Մինչ Սահմանադրական դատարանում ամիսներ շարունակվող ճգնաժամը հանգուցալուծելուն ուղղված քայլեր են առաջարկում իրավաբանները, հայտնի դարձավ, որ ԱԺ իշխանական «Իմ քայլը» դաշինքը հանդես է եկել ՍԴ դատավորների լիազորությունները դադարեցնելու նախաձեռնությամբ։
Ազգային ժողովի «Իմ քայլը» խմբակցության մի շարք պատգամավորներ առաջարկում են փոփոխություն կատարել Սահմանադրությունում, որը վերաբերում է Սահմանադրական դատարանի անդամների և նախագահի պաշտոնավարման դրույթին:
Առաջարկվում է Սահմանադրության մեջ ամրագրել հետևյալը՝ մինչև Սահմանադրության 7-րդ գլխի ուժի մեջ մտնելը նշանակված Սահմանադրական դատարանի նախագահի և անդամների պաշտոնավարումը դադարում է: Հիշեցնենք, որ միայն ՍԴ դատավոր Վահե Գրիգորյանն ու Արման Դիլանյանն են ընտրվել Սահմանադրության 7-րդ գլխի ուժի մեջ մտնելուց հետո: Սա նշանակում է, որ այս փոփոխությունները կյանքի կոչվելու դեպքում կավարտվի ոչ միայն ՍԴ նախագահի Հրայր Թովմասյանի, այլև ՍԴ մյուս դատավորների պաշտոնավարման ժամկետը:
Նշվում է նաև, որ Սահմանադրական դատարանի դատավորների թափուր տեղերի համար առաջադրումները կատարում են հաջորդաբար կառավարությունը, Հանրապետության նախագահը և դատավորների ընդհանուր ժողովը:
Նախագծի հիմնավորման մեջ նշվում է, որ ՍԴ-ի շուրջ առկա ճգնաժամն այս պահին ունի մի քանի ասպեկտ, որոնք լրջագույն մարտահրավեր են Հայաստանի ժողովրդավարության, ինքնիշխանության և իրավական որակների համար:
«ՍԴ ճգնաժամի առաջնային խնդիրը նախկինում նշանակված անդամների և 2015-ի փոփոխություններով Սահմանադրության 7-րդ գլխով ընտրվող դատավորների պաշտոնների ակնհայտ բովանդակային տարբերությունն է, որի մասին իրավական հանրությունում քննարկումները գնալով ավելի են թեժանում: ՍԴ ներկայիս կազմի պահպանմամբ լրջագույն խնդիրների է բախվում նաև ՍԴ-ն՝ ներդատարանական հավասարության իմաստով, քանի որ ՍԴ ներկայիս կազմի պահպանման դեպքում 2015-ի Սահմանադրությամբ ընտրված դատավորների և մինչ այդ նշանակված անդամների պաշտոնավարման ժամկետների միջև էական տարբերություն կա: Մինչ նորընտիր դատավորները պաշտոնավարում են 12 տարով, նախկինում նշանակված անդամները, որոնք նշանակվել են 1995-ի Սահմանադրությամբ (ՍԴ 2 անդամ) պաշտոնավարելու են մինչև 70 տարեկանը լրանալը, իսկ 2005-ի Սահմանադրությամբ (ՍԴ 5 անդամ) նշանակվածները՝ մինչև 65 տարեկանը լրանալը»,- նշվում է նախագծում:
Ըստ նախագծի հեղինակների՝ ստացվել է մի իրավիճակ, երբ ՍԴ մի անդամը կարող է պաշտոնավարել այս դատական կազմում 33 տարի (1996-ից մինչև 2029-ը), իսկ նորընտիր դատավորի համար այդ ժամկետը սահմանափակված է 12 տարով:
Փաստաբան Հարություն Բաղդասարյանը «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում նախ կարծիք հայտնեց, որ Հայաստանում Սահմանադրական դատարանի գոյությունն անիմաստ է, նրա գործառույթները պետք է հանձնել այլ մարմնի։
«Այս պայմաններում պետք է հասկանալ՝ ՍԴ-ն ունի՞ այս պահի դրությամբ գործառույթներ, թե՞ ոչ։ Քանի որ Սահմանադրությամբ դեռևս ունի գործառույթներ, և միջազգային պայմանագրերը պետք է համաձայնեցվեն ՍԴ-ի հետ, նաև՝ օրենքների, մասնավորապես հանրաքվեների հարցերը պետք է համապատասխանեցվեն Սահմանադրության հետ, ՍԴ-ն այս դեպքում պետք է աշխատի։ Էլ չեմ ասում, որ քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանության վերջին հանգրվանը ՍԴ-ն է»,- ասաց փաստաբանը։
Հարություն Բաղդասարյանը ՍԴ-ում ճգնաժամի հանգուցալուծումը պատկերացնում է բանակցությունների միջոցով։
«Երկու մարմինների՝ դատական իշխանության և գործադիր իշխանության ներկայացուցիչները պետք է նստեն բանակցությունների։ Այս պայմաններում օրենքների փոփոխությունները ենթադրում են սահմանադրական կարգի որոշակի փոփոխություն, ինչը ենթադրում է հանրաքվեն։ Եվ եթե կողմերը չկարողանան հարցի պատասխանը գտնել, ապա պետք է ներկայացնեն հանրաքվեի։ Իմ ենթադրությամբ՝ օրենքի փոփոխությունն ԱԺ-ում արդեն հակասահմանադրական է»,- ասաց մեր զրուցակիցը։
Մեր դիտարկմանը, թե շատ երկրներում գործում է Սահմանադրական դատարանը և արդարացնում, ինչո՞ւ պետք է մեր երկրում չգործի, միայն ա՞յն բանի համար, որ նախկինում ընտրությունների, հանրաքվեների վերաբերյալ կայացրել է անօրինական որոշումներ, փաստաբանն արձագանքեց․ «Պետք է ուսումնասիրել, թե իր հիմնադրման պահից այդ մարմինն ինչ հակասահմանադրական և հակաօրինական որոշումներ է կայացրել և պատասխանատվության կանչել այն մարդկանց, որոնք կայացրել են այդ որոշումները։ Առ այսօր ոչ ոք ՍԴ անդամներից չի կանչվել պատասխանատվության։ Նկատի ունեմ՝ ՍԴ գործառույթները ի չարս որոշակի ուժերի օգտագործողներին։ Երբ այդ հիմքով քրեական գործեր կհարուցվեն կամ վարույթ կհարուցվի, կամ քաղաքական հարթակներում կքննարկվի, թե, ենթադրենք, 1996 թվականից սկսած, ինչ որոշումներ է կայացրել ՍԴ-ն, այդ պահին հնարավոր կլինի ՍԴ գործառույթներին անդրադառնալ։ Քանի դեռ ՍԴ դատավորներին չեն կանչել պատասխանատվության, աբսուրդ է ասելը, թե հանցագործ տարրերին օժանդակել են, քանի որ դրանք ապացուցման ենթակա հանգամանքներ են»։
