Հայաստանում անշարժ գույքի վաճառքի ոլորտն անտերության է մատնված, պետական չինովնիկները հոգում են միայն իրենց գրպանի հոգսը, իսկ թե իրականացվող գործարքների հետևում ովքեր են կանգնած և ով է մեր երկրի մի մասնիկին տիրանում, նրանց համար կարևոր չէ: Երևանում օտարեկրացիները ոչ միայն առանձին բնակարաններ են ձեռքբերում, այլև ամբողջ շենքեր և շուտով, չի բացառվում, որ ասենք իրանական, արաբական թաղամասեր հայտնվեն ՀՀ մայրաքաղաքում, կամ էլ՝ Իրանի քաղաքացիություն ունեցող ադրբեջանցիների:
ՀՀ ԿԱ անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեից «Առաջին լրատվական»-ը հետաքրքրվեց՝ արդյոք Երևանում և հանրապետության մյուս տարածքներում այլազգի քաղաքացիներին պատկանող անշարժ գույքի հաշվառում վարվո՞ւմ է, և եթե այո, ապա ո՞ր երկրի ներկայացուցիչները ՀՀ-ում ունեն անշարժ գույք և որքա՞ն: Հարցմանն ի պատասխան կոմիտեից մեջբերել են օրենքի դրույթը. «Հայտնում ենք, որ «Գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 2-րդ հոդվածի պահանջների համաձայն նշված օրենքում գույք հասկացությունը օգտագործվում է որպես անշարժ գույք, իսկ նույն օրենքի 3-րդ և 5-րդ հոդվածների պահանջների համաձայն պետական գրանցման հիմնական սկզբունքներն ու խնդիրներն են`
1) պետության կողմից գույքի նկատմամբ գրանցված իրավունքների, սահմանափակումների ճանաչումը, երաշխավորումը և պաշտպանությունը,
2) գույքի նկատմամբ իրավունքների, սահմանափակումների, գույքի կադաստրային գնահատման, հաշվառման տվյալների վերաբերյալ տեղեկատվական համակարգի ստեղծումը և կառավարումը,
3) գույքի և դրա նկատմամբ գրանցված նկատմամբ իրավունքների, սահմանափակումների վերաբերյալ տվյալների մատչելիության, օբյեկտիվության, անընդհատության և միասնականության ապահովումը,
4) անշարժ գույքի շուկայի կայացմանն աջակցությունը:
Պետական գրանցումն ընդգրկում է`
1) գույքի նկատմամբ սեփականության, օգտագործման, հիփոթեքի, հողամասի կառուցապատման, սերվիտուտի, ինչպես նաև օրենքով նախատեսված այլ գույքային իրավունքների ծագման, դադարման, փոխանցման, փոփոխման պետականա գարանցումը,
2) գույքի տնօրինման, օգտագործման կամ տիրապետման իրավազորությունների նկատմամբ սահմանափակումների, ինչպես նաև գույքային իրավունքների իրականացման սահմանափակումների կիրառման, փոփոխման, դադարման պետական գրանցումը»:
Հետևաբար, ըստ կոմիտեի, պետական գրանցման սուբյեկտների` ըստ ազգային պատկանելության առանձին հաշվառում վարելու անհրաժեշտություն և ձև նշված օրենքով չի սահմանվել:
Օրենքով օտար քաղաքացիներին ՀՀ-ում անշարժ գույքի վաճառքն արգելվում է, սակայն իրավաբանական անձինք ազատ են որտեղ ցանկանան անշարժ գույք ձեռքբերել: Ազգային ժողովում նախորդ գումարման ժամանակ ՀՅԴ պատգամավոր Ռուզան Առաքելյանը մշակել և շրջանառության մեջ էր դրել օրինագիծ, որով սահմանափակվում էր սահմանամերձ շրջաններում և ռազմավարական օբյեկտների մոտակայքում հողի վաճառքը օտարերկրացի իրավաբանական անձանց: «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում Ռ. Առաքելյանը նշեց, որ մայրաքաղաքում տների վաճառքի որևէ սահմանափակում չկա, բայց բնակարանների դեպքում նույնպես պետք է սահմանափակում մտցվի, և պետք է վերանայել սեփականութան մասին բոլոր օրենքները, որովհետև Հայաստանն այնպիսի դիրքում է, որ պետք է ունենա սահմանափակումներ՝ որքան էլ հավականում ենք կամ դարձել ենք կիսով չափ եվրոպական ընտանիքի անդամ: Նման սահմանափակումներ կան հենց եվրոպական երկրներում: Օրինակ՝ Անգլիայում չես կարող բնակարան գնել, և պատճառաբանությունն այն է, որ էթնիկ դիսբալանս կարող է առաջանալ:
Ռ.Առաքելյանը հիշեցրեց, որ դեռ խորհրդային տարիներին Հայաստանում համամասնությունն այնքան էր հավասարվել, որ որոշ շրջաններում, օրինակ՝ Ամսիայի, Մասիսի, ադրբեջանցիների տոկոսային թիվը հասել էր մի չափի, որ նրանք կարող էին էթնիկ ինքնավարություն պահնաջել. «Մենք ոչ թե դեմ ենք փոքրամասնություններին, այլ օրենքների սահմանափակումներն արվում են այն պատճառով, որ հետագայում որևէ երկիր չկանգնի այդ էթնիկ դիսբալանսի ստեղծման առջև: Օրինակ՝ Գերմանիայում, Ֆրանսիայում այսօր մուսուլմանների թիվը մոտենում է բնակչության 50%-ին, նրանք աշխատում են որոշակի օրենքների վրա, որ սահմանափակում դրվի և բնակչության մեջ մուսուլմանների թվի ավելացումը հնարավորինս կանխվի: Ամեն երկիր պետք է հեռահար կանխատեսումներ անի, քանի որ ազգային անվտանգության իմաստով կարող է հետագայում կանգնել լուրջ փաստերի առջև»:
