, որ իսկապես մեր նկատմամբ նման վերաբերմունք ունեն: Ես չեմ հիշում դիվանագիտական պրակտիկայում նախադեպ, որ երբ մարդիկ ուզում են համագործակցության գնալ, և այդքան բացահայտ, այդքան ցինիկ լինի այդ բանակցային մշակույթը, ինչը տեղի ունեցավ Աստանայում:
