Բրիտանական Guardian պարբերականը ներկայացրել է Դիանա Մարկոսյանի լուսանկարը, որի գլխավոր հերոսը Հայոց ցեղասպանության ահուսարսափներից մազապուրծ եղած 105-ամյա Մովսես Հանեշյանն է:
Հուզիչ լուսանկարում ծերունին կանգնած է իր հայրենի գյուղը պատկերող նկարի առջև, ինչը նրա հոգում հույզերի փոթորիկ է առաջացրել:
«Երբ նա տեսավ նկարը, սկսեց արտասվել ու մրմնջալ. «Իմ տո~ւնը, իմ Հայաստա~նը»: Նա մատներով դիպչում էր կտավին, հետո համբուրում էր այն, կարծես դա օգնելու էր իրեն վերադառնալ անցյալ»,- գրում է պարբերականը:
Լուսանկարի հեղինակը պատմում է, որ Մովսես պապի հետ ծանոթացել է 2013թ., երբ ուղևորվել է Հայաստան՝ Ցեղասպանությունը վերապրածների հետ հանդիպելու ու նրանց պատմությունները լսելու համար:
«Երբ ես հարցրի Մովսես պապին, թե ինչ կարող եմ անել նրա համար, նա ինձ խնդրեց գտնել իր հայրենի գյուղն ու այնտեղի եկեղեցում թողնել իր լուսանկարը: Մովսես պապը նկարագրեց հայրենի գյուղը, որը վերջին անգամ տեսել էր 1915թ.՝ հոր հետ թուրք զինվորների հետապնդումից փախչելիս: Նա մոտավոր բացատրեց, թե որտեղ է այն գտնվում, ու ես որոշեցի գնալ այնտեղ: Մեկ տարի անց վերադարձա՝ հետս բերելով գյուղի մեծ նկարը: Նա այնպիսի անհագ աչքերով էր նայում գյուղի նկարին, որ թվում էր, թե այդ թղթի կտորը կարող է նրան տանել անցյալ»,- վերհիշել է Մարկոսյանը:
Ցեղասպանությունը վերապրածի ծոռ, լուսանկարչուհի Դիանա Մարկոսյանը ծնվել է Մոսկվայում, մեծացել Միացյալ Նահանգներում: Իր արմատների պատմության բացահայտման ճանապարհին Դիանան որոշել է լուսանկարահանել Հայոց ցեղասպանությունը վերապրած երեք անձանց: 2013թ. Դիանան Հայաստան այցելելով՝ Հանեշյանից բացի, հանդիպել է Ցեղասպանությունը վերապրած 108-ամյա Եպրաքսյա Բարսեղյան-Գևորգյանին և 102-ամյա Մարիամ Սահակյանին:
108-ամյա տիկին Եպրաքսյան պատմում է, որ իրենց գյուղից փախչելով՝ իրենք անցել են մոտակա գետը, որտեղ նետված բազմաթիվ սպանված հայերի մարմիններ կային: «Այն կարմիր էր, արյունով լի»,- պատմում է Եպրաքսյա Բարսեղյան-Գևորգյանը:
Մարիամ Սահակյանն էլ պատմում է, թե ինչպես է Սիրիա փախել իր մոր և ավագ եղբոր հետ, ում ապահովության համար աղջկա շորեր էին հագցրել: Զինվորների գալու ժամանակ նրանք թաքնվել են խոտերում և երեք օրում, գիշերները թաքնվելով, հասել Սիրիա, որտեղ Մարիամին բաժանել են իր ընտանիքից:
Հետագայում Դիանա Մարկոսյանը գտնում է նաև երկու տարեց կանանց նախկին բնակավայրերը Արևմտյան Հայաստանում, լուսանկարում և փոխանցում Ցեղասպանությունը վերապրած այդ անձանց:
