Արտաքին գործերի նախարար Էդվարդ Նակբանդյանը օրերս մամուլի ասուլիսում անդրադարձել է սիրիահայության խնդրին և Սիրիա կատարած իր այցին: Նալբանդյանի հայտարարությունները մի քանի հարց են առաջացնում՝ շարունակելով հրատապ պահել սիրիահայության խնդրի հանդեպ Հայաստանի իշխանությունների ադեկվատության հարցը:
«Մենք կարծում ենք, որ ճգնաժամը հնարավոր կլինի լուծել ռազմական գործողությունների անհապաղ դադարեցմամբ, Սիրիայի բոլոր քաղաքական ուժերի միջև երկխոսությամբ, Սիրիայի փոքրամասնությունների, ներառյալ՝ քրիստոնյաների, ներառյալ՝ սիրիահայության իրավունքների պաշտպանությամբ, իհարկե, շատ կարևոր է, ահաբեկչության դեմ ընդհանուր դիրքորոշմամբ և պայքարով»,- հայտարարել է Նալբանդյանը՝ ասելով, որ իր այցը նպատակ ուներ լուծումներ գտնել սիրիահայության անվտանգության համար:
Նախ, սկսենք այն իրողությունից, որ Սիրիայում նմանօրինակ թեժ զարգացումների մեկնարկից ի վեր, այսինքն՝ արդեն մոտ երկու-երեք տարի, սա Հայաստանի արտգործնախարարի առաջին այցն էր Սիրիա, և սրանով արդեն իսկ ներկայացվում է Հայաստանի իշխանությունների մտահոգվածության և քայլերի խոսուն պատկերը: Եվ սակայն, նույնիսկ այսքան ուշացած այցի պայմաններում հետաքրքիր են լուծումները, որոնց մասին խոսում է Նալբանդյանը. պատերազմի դադարեցում, երկխոսություն, փոքրամասնությունների, ներառյալ՝ հայության իրավունքների պաշտպանություն: Եթե Էդվարդ Նալբանդյանը այս ամենը երևանյան հարմարավետ ասուլիսային պայմանների փոխարեն ասեր պաստառը ձեռքին, Հալեպի մարտադաշտերում, սուրացող գնդակների տակ, ինչպիսի պայմաննեում որ ապրում են սիրիահայերն այսօր, ապա գուցե նման խոսքերը իմաստ ունենային: Սակայն ի՞նչ իմաստ ունեն այդ խոսքերը, եթե Հայաստանը այդ քայլերից որևէ մեկի պարագայում ազդեցություն չի կարող ունենալ՝ ո՛չ կրակի դադարեցման, ո՛չ երկխոսության, ո՛չ փոքրամասնությունների իրավունքների մասով:
Եվ ուրեմն, հարց է առաջանում, թե իր անելիքի, իր ազդեցության ոլորտում գտնվող հարցերի մասով Հայաստանն ի՞նչ կարող է անել սիրիահայերի համար, կարո՞ղ է ցանկացողներին տարհանել Հայաստան: Ընդհանրապես, Էդվարդ Նալբանդյանը տիրապետո՞ւմ է համայնքում առկա վիճակին:
Նա հայտարարել է, թե հանդիպումներ է ունեցել համայնքային կառույցների ղեկավարների և ներկայացուցիչների հետ, որոնց էլ հայտնել է մեր համերաշխությունը, մեր աջակցությունը, նորից ու նորից ասել, որ Հայաստանն իրենց թիկունքին է կանգնած։
Որքանո՞վ են այդ համայնքային կառույցները արտացոլում սիրիահայ ամբողջ համայնքի մոտեցումները, տեսակետները, սպասումներն ու պատկերացումները, այն հազարավոր սիրիահայերի, որ այսօր մնացել են այդ երկրում: Վերջիվերջո կան նաև սիրիահայեր, որոնք բացահայտ հայտարարում են, որ արտգործնախարարի այցից իրենց ակնկալիքները չեն արդարացել, մասնավորապես, տարհանում կազմակերպելու մասով: Եթե նմանօրինակ խնդիրները լուծվում են, այսպես ասած, լռելյայն կարգով, չեն բարձրաձայնվում, սակայն գտնվում են ընթացքի մեջ, ապա լավ է: Սակայն քանի դեռ չկան օրինակներ, որևէ արդյունք, այդ լավի մասին խոսելն անիմաստ է:
Կա իրականություն, որը, մեղմ ասած, մտահոգիչ է: Չկան իրականությանը տրվող լուծումներ, կան միայն խոսքեր, ինչպես մեր պետական կյանքի բոլոր ուղղություններում: Արդարացումները, թե շատ բան բարձարայն ասել հնարավոր չէ, բացարձակապես անկշիռ են, որովհետև Սիրիայում հայության առաջ կանգնած խնդիրների ծավալումը ոչ թե մեկ-երկու-երեք օրվա հարց է, այլ երկու-երեք տարվա: Հետևաբար ժամանակը բավականաչափ անցել է՝ էական արդյունքներ, գործողությունների էական արդյունավետություն ցույց տալու համար: Հետևաբար, եթե շատ բան չէր էլ կարող ասվել, ապա մինչև այս շատ բան գոնե պետք է արված լիներ: Մինչդեռ էական ոչինչ արված չէ ո՛չ Սիրիայում, ո՛չ Հայաստանում գտնվող սիրիահայության համար: Չի արված ամենակարևորը՝ այդ հարցը համահայկական օրակարգում գոյություն չունի: Գոյություն ուներ անմոռուկային տենդը, իսկ իրական, ապրող, գոյության համար պայքարող, կյանքի ու մահվան գոյության կռիվ տվող սիրիահայության հարցը համահայկական օրակարգում չկա:
