Մարտի 1-ի բացահայտման վերաբերյալ Սերժ Սարգսյանի հայտարարությունը, որ նա արեց երեկ դատաիրավական բարեփոխումների մասին խորհրդակցության շրջանակում, կարող է շրջադարձային նշանակություն ունենալ Հայաստանի ներքաղաքական կյանքի համար: Նախ արձանագրենք, թե ինչ ֆոնի վրա տեղի ունեցավ այդ հայտարարությունը: Մինչ այդ, ընդդիմությունը` Հայ ազգային կոնգրեսը, իր հայտնի երեք պահանջների մեջ մատնանշել էր Մարտի –ի բացահայտման պաշտոնական հավաստիացման պահանջը: Մարտի 1-ի թեման բավական հստակ և կոշտ շոշափվել էր նաև ԱՄՆ պետդեպարտամենտի զեկույցում և ԵԽԽՎ Հայաստանի համազեկուցողների տարածած հայտարարության մեջ:
Այսինքն, Սերժ Սարգսյանն իր վրա զգում է ներքին ու արտաքին ճնշում այդ թեմայով: Նա կարծես թե փորձեց այդ ճնշումից ձերբազատվել իր վրայից հեռացնելով պատասխանատվությունը մարտի 1–ի համար: Համենայն դեպս, պատգամավոր Վիկտոր Դալլաքյանի հայտնի հայտարարությունը, թե մարտի 1-ը ձեռնտու էր Ռոբերտ Քոչարյանին ու ձեռնտու չէր Սերժ Սարգսյանին, դիտորդական և փորձագիտական հանրությունն ընկալեց իբրև հենց Սերժ Սարգսյանի հայտարարությունը: Ընդ որում, Սերժ Սարգսյանի պատվերի մասին ակնարկեց նաև դրան արձագանքաց Ռոբերտ Քոչարյանի գրասենյակի ղեկավար Վիկտոր Սողոմոնյանը, ով ասած, թե հավանաբար Դալլաքյանի համար գայթակղիչ են եղել պատվերի պայմանները: Եվ ահա, Սերժ Սարգսյանը կարծես թե որոշում է անձամբ հակադարձել դրան և հայտարարում է, որ ակնկալում է բացահայտման նոր թափ:
Այստեղ հարցն այն է, թե արդյոք ի՞նչ է հետևելու այդ ամենին իրականում: Կարճաժամկետ առումով կարծես թե աներկբա է, որ հայտարարությունը ձեռնտու է թե՛ Հայ ազգային կոնգրեսին, թե՛ Սերժ Սարգսյանին, քանի որ երկուստեք ստեղծում է քարոզչական նպաստավոր ֆոն: Բայց ի՞նչ է լինելու շարունակությունը: Չէ՞ որ իշխանությունը մի անգամ արդեն իսկ իբր ձեռնամուխ էր եղել մարտի 1-ի բացահայտման, բայց անցնում է երեք տարի, ու պարզվում է, որ ոչինչ էլ բացահայտված չէ: Հիմա՞ քանի տարի է պահանջվելու բացահայտման համար; Չէ՞ որ բացահատելու հորդորը կամ ակնկալիքը, որ հայտնում է Սերժ Սարգսյանը, ամենևին չի նշանակում, որ ասենք իքս ժամանակ հետո հանցագործությունները բացահայտվելու են:
Հստակ է, որ իքս ժամանակահատվածի համար Սերժ Սարգսյանը լուծում է այդ խնդրով արտաքին ու ներքին ճնշումների մեղմացման հարցը, ինչպես նաև բավական կոշտ ճնշում է բանեցնում Ռոբերտ Քոչարյանի վրա: Բայց ինչ է սպասվում դրանից հետո, երբ ժամանակն ասենք ընդհուպ կմոտենա խորհրդարանի հերթական ընտրությանը: Այդ հարցն իհարկե մնում է բաց: Ակնհայտ է թերևս, որ թե ընդդիմության, թե իշխանության համար կձևավորվեն ժամանակային նոր շրջանակներ: Այսինքն, եթե խոսենք շախմատային լեզվով, կարծես թե Սերժ Սարգսյանի քայլը հետ է տալիս կողմերի ժամացույցները և մի քիչ հեռացնում այն անխուսափելի պահը, երբ կողմերից մեկի դրոշակը անպայման ընկնելու է, որովհետև այս խաղում ոչ ոքին գործնականում անհնար է:
