30 տարի առաջ՝ 1990 թվականի օգոստոսի 23-ին, Գերագույն խորհուրդն ընդունեց Հայաստանի Անկախության հռչակագիրը: Ինչ դեր խաղաց հռչակագրի ընդունումը մեր նոր պատմության համար: Թեմայի շուրջ զրուցելու համար «Առաջին լրատվական»-ը հյուրընկալել է Երևանի նախկին քաղաքապետ Վահագն Խաչատրյանին և պատմաբան Վահրամ Թոքմաջյանին:
Վերհիշելով 30 տարի առաջ կատարված իրադարձությունները՝ Վահագն Խաչատրյանը նկատեց. «Այդ ժամանակ ոչ մի սխալ քայլ չկատարվեց օրինականության առումով»:
Նրա խոսքով՝ հռչակագիրը, այսպես ասած, տեխնիկական խնդիր էր, որովհետև դրա պահանջը կար՝ մինչ այդ արդեն ձևավորվել էին այդ տեսակետները. «Պարզապես պետք էր դրանք ի մի բերել, և այդ ի մի բերելու տեղը դարձավ Գերագույն խորհուրդը: Հետագայում մեր ամեն մի քայլը հաստատում էր, որ մենք շատ վճռական ենք տրամադրված անկախության հարցում: Եվ ամենաբարդ խնդիրն էր չսայթաքել, որովհետև Կենտրոնը սպասում էր. մենք գիտենք, որ խարդավանքների մեծ ընդունակություն ունի Մոսկվան: Բայց, ինչպես ասում են, ջինը բաց էր թողնված: Հռչակագրում ամեն մի բառ, ամեն մի ստորակետ նշանակություն ուներ, ոչինչ հենց այնպես գրված չէ, դրա տակ շատ խորը իմաստ կա: Հռչակագրի տեքստը իդեալական է, անխոցելի»:
Վահրամ Թոքմաջյանն էլ շատ կարևորում է, որ փաստաթուղթը կոնսենսուսային է. «Մինչ օրս հայոց պատմության մեջ ստորագրված, հռչակված եզակի փաստաթուղթն է, որը տարընկալումների տեղիք չի տվել»:
Նա մեծ ցավ է ապրում, որ մենք, ունենալով Անկախության հռչակագիր, չունենք այդ հանրային գիտակցումը. «Ես շատ կուզենայի, որ Օգոստոսի 23-ը քաղաքացու գիտակցության մեջ դաջված լիներ որպես պետականության կայացման սիմվոլիկա»:
Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում:
