Tuesday, 26 10 2021
Մոսկվայում անհետ կորել է դերասանուհի Սվետլանա Սվետլիչնայան
Հայաստանում 1 օրում երկրորդ երկրաշարժն է գրանցվել
00:45
Վլադիմիր Պուտինն ու Բորիս Ջոնսոնը քննարկել են Աֆղանստանում տիրող իրավիճակը
Կրակոցների ձայներ լսելու դեպքում հորդորում ենք չառաջացնել անհարկի խուճապ․ համայնքապետարան
00:30
Նաբերեժնիե Չելնի քաղաքի 5 հարկանի բնակելի շենքում պայթյուն է որոտացել
Սյունիքի Ծավ գյուղում մոտ 600 հակ պահեստավորած անասնակեր է այրվել
ՀՀ մի շարք շրջաններում ձյուն է տեղում, Սպիտակի ոլորաններում մերկասառույց է
00:00
Չինաստանում երեք տարեկանից սկսած երեխաներին կպատվաստեն COVID-19-ի դեմ
23:45
ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարը հայտարարել Է դաշինքին Ֆինլանդիայի անդամակցության հնարավորության մասին
23:30
Հարավային Կորեայի նախագահը հայտարարել Է, որ երկիրը նոյեմբերից անցնելու Է նորմալ կյանքի
23:15
Նոյեմբերին Իսլամաբադում պլանավորվում Է Աֆղանստանի խնդրով ընդլայնված «եռյակի» հանդիպումը
Ալեն Սիմոնյանի գլխավորած պատվիրակությունը հանդիպել է Կիպրոսի պաշտպանության նախարարին
ՇՄՆ-ն «10 միլիոն ծառ» նախաձեռնության շրջանակում համագործակցության առաջարկ է անում
Քննարկվել են Արաքսի ավազանում բնապահպանական իրավունքների ապահովման և իրանական կողմի հետ գործակցության խնդիրները
Միջպետական և հանրապետական նշանակության բոլոր ավտոճանապարհները բաց են
Բուհի միայն ուսումնական հատվածին կտրամադրվի արձակուրդ․ ԵՊԲՀ ռեկտոր
Անօդաչուների դեմ` «աստծու հույսով». 44-օրյա պատերազմ` օր 29
Covid-19-ից 40 տարեկան կին է մահացել՝ առանց ուղեկցող հիվանդությունների
«Ես ապրում եմ…». ի հիշատակ հերոս Վազգեն Գալստյանի՝ ծնողները տեղծել են գիտակրթամշակութային հիմնադրամ
Սա հաշվի առեք, գուցե գնի հարցում որոշակի զեղչեր ստանաք անպիտան ծառայությունների համար
Արևմուտքը որևէ կերպ չի խոչընդոտելու պայմանագրային գործընթացներին
Արտակ Բեգլարյանը չի բացառում Արցախում պատվաստումները որոշ չափով պարտադրող մեխանիզմների կիրառումը
21:10
Թալիբները ողջունել են ահաբեկիչների ցուցակից իրենց բացառելու հնարավորության մասին Պուտինի խոսքը
Դեռ շատ պայմանագրեր ունենք ստորագրելու․ ուզում ենք այնպես անել, որ հօգուտ մեր երկրի լինի․ Գագիկ Մելքոնյան
Սիրելի՛ աղջիկներ, մայրեր, կանայք, Ձեզ եմ դիմում խնդրանքով․ Անահիտ Ավանեսյան
Անդրեասյանն անդրադարձել է ՌԴ-ի հետ ՔԿԱԳ միասնական էլեկտրոնային հարթակի ստեղծման հնարավորությանը
ԱԺ նախագահը Նիկոսիայի քաղաքապետի հետ քննարկել է կրթությանը, մշակույթին և հանրային փոխադարձ հետաքրքրությունների հարցեր
2022-ը խոստանում է մեծ եկամուտներ, ընդդիմությունը ձգտում է նոր «խրամատների». Լուրերի hիմնական թողարկում
Սուրեն Պապիկյանն այցելել է Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատ
Մենք պետք է ջարդենք նախորդների կարծրատիպերը, թե իբր իրենք հող չեն հանձնել

Ապրիլին Ադրբեջանը կարող է հարձակվել. Մոսկվան հնարավոր է դիմի վտանգավոր քայլի

Ադրբեջանական կողմը մոտ ամիսներին կարող է ևս մի ռազմական հարձակում իրականացնել: Հավանական շրջանը ապրիլ ամիսն է, եթե հաշվի առնենք մի քանի գործոններ՝ դիվանագիտական օրացույցը, տեղանքը, եղանակային պայմանները: «Առաջին լրատվական»-ի հետ հարցազրույցում նման կանխատեսում արեց Տարածաշրջանային հետազոտությունների կենտրոնի տնօրեն, քաղաքագետ Ռիչարդ Կիրակոսյանը՝ նշելով, որ այնուամենայնիվ, այսօրվա իրադրությունը զգալիորեն տարբերվում է նախորդ տարվա ապրիլից: Հայաստանի ու Արցախի զինված ուժերը հիմա ավելի լավ են զինված ու պատրաստված մարտական գործողություններին, երկրորդը՝ Ադրբեջանը զրկված է հայկական կողմին անակնկալի բերելու հնարավորությունից:

Քաղաքագետի խոսքերով՝ ներկայումս հայկական և ադրբեջանական կողմերի միջև լուրջ բանակցություններ սկսելու հեռանկարներ չկան. բանակցային գործընթացի վերսկսման մասին կարելի է խոսել միայն ռազմական գործողությունների հաջորդ փուլի ավարտին:

 

– Պարոն Կիրակոսյան, Ադրբեջանի արտգործնախարարը հայտարարում է, թե իրենք պատրաստ են բանակցել հիմնախնդրի կարգավորման շուրջ, և հիմա հայկական կողմը պիտի քաղաքական կամք ցուցաբերի:

– Ես համաձայն չեմ Ադրբեջանի արտգործնախարարի հետ, նա կեղծավորություն է անում: Եթե Մամեդյարովի ասածը, թե իրենք պատրաստակամ են բանակցելու, ճիշտ լիներ (և ես շատ կուզենայի, որ իրոք այդպես լիներ), ապա Ադրբեջանը և Հայաստանը պիտի ընդունեին Մադրիդյան սկզբունքները և անմիջապես վերադառնային դիվանագիտական լուրջ բանակցություններին, բայց դա չի համապատասխանում իրականությանը՝ հատկապես հաշվի առնելով նախորդ տարվա ապրիլի ռազմական լուրջ հարձակումը Ադրբեջանի կողմից և առաջիկայում ռազմական գործողությունների վերսկսման հավանականությունը:

– Մամեդյարովը «ՌԻԱ Նովոստի» գործակալության հետ հարցարզույցում ակնարկել է կարգավորման ինչ-որ «ծրագրի» մասին, որն ինքը քննարկել էր Լավրովի հետ Մոսկվայում: Ի՞նչ «ծրագրի» մասին է նա խոսում: Կարծում եք՝ սա իրակա՞ն է:

– Կարծում եմ՝ ռուսաստանցի և ադրբեջանցի պաշտոնյաները վերջին բանակցություններում կենտրոնացել են այսպես կոչված՝ «Լավրովի ծրագրի» վրա: Այս թեմայի առնչությամբ կուզենայի հղում անել իմ գործընկեր Դավիթ Շահնազարյանի վերջին հարցազրույցներին, բայց ընդհանրապես Ռուսաստանը այսօր ավելին է, քան պարզապես Հայաստանին ու Ադրբեջանին զենք մատակարարող երկիր: Ավելի կարևոր է այն հանգամանքը, որ Ռուսաստանը կարող է վտանգավոր քայլ անել տարածաշրջանի համար՝ փորձելով խաղաղապահ ուժեր մտցնել Լեռնային Ղարաբաղ:

– Ի՞նչ է այժմ տեղի ունենում Ղարաբաղի շուրջ, ի՞նչ գործընթացներ եք տեսնում:

– Եթե անկեղծ պատասխանեմ, ապա ոչինչ էլ տեղի չի ունենում, սա է խնդիրը: Դիվանագիտությունը մտել է փակուղի, չկա նույնիսկ աշխարհաքաղաքական հետաքրքրություն հիմնախնդրի հանդեպ: Այս իրավիճակում իրական դինամիկ գործոնը գալիք ամիսներին Ադրբեջանի մեկ այլ հարձակման հավանականությունն է: Ադրբեջանը երկու պատճառ ունի դրա համար, առաջինը իր որոշ հաջողությունն է ապրիլյան կռիվներում և ինչ-որ տարածքներ գրավելու ու պահելու կարողությունը, երկրորդը՝ հակամարտության սրումը հնարավորություն է տալիս Ադրբեջանի իշխանություններին շեղել հանրության ուշադրությունը երկրի ներքին տնտեսական խնդիրներից:

– Ինչո՞ւ է Ադրբեջանը մեծացնում լարվածությունը Լեռնային Ղարաբաղի հետ շփման գծում:

– Սա հարց չէ, որովհետև սա իրականում մի քանի տարի շարունակվող կայուն էսկալացիայի հետագա շարունակությունն է: Էսկալացիա ասելով՝ նկատի ունեմ այն, որ Ադրբեջանը ոչ միայն խախտում է հրադադարի ռեժիմը Լեռնային Ղարաբաղի հետ շփման գծում, այլև ընդլայնում ռազմադաշտը՝ հարձակում կատարելով նաև Հայաստանի Հանրապետության վրա: Այս էսկալացիան արտահայտվում է ոչ միայն շփման գծում զոհերի թվի աճով, այլև ավելի շատ հարձակողական զինատեսակների և համակարգերի կիրառմամբ:

– Այո, բայց համաձայն չե՞ք, որ Ադրբեջանի կողմից հրադադարի ցանկացած խախտում կամ դիվերսիոն հարձակում քաղաքական նպատակներ է հետապնդում քաղաքական կամ դիվանագիտական օգուտներ ստանալու համար:

– Իհարկե, թեև Ադրբեջանը հակամարտության սրման միջոցով փորձում է ստանալ ներքաղաքական, ոչ թե դիվանագիտական դիվիդենտներ, բայց կարևոր է նաև հիշել ու հիշեցնել, որ հրադադարի ռեժիմ այլևս գոյություն չունի. Ապրիլյան պատերազմից հետո եղել է բանավոր համաձայնություն դադարեցնելու կրակը, ոչ թե զինադադարի նախկին համաձայնագրի վերահաստատում: Սա վտանգավոր է, և անկեղծ ասած՝ Ադրբեջանին ո՛չ հետաքրքրում է միջազգային արձագանքը, ո՛չ էլ միջազգային հանրությունը լծակներ ունի Ադրբեջանի վրա ազդելու համար: Զսպող լուրջ միջոցներ չկան, ոչինչ և ոչ ոք չի կանգնեցնում Ադրբեջանին ևս մեկ անգամ հարձակվելուց:

– Կրկին՝ Կազանի փաստաթղթի մասին: Կարծում եք՝ այժմ կողմերը բանակցո՞ւմ են այդ տարբերակի շուրջ:

– Ոչ, համոզված եմ, որ նրանք չեն բանակցում: Կարգավորման գործընթացում մենք տեսնում ենք վերադարձ դիվանագիտության հիմքերին երկու նպատակով՝ պահպանել բանակցությունների և հանդիպումների շարունակականությունը, երկրորդը՝ կանխել լայնածավալ պատերազմը: Լուրջ բանակցություններ չկան:

Կարևորն հետևյալն է. եթե մենք ընդունում ենք Ադրբեջանի նոր ռազմական հարձակման հավանականությունը, ապա ի տարբերություն նախորդ տարվա ապրիլի՝ այսօր կան երկու գործոններ, որոնք բոլորովին այլ իրավիճակ են ստեղծում: Նախ, եթե/երբ Ադրբեջանը հարձակվի, այլևս չի ունենալու անակնկալի բաղադրիչը, այսինքն՝ այլևս չի կարող անակնկալի բերել հայկական կողմին այնպես, ինչպես արեց 2016-ի ապրիլին: Երկրորդը, ՀՀ և ԼՂՀ զինված ուժերը շատ ավելի լավ են սպառազինված և ավելի լավ են պատրաստված կռվին ցանկացած հարձակում հետ մղելու համար:

– Ամեն դեպքում խնդիրը գնալով բարդանում է՝ հատկապես հանրության ընկալումներում, մարդիկ ուզում են հասկանալ՝ ի վերջո ինչպե՞ս կարելի է կայունացնել իրավիճակը շփման գծում:

– Այո, բայց եկեք անկեղծ լինենք. եթե հարձակման վտանգը գալիս է միայն մի կողմից, ապա հայկական կողմը շատ քիչ բան կարող է անել: Այնուամենայնիվ, կան միակողմանի միջոցառումներ, որոնք մենք պիտի դիտարկենք անգամ խաղաղության գործընթացի բացակայության պայմաններում: Պիտի առերեսվենք այն իրականությանը, որ Ադրբեջանը այսօր քայքայում է տարածաշրջանի կայունությունն ու անվտանգությունը:

– Նկատի ունեք՝ հայկական կողմը ավելի ագրեսի՞վ պիտի գործի ռազմական առումով:

– Ոչ ագրեսիվ, որովհետև Հայաստանի և Ղարաբաղի ռազմական առավելությունը հիմնված է պաշտպանական որոշումների վրա, Հայաստանը և Լեռնային Ղարաբաղը տարածքային հավակնություններ չունեն:

– Բայց ինչպե՞ս կարելի է զսպել ադրբեջանական կողմին ռազմական առումով:

– Դա հնարավոր է անել միայն պաշտպանությամբ: Հիմա հայկական կողմից կանխարգելիչ հարձակման ժամանակը չէ:

– Մոտակա ամիսներին հակամարտության կարգավորման շուրջ բանակցությունները վերսկսելու իրական հեռանկարներ տեսնո՞ւմ եք:

– Ոչ: Երկու պատճառ կա, մեկն այն է, որ Լեռնային Ղարաբաղը դուրս է մղված բանակցային գործընթացից, Հայաստանը զգում է, որ Ադրբեջանը հետաքրքրված չէ դիվանագիտությամբ: Ադրբեջանցիների մոտ խորը հիասթափություն է այն առումով, որ խաղաղության գործընթացը չի արդարացրել իրենց սպասելիքները: Մենք պիտի ավելի լավ հասկանանք նրանց հուսահատությունը, որն այժմ դրսևորվում է շատ վտանգավոր ձևով՝ ռազմական առումով: Իսկ ընդհանրապես, իրական դիվանագիտական գործընթացը հավանական կլինի միայն մարտական գործողությունների հաջորդ փուլից հետո:

– Այսինքն՝ ամեն դեպքում պիտի սպասենք մարտական գործողությունների հաջորդ փուլին:

– Ես կասեի՝ իրատեսական է ապրիլ ամիսը, եթե հիմնվենք տեղանքի, տեղագրության, եղանակի և քաղաքական-դիվանագիտական օրացույցի գործոնների վրա:

– Ներկա իրադրությունը շատ նման է նախորդ տարվա ապրիլին նախորդած շրջանին, այդպես չէ՞:

– Ընդհակառակը, շատ տարբեր է: Ապրիլյան պատերազմը անակնկալ հարձակում էր Ադրբեջանի կողմից, որը 1990-ականներից ի վեր՝ ադրբեջանցիների առաջին ռազմական հաջողությունն էր: Այսօրվա իրադրությունը ամբողջովին այլ է:

– Ի՞նչ ակտիվություն պիտի սպասենք Միացյալ Նահանգներից՝ Թրամփի նախագահության շրջանում: Ամերիկյան կողմը որքանո՞վ ներգրավված կլինի գործընթացին:

– Մի կողմից, տարիներ շարունակ Միացյալ Նահանգները առանձին քաղաքականություն չի ունեցել Հայաստանի կամ մեր տարածաշրջանի վերաբերյալ. այն եղել է ԱՄՆ-Ռուսաստան հարաբերությունների ենթակետերից մեկը: Թրամփի վարչակազմի օրոք կարող է ավելի վատ լինել: Պիտի սպասենք, որ այս տարածաշրջանը զգալիորեն անտեսված կլինի Թրամփի կողմից: Խնդիրը ոչ թե այն է, թե ինչ է անում Թրամփը, այլ թե ինչ չի անում Թրամփը՝ այս տարածաշրջանը ըստ էության հանձնելով Պուտինին: Սրա հետևանքով կառաջանա որոշակի վակուում, որն առաջին հերթին և ամենաարագը կլրացնի Ռուսաստանը: Դա նշանակում է, որ Ռուսաստանը կամրապնդի ղարաբաղյան հարցում առաջատարի և որոշում կայացնողի իր դերակատարությունը ԼՂ հակամարտությունը վերահսկելու և արձագանքելու առումով:

Բաժիններ
Ուղիղ
Լրահոս
Որոնում