Օպերայի և բալետի թատրոնի արտիստների քայլը, կարելի է ասել, ամենավառ քայլերից մեկն էր պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային համակարգի դեմ պայքարում: Իհարկե, պայքարը մրցույթ չէ, որտեղ պետք է գնահատվեն ամենաօրիգինալ կամ վառ, կամ ամենաազդեցիկ քայլերը, բայց ներկայումս ծավալվող շարժումն իսկապես աչքի է ընկնում մի առանձնահատկությամբ՝ ըստ էության առանձին-առանձին, բայց բոլորը կատարում են նույն բանը, պայքարում են նույն նպատակի համար: Այսինքն, թատրոնի աշխատակիցների քայլը՝ լքել ներկայացումը, դիմել գործադուլի և դուրս գալ բողոքի, ըստ էության ամենևին էլ շարժման ակտիվիստների նախաձեռնությամբ պլանավորված քայլ չէր: Այդ քայլը անակնկալ էր բոլորի համար, սակայն իր չպլանավորվածությամբ հանդերձ՝ այն հանդիսացավ ընդհանուր շարժմանը թափ հաղորդող, էներգետիկա հաղորդող իրադարձություն:
Եվ սա ամենահատկանշական պահերից մեկն է, որ առկա է կենսաթոշակային պարտադիր համակարգի դեմ պայքարում: Եվ որպես մոդել, որպես մանրակերտ՝ այս պայքարը կարող է դիտարկվել արդեն առավել լայն խնդիրների համար հասարակական պայքարի մշակման, մոդելավորման կոնտեքստում:
Ինչպես հասնել մի իրավիճակի, երբ կլինի բոլորին միավորող առարկայական նպատակ, երբ ամեն մեկը, ամեն խումբ ու նախաձեռնություն, ամեն անհատ յուրովի կանի ինչ-որ քայլ, որը ինքնաբերաբար կնպաստի ընդհանուր նպատակին հասնելու հավաքական գործընթացին: Առայժմ Հայաստանի հասարակական օրգանիզմում տեղի է ունենում հակառակ պրոցեսների մի շղթա, երբ ամեն անհատի, նախաձեռնության, խմբի և կուսակցության գործողությունները հանրությանը շեղում են, փոշիացնում են հանրության պոտենցիալը և շեղում ընդհանուր նպատակից, ընդհանուր գործընթաց ձևավորելու և այդ գործընթացը ողնաշարավորելու հնարավորություններից:
Կենսաթոշակային համակարգի դեմ պայքարի այս շարժումն արժեքավոր է ոչ միայն կոնկրետ հարց լուծելու հնարավորության տեսանկյունից, որը հուզում է Հայաստանի հարյուր հազարավոր քաղաքացիների, այլ նաև Հայաստանի ճակատագրի համար կարևոր այլ խնդիրների համար պայքարի տեսանկյունից՝ որպես դիտարկման համար կարևոր մոդել: Եթե հասարակության ուղեղային կենտրոնները կարողանան հասնել առկա մոդելի պրոյեկցմանը առավել լայն և ընդգրկուն քաղաքական բնույթ ունեցող խնդիրների, մասնավորապես՝ Հայաստանում համակարգային փոփոխությունների համար պայքարի վրա, ապա արդյունքը կարող է տեսանելի լինել շատ արագ:
Ամբողջ խնդիրը, սակայն, այն է, որ առկա գործընթացը չի դիտարկվում որպես լայն պայքարի մոդելային նախատիպ: Եվ այս իմաստով մենք գործ ունենք հայաստանյան հասարակության ամենամեծ բացերի հետ: Այդ քննարկումն ու դիտարկումը չեղավ Մաշտոցի պուրակի հաջողված պայքարի պարագայում, չեղավ «100 դրամ»-ի շարժման պարագայում: Այդ իրադարձությունները հպանցիկ եղան ու անցան, իսկ հանրությունը որևէ փորձ չարեց դրանց վերամոդելավորման: Այսինքն, այստեղ առկա է «ուղեղային կենտրոնների» բացակայության խնդիրը, որտեղ հավաքված մարդիկ կկարողանան իրականացնել հաջողված, և ինչու չէ՝ նաև անհաջող, անարդյունավետ օրինակների հանգամանալից զննությունը և հարկ եղած դեպքում մոդելավորումն ու վերամոդելավորումը:
Հասարակության համար այդ «ուղեղային կենտրոնները» դարձել են անհրաժեշտություն: Առանց դրանց, քաղաքացիական հասարակության հասունացման գործընթացն էապես դանդաղելու է: Այդ հանրույթը կայացել է, սակայն արդեն այսօր նկատելի է հասունացման լուրջ խնդիր: Այդ խնդիրը չլուծելու պարագայում այդ համակարգին էլ սպասում է կուսակցական համակարգի ճակատագիրը, այսինքն՝ լճացում և տեղապտույտ, ժամանակի ընթացքում համարժեքության ու հնարամտության կորուստ: Դա կլինի ամենավտանգավորը Հայաստանի համար, մոտավորապես հավասարազոր, ասենք, ֆուտբոլային մի վիճակի, երբ սխալվում է դարպասապահը: Հայաստանում, այսպես ասած, պայմանական հարձակվողները, կիսապաշտպաններն ու պաշտպանները արդեն սխալվել են՝ ստեղծելով Հայաստանի դարպասին գրեթե անխուսափելի գոլի սպառնալիք: Քաղաքացիական հանրույթը վերջին խաղացողն է՝ դարպասապահը, որի սխալից հետո այլևս Հայաստանի դարպասի գրավումը անդառնալի կլինի:
