Փոխարտգործնախարար Շավարշ Քոչարյանը, անդրադառնալով հոկտեմբերի 1-ին ԵՏՄ Վեհաժողովի շրջանակում ՌԴ նախագահ Պուտինի՝ Հայաստան ժամանելու վերաբերյալ հարցին, ասել է, որ հենց ԵՏՄ ղեկավարներն իրենք են որոշել, որ նիստը պետք է լինի Հայաստանում, և Պուտինն իբրև հյուր չէ, որ գալիս է: Քոչարյանը միաժամանակ ասել է, որ ԵՏՄ Վեհաժողովին զուգահեռ լինելու է նաև մեծ կոնֆերանս, որին կմասնակցեն թե՛ ԵՏՄ, թե՛ արդեն այլ երկրների ղեկավարներ էլ, այդ թվում՝ Իրանի նախագահը: Վլադիմիր Պուտինի՝ Հայաստան ժամանել-չժամանելու հարցը, այսպես ասած, քննարկման առարկա է դարձել մեկ այլ Քոչարյանի՝ Ռոբերտ Քոչարյանի գործի համատեքստում:
Ակնառու է տեղեկատվական արշավ, որ Պուտինը, Քոչարյանի կալանքի տակ գտնվելու փաստից դժգոհ լինելով, չի ժամանի Հայաստան: Տեղեկատվություն է եղել նաև, որ, ժամանելով Հայաստան, նա ունի կալանավայր այցելելու և Ռոբերտ Քոչարյանի հետ հանդիպելու ցանկություն: Ինչքանով են այդ տեղեկությունները համապատասխանում իրականությանը, հայտնի չէ: Մյուս կողմից, ՌԴ նախագահի Հայաստան այցի պաշտոնական հաստատում դեռ չի եղել, թեև պաշտոնական աղբյուրներից կասկածի տակ էլ չի դրվել ժամանելու հեռանկարը: Այն, որ հայ-ռուսական հարաբերությունը գտնվում է ոչ ստանդարտ փուլում, ակնառու է: Եվ այստեղ տեղի են ունենում իրապես «հեղափոխական» գործընթացներ: Մյուս կողմից, պաշտոնական ուղիղ մակարդակում հնչում են հարաբերության կայուն զարգացման հավաստիացումներ: Առերևույթ այդ հակասականությունը, բնականաբար, պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ մի կողմից ուղղակի ժամանակի հրամայական է հայ-ռուսական հարաբերության բնույթի փոփոխությունը՝ վերից վար, մյուս կողմից հասկանալի է, որ չի կարող մեկ տարում փոխվել մի հարաբերություն, որ իր պատմա-քաղաքական, սոցիալ-հոգեբանական հիմքերով ձևավորվել է հարյուրամյակների ընթացքում: Մյուս կողմից, սակայն, կա հարաբերությունների ամբողջ կառուցվածքը, և դրանում կա առաջին դեմքերի հարաբերության խնդիրը: Իսկ այստեղ իրավիճակը այսբերգ է՝ իր տեսանելի և անտեսանելի մասերով:
Անկասկած է, որ Փաշինյան-Պուտին հարաբերությունից կախված է շատ բան: Միաժամանակ կասկածից վեր է, որ այդ հարաբերությունը չի կարող լինել այնպիսին, ինչպիսին եղել են Պուտին-Քոչարյան և Պուտին-Սարգսյան հարաբերությունները: Անգամ Պուտին-Քոչարյան և Պուտին-Սարգսյան հարաբերությունները չէին կարող լինել նույնական: Ամբողջ հարցը, սակայն, այն է, թե այդ հարաբերություններում ի՞նչն է գերակա Պուտինի համար: Այստեղ է, որ սկսում են տարաբնույթ մանիպուլյացիաները: Եվ Ռոբերտ Քոչարյանի թիմը, օրինակ, փորձում է հավաստիացնել, որ այս համատեքստում Պուտինի համար կարևոր է իր ընկեր Քոչարյանի ազատությունը: Ռոբերտ Քոչարյանը Պուտինի հետ հարաբերությունը բնորոշել է անգամ «քիմիայով»: Սակայն այդ առիթով էլ Պուտին-Շրյոդեր հարաբերության մասին մեկ այլ առիթով լրագրողների հարցին ի պատասխան հետաքրքիր էր արտահայտվել Պուտինի խոսնակ Պեսկովը: Նա ասել էր, թե չգիտե՝ քիմիկա կա Պուտինի և Գերմանիայի նախկին կանցլեր Շրյոդերի միջև, թե ոչ, բայց ՌԴ նախագահը բոլոր հարաբերությունները կառուցում է Ռուսաստանի պետական շահի գերակայությամբ:
Ըստ այդմ հարց է առաջանում՝ ՌԴ նախագահի համար կա՞ տարբերություն Ռուսաստանի շահի և Ռոբերտ Քոչարյանի ազատության միջև: Ռոբերտ Քոչարյանի տեղեկատվա-քարոզչական շրջանակը փորձում է հավաստիացնել, որ չկա: Բայց արդյոք այդ փորձն ինքնին չի՞ վկայում այն մասին, որ տարբերություն, այդուհանդերձ, կա, և Ռոբերտ Քոչարյանը գուցե տեղավորվում է Ռուսաստանի որոշակի շահի մեջ, սակայն ամենևին չի նույնականացվում դրան, և այդ շահը չի պայմանավորվում Քոչարյանով: Սա ուղիղ առնչություն չունի հարցին՝ կգա՞ Պուտինը Հայաստան, թե՞ ոչ, կամ ուզո՞ւմ է իրապես կալանավայր այցելել ու տեսնել Քոչարյանին, թե՞ ոչ: Խնդիրն այն է, որ Պուտինի այդ քայլերը ամենևին պայմանավորված չեն լինելու Ռոբերտ Քոչարյանին ազատության մեջ տեսնելու ձգտումով կամ մղումով: Երկրորդ նախագահն այս պարագայում կարող է լինել իրական մղումների որոշակի խաղաքարտ՝ կամ ՌԴ նախագահի համար, կամ նրա վրա ազդեցության ձգտող ռուսական տնտեսական և քաղաքական շրջանակների: Ըստ այդմ, եթե անգամ Պուտինը չգա Հայաստան, դա ամենևին չի նշանակելու, որ դա արել է Ռոբերտ Քոչարյանի համար և դրանով էլ նպաստել նրա պաշտպանությանը: Ավելի շուտ, Ռոբերտ Քոչարյանն այդպիսով նպաստած կլինի որոշակի շրջանակների հաջողությանը Պուտինի մոտ, բավարարվելով, իհարկե, «բարոյական հաղթանակով»: Ինչ վերաբերում է Հայաստանին, ապա Երևանում տեղի ունենալիք Վեհաժողովը բոյկոտելու դեպքում կորցնողը Հայաստանը չէ, որ լինելու է, այլ Ռուսաստանը, որը Հայաստանում թավշյա հեղափոխությամբ ստացել է Կովկասում եզակի իրական դաշնակից ու գործընկեր, և գուցե նույնիսկ միջազգային մասշտաբով եզակի դաշնակից ու գործընկեր ունենալու հնարավորություն, ու հատկանշական է, թե ինչ շրջանակներ են փորձում տորպեդահարել այդ հնարավորությունը: Նրանք, որոնք, խոշոր հաշվով, հասունացրին Ապրիլյան պատերազմը, այդ թվում՝ Ռուսաստանի ներսից, որը երկարելու դեպքում անխուսափելիորեն ավարտվելու էր Ռուսաստանի գլոբալ պարտությամբ, եթե ԱՄՆ-ն ու Իրանը չաջակցեին պատերազմը կանգնեցնելու քաղաքական ջանքին:
Լուսանկարը՝ Armeniasputnik-ի
