Համոզված ենք` շատերին կհետաքրքրի այն հարցը, թե մարդիկ ինչու են ուշանում, օրինակ, ժամադրություններից, հանդիպումներից կամ տարբեր միջոցառումներից:
Այս կապակցությամբ «Առաջին լրատվական»-ը զրուցեց հոգեբան Հրաչյա Ամիրյանի հետ:
Վերջինս մեզ հետ զրույցում ասաց, որ տարբեր իրավիճակներում մարդու վարքը հասկանալու և գնահատելու համար անհրաժեշտ է դիտարկել դրանց դրդապատճառները, այսինքն` այն հնարավոր պատճառները, որոնք թելադրում են մարդու վարքը: Սովորաբար ընդունված է մտածել, որ մարդու վարքը թելադրվում է նրա բնավորությամբ: Այդպե՞ս է արդյոք իրականում:
«Ժամանակակից հոգեբանությունն այս հարցին պատասխանելիս ընդգծում է, որ այդպիսի մոտեցումը ճիշտ չէ: Իրականում մարդու վարքի վրա, նրա բնավորությունից զատ, ազդում են բազմաթիվ այլ գործոններ ևս, որոնք կոնկրետ իրավիճակի հետ են կապված: Ի՞նչ ասել է «բնավորություն»: Դա մարդու տիպական վարքագիծն է տիպական իրավիճակներում: Բայց տիպական իրավիճակներ որքա՞ն հաճախ են հանդիպում կյանքում: Ամբողջ հարցը դրանում է»,- նշեց հոգեբանը:
Նրա խոսքով` իրականում մենք իրարից շատ տարբերվող իրավիճակներում ենք լինում, և միանման կամ միատեսակ իրավիճակներ պարզապես գոյություն չունեն: Այնպես որ, միևնույն բնավորությամբ մարդը իրարից փոքր-ինչ տարբերվող իրավիճակներում միանգամայն տարբեր վարքագիծ կարող է դրսևորել:
Բնավորությունից բացի, մարդու վարքը պայմանավորվում է բազմաթիվ իրադրական գործոններով: Կյանքը վերացական բան չէ, կյանքը միշտ կոնկրետ իրավիճակներից է բաղկացած:
Հետևաբար այս կամ այն իրավիճակում մարդու վարքը հասկանալու համար հարկավոր է վերլուծել կոնկրետ իրավիճակներում նրա վարքի կոնկրետ դրդապատճառները: Մասնավորապես՝ ուշանալը, ըստ նրա, կարող է պայմանավորված լինել հետևյալ դրդապատճառներով` տվյալ հանդիպումը տհաճ է մարդու համար, և նա ձգտում է խուսափել, ինչի պատճառով էլ ուշանում է: Տիպական օրինակ է ատամնաբույժի մոտ գնալը, կամ քննությանը ամենավերջինը ներկայանալը, քանի որ մարդը գիտի, որ դա տհաճ է: Մյուս հնարավոր պատճառն այն է, որ այդ մարդու մոտ ժամանակի զգացողությունը լավ զարգացած չէ, և նա չի կարողացել ճիշտ հաշվարկել իր գործողությունները և չի տեղավորվել ժամանակի մեջ:
«Մեկ այլ հնարավոր պատճառ կարող է լինել դիտավորյալ կերպով ուշանալը: Օրինակ` աղջիկը դիտմամբ ուշանում է ժամադրությունից, որպեսզի ստուգի տղայի ռեակցիան: Մեկ այլ դեպքում ուշացումը կարող է պայմանավորված լինել անփութությամբ, որը ծնունդ է առնում նրանից, որ տվյալ հանդիպումը մարդու համար կարևոր չէ, հետևաբար կարելի է նաև ուշանալ»,- ասաց Հ. Ամիրյանը` հավելելով, թե չի բացառվում, որ մարդն իր ուշանալն անգիտակցորեն կարող է օգտագործել որպես միջոց՝ իր վրա ուշադրություն գրավելու նպատակով: Օրինակ, ըստ հոգեբանի, որոշ ղեկավարներ դիտմամբ սիրում են ուշանալ, որով ընդգծում են իրենց կարևորությունը:
