ՀՀ քննչական կոմիտեի ԶՔԳՎ հատկապես կարևոր գործերի քննության վարչությունում քննվող քրեական վարույթի շրջանակներում իրականացված մեծածավալ քննչական և վարութային գործողությունների արդյունքում պարզվել է, որ զինվորական ղեկավար պաշտոն զբաղեցրած, կոչումով՝ գեներալ-լեյտենանտ Ջ.Հ.-ն, Ադրբեջանի Հանրապետության ռազմաքաղաքական ղեկավարության կողմից սանձազերծված և վարած ագրեսիվ պատերազմի ընթացքում հայտարարված ռազմական դրության պայմաններում անփույթ վերաբերմունք է դրսևորել իր ծառայողական պարտականությունների նկատմամբ՝ չկատարելով և ոչ պատշաճ կատարելով դրանք, որպիսի գործողություններն առաջացրել են ծանր հետևանքներ. յուրային ստորաբաժանումները կրել են մեծաքանակ մարդկային ուժի և զինտեխնիկայի կորուստներ, ռեզերվային ստորաբաժանումները դարձել են անմարտունակ, զբաղեցրած կրակային դիրքերն անցել են հակառակորդի հսկողության տակ։ Ջալալ Հարությունյանին երկու դրվագով մեղադրանք է ներկայացվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 3-րդ մասով (համապատասխանում է գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 550-րդ հոդվածի 3-րդ մասին, Անփույթ վերաբերմունքը ծառայության նկատմամբ), նույն օրը վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը և պաշտոնավարման կասեցումը:
«Առաջին լրատվական»-ը Հելսինկյան ասոցիացիայի նախագահ, իրավապաշտպան Նինա Կարապետյանցը, անդրադառնալով վերջին օրերին առաջադրված մեղադրանքներին և ձերբակալություններին, նշեց. «Քանի որ մինչև էս պահը բազմաթիվ քրեական գործեր հարուցվել են ըստ քաղաքական նպատակահարմարության, և կարճվել են էլի ըստ քաղաքական նպատակահարմարության կամ որոշակի պայմանավորվածությունների արդյունքում, ոչ մի կողմ չկա, որին կարելի է ամբողջությամբ վստահել: Ես չեմ բացառում, որ կարող են մեղավորության բաժին ունենալ այդ մարդիկ, բայց արյդոք սա հենց այն է, ինչն իրականում տեղի է ունեցել, ես դա չեմ կարող ասել:
Հաշվի առնելով, որ նախկինում ըստ քաղաքական նպատակահարմարության գործեր հարուցվել են, կասեցվել են, կարճվել են, հետևաբար այստեղ ևս կարող է այդպես լինել»:
Հարցին, թե արդյոք պատահականություն է, որ հենց Արցախի անկախության օրն է նման բան հայտարարվում, Նինա Կարապետյանցը պատասխանեց. «Ես արդեն չգիտեմ: Եկեք հասկանանք՝ պատահականություն է, թե ոչ, որ անկախության, սուվերենության համար պայքարող մարդկանց՝ Սասնա ծռերին եկան կալանավորելու Հայաստանի անկախության օրը՝ սեպտեմբերի 21-ին: Ես կարծում եմ՝ պատահականություն չէր: Պատահականությո՞ւն էր արդյոք, որ Արցախի անկախության օրը ձերբակալում են անվտանգությանոլորտի անձանց: Էլի կարծում եմ, որ պատահականություն չէ: Այստեղ որոշակի միտումը բացառել չենք կարող»:
Անդրադառնալով 44-օրյա պատերազմի հանգամանքներն ուսումնասիրող քննիչ հանձնաժողովին, Նինա Կարապետյանցն ասաց. «Նախ, հանձնաժողով ստեղծում են այն դեպքերում, երբ նպատակ ունեն կոծկելու, քնեցնելու, մոռացության մատնելու ինչ-որ բաներ, ինչ-որ ժամանակահատվածում ինչ-որ բան հրապարակելու և դրանով ավարտելու: Երկրորդ, այս խորհրդարանն ի վիճակի չէր անգամ քննելու այն գործերը, որոնց ուղիղ մեղավորը իրենք չէին, խոսքը 2016-ի պատերազմի մասին է: Դա էլ չարեցին, կոծկեցին, չհրապարակեց: Հետևաբար, քննել գործը, որտեղ իրենց մասնակցությամբ, իրենց մեղավորության բաժինը տիեզերական մասշտաբի է, ուղղակի հնարավոր չէ: Չի կարող այն խորհրդարանը, որի երեք ներկայացուցիչները Սերժ Սարգսյանի, Ռոբերտ Քոչարյանի ու Նիկոլ Փաշինյանի թիմերն են, երեքն էլ մեղավորություն ունեն այսօրվա պարտության մեջ: Հետևաբար, նրանք չեն կարող քննել 44-օրյա պատերազմը, դա մոռացեք: Մյուս կողմից, եթե կան քննվող գործեր, քննիչ հանձնաժողովը քննվող գործերի վերաբերյալ հետազոտությունն ու եզրահանգումներ չի անում, այդ ամենը թողնվում է քննությանը: Այնպես որ, այս ամենը ձևական է: Ամենակարևորը, իրենք ի վիճակի չեն իրենք իրենց վերաբերյալ դատապարտող որոշումներ կայացնել, դա էդ ուժը ի սկզբանե չի եղել և հիմա էլ չի:
Ինչ վերաբերում է Ջալալ Հարությունյանի ձերբակալությանը, իրավապաշտպանը նկատեց. «Ոչ մի զինվորականի համար պետք է անակնկալ չլինի իր ձերբակալությունը: Երբ դու չես համաձայնվում հասկանալի խաղի կանոնններին, երբ դու չես գալիս այն մտքին, որ երկրում պետք է լինեն իրական արդարադատություն իրականացնող մարմիններ, երբ դու չես օգնում, որ դատական համակարգը իրապես բարեփոխվի կամ դատախազությունը, քննչական մարմինները, ԱԱԾ-ն և մնացած բոլոր լյուստրացվեն, մաքրվեն, զտվեն ու դու ունենաս ռեալ արդարադատություն, ուրեմն թող բոլորը սպասեն իրենց դուռը թակելուն: Սա հենց այն է, ինչի մասին մենք խոսել ենք:
Ի դեպ, սա վերաբերում է նաև գործող իշխանության ամենաբարձր պաշտոնյաներին՝ Նիկոլ Փաշինյանից սկսած, խառախուռեքով վերջացրած: Իրենք բոլորը պետք է սպասեն ամենաանսպասելի ժամանակ իրենց դուռը թակելուն, որովհետև իրենց էլ է հասնելու այս համակարգը: Խոսացողներին ծաղրեցին, անլրջացրեցին, մի քանի մանր-մունր ձևական փոփոխություններով ժողովրդին կերակրեցին, հիմա իրենք վայելում են այդ համակարգի ամենաայլանդակ դրսևորումները, ու որևէ մեկը չի կարողանում այսօր հասկանալ իրական է մեղադրանքը, թե որ, հիմնավոր է մեղադրանքը, թե ոչ, արդարացի է որոշումը, թե ոչ: Ինչ ցանել են, այն էլ վայելում են: Բարով վայելեք»:
