«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է Ռազմավարական և ազգային հետազոտությունների հայկական կենտրոնի փորձագետ Էդգար Վարդանյանը:
– Հայաստանյան ներքաղաքական ոլորտի առաջնային հարցերից է` արդյոք ՀՀԿ-ն կկարողանա՞ ԲՀԿ-ին միասնական ցուցակ պարտադրել: Կա կարծիք, թե ՀՀԿ համար ներկա իրավիճակում առավել ձեռնտու կլինի ԲՀԿ-ին միասնական ցուցակ պարտադրելը, քան թե երկու ճակատով` ընդդիմության և ԲՀԿ-ի դեմ պայքարելը: Ձեր գնահատմամբ, ո՞րն է առավել հավանական՝ ԲՀԿ-ն կգնա միասնակա՞ն, թե՞ առանձին ցուցակով:
– Ես կարծում եմ` երկու տարբերակն էլ հավանական է: Առանձին ցուցակով հանդես գալը դեռևս չի նշանակում ՀՀԿ դեմ դուրս գալ: Կարծում եմ, որ այդ թեզը հնարածին է, և այստեղ գործում է ներկայիս իշխող քաղաքական դասի ինքնափրկության բնազդը: Ներկա իրավիճակում, հաշվի առնելով խաղի այն կանոնները, որոնց հիման վրա գործում է իշխող քաղաքական դասակարգը, մեկը մյուսի դեմ հենց այնպես դուրս գալը մեծ վտանգ է ներկայացնում և կարող է վնասել բոլորին: Կարծում եմ, որ այս պարագայում, եթե արտաքին ճնշում կամ ներքին ուժեղ ընդվզում չլինի, որևէ իշխանական քաղաքական ուժ դուրս չի գա այլ իշխանական քաղաքական ուժի դեմ:
– Այսինքն` կարո՞ղ ենք բացառել ԲՀԿ-ՀԱԿ համագործակցությունը:
– Քիչ հավանական եմ համարում այդ համագործակցությունը, բայց նաև չեմ բացառում, որ որոշ չափով ԲՀԿ-ին ձեռնտու կլիներ ստեղծել ՀԱԿ-ի հետ համագործակցողի կերպար և դրանով դիվիդենտներ հավաքել: Այսինքն` պայմանավորված խաղի շրջանակներում դա հնարավոր է, երբ ի սկզբանե ԲՀԿ-ն զուտ ձայներ հավաքելու և ՀԱԿ ձայները պակասեցնելու ու ընդդիմության գործոնը թուլացնելու առումով փորձեր ներթափանցել ընդդիմադիր դաշտ: Սակայն ես չեմ կարծում, որ էական նշանակություն ունի ընդհանրապես քննարկել այն հարցը, թե ԲՀԿ-ն առանձի՞ն, թե՞ միասնական ցուցակով հանդես կգա, քանզի մեծ տարբերություն չկա: Վերջիվերջո, պետք չէ մոռանալ, որ երբ այս տարի կոալիցիոն հուշագիր ստորագրվեց, չէր ասվում, թե ԱԺ ընտրություններում կոալիցիոն ուժերը պետք է միասնական հանդես գան, այլ ընդամենը ասվում էր, որ նախագահական ընտրություններում պետք է սատարեն գործող նախագահին:
Այնպես որ, այդ առումով էլ ոչինչ չի փոխվել, և ի սկզբանե ԲՀԿ հետ միասնական ցուցակով գնալու պայմանավորվածություն չի էլ եղել, ու չի բացառվել ԲՀԿ առանձին ցուցակով հանդես գալը: Այսինքն` պետք է հստակ իմանալ, որ հենց այնպես, հանգիստ պայմաններում այդ ուժերը միմյանց դեմ դուրս չեն գա, սակայն չի բացառվում, որ կարող են իմիտացիա անել:
– Իսկ եթե, այդուամենայնիվ, ՀՀԿ-ն կարողանա ԲՀԿ-ին միասնական ցուցակ պարտադրել, այդ դեպքում հարց է առաջանում, թե ուր կարող է գնալ ԲՀԿ այդ քայլից հիասթափված ընտրազանգվածը, և ուր կարող է գնալ այս վերջին տարիներին ՀՀԿ խոստումներից «կշտացած» ու երես թեքած ընտրազանգվածը… Արդեն տարբեր քաղաքական գործիչներ տարբեր կարծիքներ են արտահայտել, մասնավորապես` կա կարծիք, թե ԲՀԿ այդ ընտրազանգվածը կմիանա ՀԱԿ-ին: Ձեր կարծիքով` ու՞մ են բաժին հասնելու հիասթափված ընտրազանգվածները:
– Բայց այստեղ նաև հարց է, թե ինչո՞ւ պետք է ԲՀԿ ընտրազանգվածը հիասթափվի ԲՀԿ-ից, եթե ի սկզբանե խնդիր չի դրվել առանձին կամ միասնական հանդես գալու համար: Այսինքն` եթե ԲՀԿ-ն գնա միասնական ցուցակով, դա դեռ չի նշանակում, որ նա նահանջել կամ դրժել է իր խոստումները, քանզի երկու տարբերակն էլ հավասարաչափ քննարկվել ու երկու տարբերակն էլ հավասարաչափ ընդունելի են եղել: Ավելին` ես չեմ կարծում, որ այսօր կայուն ընտրազանգվածներ գոյություն ունեն: Ընտրազանգվածի շարժերը պայմանավորվում են այլ հանգամանքներով: Եթե քաղաքական մթնոլորտի արմատական փոփոխություն գրանցվի, ապա ամեն ինչ հնարավոր է, բայց եթե լուրջ փոփոխություններ չեն գրանցվում, ապա քաղաքական ուժերը ներկուլիսային պայմանավորվածությունների միջոցով որոշում են, թե ով ինչ մասնաբաժին պետք է ունենա և ըստ այդմ էլ աշխատանք են տանում բնակչության հետ, օգտագործում են իրենց լծակները:
– Իսկ այս դեպքում ի՞նչ վիճակում է, ըստ Ձեզ, հայտնվել ՀԱԿ-ը, մանավանդ որ` վերջին հանրահավաքում ՀԱԿ-ը ԲՀԿ-ին կարծես համագործակցության առաջարկ արեց:
– ՀԱԿ-ը ԲՀԿ-ին միավորվելու առաջարկ իրականում չի արել, այլ արվել է քաղաքագիտական վերլուծություն, ավելին՝ ՀԱԿ-ը չի արել այդ առաջարկը, դա արել է Լևոն Տեր-Պետրոսյանը:
– Բայց չէ՞ որ ՀԱԿ ասելով` բոլորը պատկերացնում են հենց Լևոն Տեր-Պետրոսյանին:
– Այդ դեպքում` բա Արամ Սարգսյանը. ինքը դեմ է արտահայտվել այդ համագործակցությանը, ի՞նչ է, նա ՀԱԿ չէ՞:
– Հենց դա է խնդիրը. արդյոք այդ` անգամ քաղաքագիտական վերլուծությունը չի՞ առաջացնի կոնֆլիկտներ թե՛ ՀԱԿ-ի ներսում, թե՛ հիասթափություն ընտրազանգվածի շարքերում:
– Եթե գործը հասնի որոշման կայացմանը, ապա դա իսկապես կարող է լուրջ խնդիրներ առաջացնել, հակասությունները կսրվեն ե՛ւ ՀԱԿ-ի ներսում, ե՛ւ ՀԱԿ-ին համակրող ընդդիմադիր ընտրազանգվածում, ու շատ հնարավոր է, որ այդ խնդրի պատճառով ընտրազանգվածը և քաղաքական ուժերը երկու մասի բաժանվեն: Բայց ես կասկածում եմ, որ հարցը դրան կհասնի. ես տեսնում եմ, որ ԲՀԿ-ն մնում է որպես իշխանական քաղաքական ուժ, և արտաքին ճնշում էլ չկա, որ ԲՀԿ-ն մտածի, որ պետք է փոխել իր մոտեցումները, մյուս կողմից էլ հասարակության ու ընդդիմության կողմից մենք չենք տեսնում լուրջ ճնշում: Ճիշտ է, կա ակտիվություն, բայց դա այն չէ, որ կարողանա քաղաքական մթնոլորտ փոխել:
– Պարոն Վարդանյան, ինչո՞վ կպայմանավորեք ԲՀԿ լռությունը, երբ բոլորը քննարկում են նրա ճակատագիրը:
– Եթե բոլորի ուշադրությունը կենտրոնացած է ԲՀԿ վրա, ապա վերջինիս ակտիվ քայլերը այս կամ այն կերպ հենց նրա դեմ են աշխատելու: Ու թերևս ԲՀԿ-ում հաշվարկել են այդ ամենը և որոշել, որ ավելի լավ է լռել կամ քիչ խոսել, քան ակտիվ արձագանքել այս ամենին: Քաղաքական դաշտում մինչև վերջ հստակություն չկա, և ԲՀԿ-ն էլ երևի իր տակտիկական քայլերը անում է իր զինանոցում և որոշել է իր խաղաքարտերը բացել ընտրություններից առաջ:
