«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է Լիբանանի «Ազդակ» օրաթերթի գլխավոր խմբագիր Շահան Գանդահարյանը:
– Շահան, Հայաստանը մյուս տարի նախագահական ընտրությունների է պատրաստվում: Մինչ այդ, սակայն, ԱՄՆ պետքարտուղար Հիլըրիի Քլինթընի այցի ժամանակ հնչեցրած մտքերն ապացուցեցին, որ Սերժ Սարգսյանը Արևմուտքի կողմից ընտրված թեկնածու է: Ըստ Ձեզ՝ ինչո՞ւ Արևմուտքը ընտրեց Սերժ Սարգսյանին:
– Իրոք, ներհայաստանյան իրադարձությունները այնպիսի ընթացք են ստացել, որ երկիրը լիարժեք մտել է նախընտրական փուլ… Թույլ տվեք միանշանակ չընկալել նախագահի արևմտամետ կեցվածք որդեգրած լինելու փաստը: Դիվանագետների հայտարարություններն ու քայլերը հաճախ իրար չեն համապատասխանում… ԱՄՆ-ի բարձրաստիճան պաշտոնատարների հայտարարությունների դրական տոնը ՀՀ-ի մասին, ընտրություններին կամ նախագահին կարելի է մեկնաբանել տարածաշրջանում ամերիկյան դերակատարության բարձրացմամբ: Չմոռանանք, որ նախագահ Սարգսյանը չմեկնեց Չիկագո և նաև ԱՄՆ պետքարտուղարության զեկույցը շատ բացասական էր ՀՀ-ի և ԼՂՀ-ի նկատմամբ… ԱՄՆ հայտարարությունները էական հակասություններ են պարփակում, և չի կարելի միանշանակ հենվել դրանց վրա գնահատական ձևակերպելու համար:
– Շահան, իսկ արդյոք տեսնո՞ւմ եք գործող նախագահին այլընտրանք, այլ թեկնածու, որը կարող է լուրջ խաղացող լինել և խաղի գծագրված կանոնները փոխել:
– Այլընտրանքը միշտ անհրաժեշտություն է քաղաքական կյանքում. ե՛ւ իբրև մտածողություն, ե՛ւ իբրև խորհրդարանական ուժ, և՛ իբրև գործող իշխանությունների փոխարինման հավանականություն… Սա ժողովրդավար երկրների օրինաչափ երևույթ է, այլապես միակուսակցական գերակայությունը, միանձնյա ղեկավարումը որևէ կերպ չեն նպաստի պետական մարմինների և հաստատությունների կայացմանը… Խաղի կանոնները բազմակողմանիորեն պետք է ձևավորվեն, և ոչ թե մեկը թելադրի, մյուսները գործադրեն… Իսկ ՀՀ-ի նման կարևոր առաջնային օրակարգ ունեցող երկրներում, որտեղ կա շրջափակում, արտագաղթի և աղքատության հաղթահարման անհետաձգելի պրոբլեմներ, առավել ևս անհրաժեշտ է բոլոր ուժերի ներգրավվածությունը…
– Արտագաղթի խնդիրն, ըստ Ձեզ, ինչպե՞ս է հնարավոր լուծել ուժերի համախմբման արդյունքում: Ամեն օր Հայաստանից 477 հոգի է հեռանում, ի՞նչ կարելի է անել հասարակությանը երկրում պահելու համար:
– Այո՛, ժողովրդագրական պատկերն ամենաառաջնային խնդիրն է ՀՀ-ի… Հիմնական մի քանի հանգամանք կա արտագաղթ երևույթի դեմ պայքարելու համար. իհարկե սոցիալ-տնտեսական պայմանների բարելավումը, աղքատության հաղթահարման դեմ ազդեցիկ մեթոդների որդեգրումը և կարճաժամկետ ու երկարաժամկետ ծրագրերի մշակումն ու իրականացումը այս ուղղությամբ… Բայց սա միակ հարթությունը չէ. հայրենիքում ապրող թե հայրենադարձվող հայը պիտի զգա, որ ինքն ապրում է արդար հասարակարգում: Շատ ամփոփ բանաձևմամբ սրանք են կարևորագույն միջոցները արտագաղթի դեմ պայքարելու համար…
– Շահան, ինչո՞ւ չի լուծվում խնդիրը, ցանկության, քաղաքական կամքի բացակայությա՞ն հետևանք է:
– Ճիշտ եք մատնանշում. բոլորը գիտակցում են, բոլորը ահազանգում են, բոլորը դեղատոմսերից են խոսում, բայց երևույթը շարունակվում է… Կարծում եմ՝ խնդիրը համահայկական տարողունակություն ունի, և այստեղ ինչպես ՀՀ-ն, այնպես էլ սփյուռքը պիտի աշխատի… Կարծում եմ, որ կառավարությունը թիվ մեկ խնդիր պետք է հայտարարի ժողովրդագրական պատկերը, որի բարելավման համար առանց հապաղելու ստեղծի պայմաններ. էստեղ արդեն խոսում ենք համալիր ծրագրերի մասին` բնակարանային, աշխատատեղեր, աշխատավարձ, ներդրումային ապահովագրված դաշտ… Էստեղ ես տեսնում եմ նաև սփյուռքի պատասխանատվությունը… Պահանջելու այս համալիր ծրագրերը և մանավանդ մասնակցելու աշխատանքին… Ահազանգումն ու երևույթների մատնանշումը բավարար չեն հարցի լուծման համար…
– Մեկ տարի հետո, եթե նորից վերընտրվի Սերժ Սարգսյանը, կստացվի, որ Հայաստանի զարգացումը էլի կհետաձգվի՞:
– Փորձեմ որոշակի լավատեսական լիցքով և տեսական բացատրությամբ պատասխանել. եթե լինեն նախագահական արդար ընտրություններ, կստացվի հուսալի մեկնարկ՝ երկրի խնդիրների լուծման, անկախ այն իրողությունից, թե ով կընտրվի ՀՀ նախագահ… Սա, իհարկե, բավարար չի լինի. ինչպես ասացի՝ կլինի դրական և հուսալի մեկնարկ մեր բոլորի հայրենիքի զարգացման համար… Միայն արդար ընտրություններն են, որ ինչ-որ բան փոխելու հնարավորություն կտան… Այս անհետաձգելի անհրաժեշտությանը պետք է համոզվենք բոլորս…
