Ռոբերտ Քոչարյանը ռուսական լրատվամիջոցներին տված հարցազրույցում անդրադառնալով Շուշիի թեմային ասել է, որ դա շատ զգայուն թեմա է, նշելով, թե պետք չէր Շուշիում Արցախի նախագահի երդման արարողություն անել: Նա ըստ էության խոսում է այն մասին, թե դրանով «գրգռել» են Ալիևին և այսպես ասած «թասիբի գցել» Շուշիի հարցում: Մի կողմ թողնենք այն, որ Ռոբերտ Քոչարյանը ռուսական լրատվամիջոցների հետ խոսելով այդ մասին, օգտագործում է Շուշա, ոչ թե Շուշի տարբերակը: Դա մտածողություն է, ենթագիտակցություն: Անդրադառնանք ավելի գիտակցական մակարդակում եղած իրողություններին: Այստեղ գործ ունենք տարածված նենգափոխման կամ մոլորության հետ, որը միևնույն է տրանսֆորմացվում է նենգափոխման: Կա տարածված մտայնություն, թե Արցախի նախագահի երդման արարողությունը ունեցել է որևէ նշանակություն պատերազմի հրահրման կամ Շուշիի հարցում մասնավորապես: Այն, որ քարոզչական մակարդակում փորձ է արվում օգտագործել դա քաղաքական նկատառումով, հասկանալի է: Միաժամանակ սակայն, տեղի ունեցածի մասին այդ մակարդակում դատողությունները այլ բան չեն, քան ծայրահեղ անհամարժեքության դրսևորում, եթե իհարկե ոչ պարզապես մանրախնդիր դիտավորությամբ նենգափոխում: Ինչպես անցնող ամիսներին պարզ դարձավ կարգավորման պատմության մասին որոշ փաստաթղթային արտահոսքերից, հրապարակումներից, դեռևս նախագահ Քոչարյանի ժամանակ բանակցային քննարկումներում փաստաթղթավորված տարբերակներում առկա է Շուշիի շրջանի առանձին դիտարկում՝ Լեռնային Ղարաբաղից դուրս:
Հայկական կողմը առնվազն քննարկել է այդ հարցերը, այլապես դրանք տեղ չէին գտնի բանակցային պատմության փաստաթղթավորված տարբերակներում: Իսկ Արցախի դեմ պատերազմը Թուրքիան ու Ռուսաստանը Ադրբեջանի ձեռքով ավարտել են ըստ էության այդ բանակցային պատմությանը այսպես ասած «համադրելի» տրամաբանությամբ, ընդ որում այժմ էլ այդ տրամաբանությամբ շարունակում են հետպատերազմյան փուլը և դրանում «Զանգեզուրի միջանցքի» հարցը: Որովհետև, հենց Ռոբերտ Քոչարյանն ինքն էլ խոստովանել է, որ քննարկել է Մեղրիով «սուվերեն ճանապարհի» հարց: Կրկնենք, կարևոր չէ՝ համաձայնել է, չի համաձայնել, կամ ինչ կոնֆիգուրացիայով է եղել համաձայն: Հարցերը քննարկվել են, և տվել են Ադրբեջանին իքս պահին այդ քննարկումներին հղում անելու հնարավորություն: Այդ ահռելի խորքից ուշադրությունը երդման արարողության մակերես դուրս բերելը այլ բան չէ, քան մի կողմից այդ «չարաբաստիկ բազայի» համար պատասխանատվությունից խուսափելը, և իհարկե Ռուսաստանի պատասխանատվությունն արդարացնելը: Ի վերջո պարզ է, որ Էրդողանի ճանապարհը դեպի Շուշի Հայաստանը փակել չէր կարողանալու, Հայաստանը օբյեկտիվորեն չուներ այդ ներուժը:
Հայաստանը կարող էր փակել Շուշի Ալիևի ճանապարհը, բայց Շուշի իրական քաղաքականության ռեժիմում հասել է Էրդողանը, ոչ թե Ալիևը: Իսկ դրա ճանապարհը փակել կարող էր միայն Ռուսաստանը, կամ չէր կարող, թեև հայ ժողովրդին առ այսօր հավատացնում են, որ միայն Մոսկվան կարող է փակել Մեծ Թուրանի ճանապարհը: Հիմա, Արցախի նախագահի երդման արարողության, Շուշիի հարցում «զգայուն» սահմաններ անցնելու վերաբերյալ «թեզերով» կամ քողարկվում է այն, որ Մոսկվան իր «բանալիներով»՝ ինչպես կասեր մեր նախկին նախագահներից մյուսը, բացել է Շուշիի դուռն Էրդողանի համար, և անգամ թողել բանալիները դռան վրա:
