«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է ԱԺ ՀՀԿ խմբակցության պատգամավոր, Պետաիրավական հարցերի հանձնաժողովի նախագահ Հովհաննես Սահակյանը:
-Պարոն Սահակյան, վերջին մի քանի շաբաթվա ընթացքում Հայաստանը հայտնվել է աշխարհի ուշադրության կենտրոնում՝ շնորհիվ Եվրախորհրդարանի ընդունած բանաձևի, Հռոմի պապի պատարագի և այլն: Այս բոլոր գործընթացները հայ–թուրքական հարաբերությունների կարգավորումն ավելի մոտեցնո՞ւմ, թե՞ հեռացնում են:
-Նախ ճիշտ նկատեցիք, որ ապրիլի 24-ի միջոցառումները կամ այն քայլերը, որոնք իրականացվում են ՀՀ-ի կողմից, իսկապես գրավել է ամբողջ աշխարհի ուշադրությունը և ամբողջ աշխարհի ուշադրության կենտրոնում հենց այս գործընթացներն են: Հայ-թուրքական հարաբերությունների հետ կապված այլևս չէի ուզենա որևէ խոսք ասել, որովհետև մենք մեր բոլոր պատկերացումները, քայլերը հստակ ձևակերպել ենք ամբողջ միջազգային հանրության աչքի առաջ և պատրաստ ենք եղել մեր ստորագրություններին տեր կանգնել: Բայց մենք տեսանք, որ Թուրքիան չունեցավ այդ կամքը՝ մի շարք գործոններ հաշվի առնելով. այսօր չէի ուզենա խոսել այդ գործոններից: Փաստն այն է, որ Թուրքիան դրսևորեց ոչ սկզբունքայնություն: Իսկ դրա հետ կապված պետք է մտածեն այն գերտերությունները, որոնք կանգնած էին այդ օրը ստորագրությունների հետևի մասում: Սա է ամբողջ բանաձևը, որը կա հայ-թուրքական հարաբերությունների մեջ:
Մենք՝ որպես պետություն, բազմիցս նշել ենք, որ առանց նախապայմանների պատրաստ ենք սահմանը բացել առևտրային հարաբերություններ սկսելու համար, բայց տեսանք, որ այլ ուղղությամբ գնաց: Մենք պետք է կարողանանք Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին ճիշտ մեկնարկ սկսել, և 24-ին ոչ թե ամփոփենք, այլ նոր՝ ավելի կազմակերպված, ավելի ճիշտ քայլերի հիմք դնենք, որպեսզի կարողանանք ավելի արագ տեմպերով լուծել այն խնդիրները, որոնք ծառացած են մեր երկրի, մեր պետության առջև:
-Ապրիլի 25-ին որո՞նք են լինելու մեր գործողությունները:
-Մի նոր ժամանակաշրջան է սկսվում, երբ ընդհանուր աշխարհն այլ հարթության մեջ է դիտարկում: Կան տարբեր գերտերություններ, տերություններ, որոնք ունեն տարբեր շահեր, և մենք պետք է կարողանանք ճիշտ օգտագործել այն: Մենք մի քանի երկրների խորհրդարաններում կարողացանք հասնել նրան, որ Ցեղասպանությունը ժխտելու դեպքում քրեական պատասխանատվություն սահմանեցին: Հասնում ենք նրան, որ ժխտողականությունը մերժվում է, նույնիսկ ամոթալի է դառնում, եթե ժխտում են կամ այլ դրսևորումներ ունենում: Տեսնենք ինչպիսի վերաբերմունք, ինչպիսի գնահատական կտա Օբաման: Կարծես Եվրոպան իր մասով, Եվրախորհրդարանի ընդունած ավելի համապարփակ, լավ մտածված բանաձևով, այնուհետև «Եվրանեսթում» ու ԵԽԽՎ-ում ընդունված Ցեղասպանության վերաբերյալ հայտարարություններով, Եվրոպան ակտիվ կատարում է իր գործողությունները, նաև մերժում է մարդկության դեմ կատարված հանցագործությունները։ Էլ չեմ ասում Հռոմի պապի պատարագը, որը մեծ արձագանք գտավ թե՛ կաթոլիկ աշխարհում, թե՛ առհասարակ, որովհետև Հռոմի պապը ոչ միայն համարվում է կաթոլիկ աշխարհի հոգևոր առաջնորդը, այլև ընդհանուր գլոբալ աշխարհում ունի իր տեղն ու դերը, և մի շարք դեպքերում իր խոսքն ավելի ազդեցիկ է լինում։ Այստեղ մենք ճիշտ օգտագործելով պետք է հասկանանք, թե մեր մյուս բարեկամ երկիրը, որը գտնվում է օվկիանոսից այն կողմ, ինչպիսի դրսևորում կցուցաբերի այսօրվա հետ կապված։
-Ակնկալիքներն ինչպիսի՞ն են։ Նախորդ տարի իր ուղերձում Օբաման 1915-ի դեպքերը Մեծ եղեռն որակեց։ Հնարավոր համարո՞ւմ եք, որ այս տարի նա իր նախընտրական խոստումը կատարի և արտասանի Ցեղասպանություն բառը՝ հաշվի առնելով, որ իր պաշտոնավարման ավարտին է մոտենում։
Չէի ուզենա կանխատեսել կամ մտածել, թե ինչ կարող է անել Բարաք Օբաման որպես ԱՄՆ նախագահ, բայց կարծում եմ, ինչ էլ անելու լինի, անելու է իր համար։ Մենք հիշում ենք, որ երբ Օբաման սենատոր էր, նա նաև մի քանի անգամ հայտարարել էր, որ եղել է Ցեղասպանություն, և որևէ մեկը չի կարող այն ժխտել։ Հասկանալի է, որ նախագահի պաշտոնում գտնվելով՝ դա լրիվ այլ դրսևորումներ է ունենում։ Այստեղ խնդիրը մեկ այլ հարթության մեջ է, մենք օրուգիշեր տարբեր հարթակներում, տարբեր երկրներում խոսում ենք մարդկության դեմ ուղղված հանցագործությունների մասին, ասում ենք, որ ամբողջ աշխարհը պետք է պայքարի ահաբեկչության, ցեղասպանության դեմ, և Հայոց ցեղասպանությունը չճանաչելով կամ մերժելով՝ տեսնում ենք, որ այսօր էլ է տեղի ունենում ցեղասպանություն, երբ «Իսլամական պետություն» կոչվածի գրոհայինները օրը ցերեկով մտնում են այլ երկրներ ու կոտորում մարդկանց։ Մենք պետք է կարողանանք ճիշտ գնահատական տալ և 100 տարի առաջ տեղի ունեցած հանցագործության այդ գնահատականը չպետք է կապենք այսօրվա հարաբերությունների հետ։ Իհարկե, կարող է 100 տարի առաջ այլ իրավիճակ է եղել, և մենք այսօր ընկալում ենք, որ տարբեր երկրներ Թուրքիայի հետ կարող են ունենալ տարբեր հարաբերություններ, բայց պետք է 100 տարի առաջ տեղի ունեցած սոսկալի ոճրագործությանը տալ հստակ գնահատական։ Սա է ամբողջ բանաձևը, և այդ գնահատականը մեզ չէ պետք։ Դա ողջ մարդկությանն է պետք, և մենք պետք է նաև կարողանանք այդպիսի ազնիվ կերպար ընդունելուց առաջ նաև հասկանալ, թե որքանով ենք ազնիվ տարբեր հարցերում։
Ավելին՝ տեսանյութում:
