Օգոստոսի 23-ին տեղի է ունեցել ՀԱՊԿ արտահերթ Վեհաժողովը, որի ընթացքում անդամ երկրների ղեկավարներն ու նաև հրավիրյալ մասնակից Ուզբեկստանի նախագահը քննարկել են Աֆղանստանում ստեղծված իրավիճակը: Վեհաժողովը տեղի է ունեցել առցանց: Աֆղանստանում ստեղծված իրավիճակը անմիջականորեն սպառնալիք է ՀԱՊԿ անդամ միջինասիական հանրապետությունների, նաև Ուզբեկստանի սահմաններին: ՌԴ նախագահ Պուտինն ավելի վաղ հայտարարել էր,որ Ռուսաստանն այդ երկրների հետ ունի առանց վիզային ռեժիմ, ու, եթե Աֆղանստանից ահաբեկիչներ ներթափանցեն այդ երկրների տարածք, ապա նրանք կարող են տեղափոխվել նաև Ռուսաստան և բարդ կլինի վերահսկել առանց վիզային ռեժիմի պայմաններում:
Այն, որ միջինասիական ճգնաժամը լուրջ մարտահրավեր է լինելու ՀԱՊԿ համար, կանխատեսել և գրել էի դեռ ամիսներ առաջ, երբ ընդամենը հայտարարվում էր Աֆղանստանից ԱՄՆ ու ՆԱՏՕ դուրս գալու մասին: Աֆղանստանում առկա իրավիճակը անշուշտ իր ազդեցությունն է ունենալու նաև Հայաստանի անվտանգային միջավայրի վրա: Սակայն, մյուս կողմից, ՀԱՊԿ մեխանիզմի շրջանակում Հայաստանը թերևս պետք է ձգտի առավելագույնս հեռու մնալ անմիջական որևէ ներգրավվածությունից, թե ռազմական, թե նաև քաղաքական իմաստով, բավարարվելով թերևս այն ֆորմալության շրջանակով, որ ենթադրում է կազմակերպությանն անդամակցումը: Սա ոչ միայն այն պատճառով, որ ՀԱՊԿ մյուս անդամներն էլ իրենց հերթին անհաղորդ են Հայաստանի անմիջական անվտանգային խնդիրներին, ընդ որում տասնամյակ շարունակ: Թեև, դա ինքնին ծանրակշիռ քաղաքական պատճառ է այդպիսի դիրքորոշման համար: Սակայն, դրանից բացի, եթե միջինասիական երկրներն ունեն անմիջական սպառնալիքներ, որոնք շղթայական կարող են լինել Ռուսաստանի համար, ապա Հայաստանի պարագայում իրադրությունը շատ ավելի նուրբ է, իսկ ռիսկերը՝ հիբրիդային, հաշվի առնելով նաև մեր մերձավորարևելյան համայնքների առկայությունը:
Ըստ այդմ, ինչպես Հայաստանը արեց առավելագույնը Սիրիայում ծավալվող բախումներին ներգրավվելուց զերծ մնալու համար, այդպես էլ թերևս պետք է առավելագույնս ձեռնպահ մնա միջինասիական ուղղությամբ ծավալվող զարգացումներին անմիջական որևէ առնչությունից: Հատկապես, որ Հայաստանն ունի սեփական անվտանգային մարտահրավերներին ընդհուպ օպերատիվ լիարժեք և անընդհատ ռեժիմում արձագանքման խնդիր, և այդ խնդրի շուրջ ռեսուրսների գերմոբիլիզացիայի անհրաժեշտություն: Հետևաբար, Հայաստանը կարող է չշեղել ՀԱՊԿ-ին միջինասիական ուղղությունից, որպես առավելագույն փոխզիջում, սակայն միևնույն ժամանակ նաև Հայաստանը պարտավոր է չշեղվել ՀԱՊԿ-ով:
