Տոնավաճառներում առևտրով զբաղվող քաղաքացիները երեկ վերսկսել են իրենց բողոքի ցույցերը` ընդդեմ շրջանառության հարկի մասին արդեն հայտնի աղմկոտ օրենքի, որի դեմ ցույցեր էին նաև նախորդ տարեվերջին: Այդ ժամանակ` մոտ երեք ամիս առաջ, կառավարությունը ցուցարարներին հանդարտեցրեց օրենքի նախագծի կիրառումը երեք ամիս հետաձգելով` հայտարարելով, որ դա անում են, որպեսզի մարդիկ կարողանան այս ընթացքում պատրաստվել փաստաթղթով աշխատելուն:
Եվ ահա, երեկ մարդիկ կրկին հավաքվել են կառավարության դիմաց` պահանջելով չկիրառել օրենքը փետրվարի 1-ից: Պահանջն արժանացել է կառավարության, ըստ էության, լուռ վերաբերմունքին, Հովիկ Աբրահամյանը ցուցարարների մոտ չի իջել, իսկ նրանք խոստացել են հեռանալուց հետո կրկին հավաքվել այսօր, ըստ նախնական տվյալների՝ նաև մարզերից եկած առևտրականների և վաճառականների մասնակցությամբ: Այս իրավիճակը շատ հետաքրքրական է դառնում երկու տեսանկյունից՝ տնտեսական և քաղաքական:
Նախ տնտեսականի մասին: Իհարկե, կասկած չկա, որ երկրում բիզնեսը պետք է փաստաթղթավորվի: Մյուս կողմից` կառավարությունը, փաստորեն, չի կարողանում խոշոր ներկրողներին վերահսկել սահմանի վրա և ուժը փաստորեն բանեցնում է փոքր ու միջին վաճառականների վրա:
Մի կողմից` տարօրինակ է, երբ նրանց շրջանառության հարկը 3,5-ից իջեցնում են 1 տոկոս, իսկ նրանք բողոքում են` գոհ լինելու փոխարեն, մյուս կողմից, սակայն, հայաստանյան իրականությունը ցրում է բոլոր տարօրինակությունները, որովհետև մարդիկ նախ չեն կարող փաստաթուղթ պահանջել խոշորից՝ քանի որ կարող են նրա հետ ունենալ անլուծելի խնդիրներ, իսկ երկրում դատարան և իրավապահ համակարգ չկա՝ իրենց պաշտպանելու համար, իսկ բացի այդ էլ` մարդիկ, իհարկե, առանց փաստաթղթի թաքցնում են իրենց իրական շրջանառությունը և ավելի նպաստավոր համարում այդպես աշխատել, քան իրական շրջանառության թեկուզ 1 տոկոսը վճարեն: Իսկ դա էլ գալիս է արդեն ընդհանուր տնտեսական քաղաքականությունից, երբ մարդիկ պարզապես միայն ստվերով աշխատելու պարագայում են իրենց ավելի պաշտպանված զգում, որքան էլ որ աբսուրդ է այդ իրավիճակը: Ակնհայտ է, որ խնդիրը որպես այդպիսին առանձին տնտեսական լուծում չունի, և այն կարող է լուծվել միմիայն ընդհանուր տնտեսական քաղաքականության շրջանակում, նաև քաղաքական որոշումների պարտադիր կայացմամբ: Այդպիսով, հասանք քաղաքականությանը:
Ակնհայտ է, որ այստեղ շահերը երկուստեք են: Մի կողմից` խոշորները և տոնավաճառների սեփականատերերը շահագրգռված են առկա իրավիճակի պահպանումով, մյուս կողմից` կառավարությունը, Հովիկ Աբրահամյանի գլխավորությամբ, կանգնած է գրեթե անելանելի իրողությունների առաջ՝ ռիսկի տակ են և պետական բյուջեն իր կատարողականով, և ընդհանրապես սոցիալական և այլ պետական ծախսերը՝ տնտեսական անկման պատճառով, որ կլինի Ռուսաստանում ընթացող գահավիժման արդյունքը: Իսկ այս իրավիճակն իր հերթին խնդիրներ է առաջացնում Հովիկ Աբրահամյանի քաղաքական հավակնությունների համար:
Օրինակ` եթե վարչապետը լիներ Տիգրան Սարգսյանը, ապա ոչ մի կասկած չկա, որ Աբրահամյանը կլիներ, այսպես ասած, ժողովրդի կողքին: Սակայն այսօր նա վարչապետն է: Մյուս կողմից` ժողովրդի կողքին է նրա խնամին և քաղաքական հավակնությունների հարցում առանցքային դերակատարում ունեցող ոչ իշխանական բևեռի առաջնորդ Գագիկ Ծառուկյանը: Ծառուկյանը փետրվարի 5-ին պատրաստվում է բացել քաղաքական սեզոնը մեծ համաժողովով: Սակայն, ըստ էության, պարզվում է, որ սեզոնը բացվում է տոնավաճառների առևտրականների և վաճառականների բողոքով: Բողոք, որը կարող է լուրջ խնդիրներ հարուցել առանց այդ էլ խնդիրներ ունեցող Հովիկ Աբրահամյանի առաջ, որի համար ոչ իշխանական բևեռը վարչապետի պաշտոնը անցյալ տարվա ապրիլին ընդամենը 7-8 ամիսների կամ մեկ տարվա համար չէ, որ ապահովել էր:
Այս տեսանկյունից, իհարկե, հետաքրքրական է դառնում, թե ոչ իշխանական բևեռի առաջնորդը ինչ դիրքորոշում է ունենալու տոնավաճառների աշխատակիցների, առևտրականների և վաճառականների այս բողոքի հանդեպ: Ինչպես Տիգրան Սարգսյանի դեմ «ԴԵՄ ԵՄ»-ի ակցիայի դեպքում միանալու և աջակցելո՞ւ է, թե՞ փորձելու է ամեն գնով զսպել և հանդարտեցնել` այսպիսով շանթարգելի դեր կատարելով Հովիկ Աբրահամյանի համար: Մյուս կողմից` Հովիկ Աբրահամյանին փոխարինելը այս պահին ձեռնտու չէ նաև Սերժ Սարգսյանին, և նա ևս կարող է շահագրգռված լինել, որպեսզի Աբրահամյանի վրա նմանօրինակ ճնշումները քիչ լինեն, քանի որ վարչապետի թափուր պաշտոնը այս պահին կնշանակի ներքաղաքական նոր «ռազբորկաներ», և չի բացառվում, որ այսպիսով կարող է նախապատրաստվել Հովիկ Աբրահամյանից հետո պարզապես Ռոբերտ Քոչարյանի թեկնածությունը վարչապետի պաշտոնում առաջադրելու հարց:
Առավել ևս, որ կարծես թե այս տարբերակն է միակ կենսունակը, եթե Ռոբերտ Քոչարյանը գործնականում որոշի փորձ կատարել նախագահի պաշտոնին վերադառնալու համար: Առանց վարչապետական ցատկահարթակի` այդ փորձը հաջողության հիմքեր չի ունենա: Այս առումով հետաքրքրական է, որ քաղաքական սեզոնն, ըստ էության, բացել է հենց Ռոբերտ Քոչարյանն իր հերթական հարցազրույցով, որում խոսում էր տնտեսության մասին և հայտարարում, որ ինքը գիտե ինչ անել՝ մեսիջներ հղելով կառավարության մի շարք անդամների` իհարկե չտալով կոնկրետ անուններ:
Սակայն այս սցենարի հնարավոր գործողության համար կարևոր են Ծառուկյան-Աբրահամյան հարաբերությունները, կամ էլ Աբրահամյանը պետք է հրաժարվի նախագահական իր հավակնություններից՝ համաձայնելով զոհել իրեն հանուն Ռոբերտ Քոչարյանի վարչապետական ճանապարհի: Այստեղ Սերժ Սարգսյանը կարող է շահագրգռված լինել սնուցել Հովիկ Աբրահամյանի հավակնությունները` այսպիսով մեծացնելով նրա կախվածությունն իրենից, նրան, ըստ էության, պահելով որպես բուֆեր և այդ բուֆերի հետևում շարունակելով նախապատրաստել 2017-18-ի իր սցենարը:
