«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է միջազգայնագետ Աղասի Ենոքյանը։
– Պարոն Ենոքյան, ինչպե՞ս եք գնահատում Սերժ Սարգսյանի հրաժարականի փաստը։ Տապալված բանակցությունից հետո ինչո՞ւ գնաց այսպիսի զիջման։. Արտաքին հետք կամ պարտադրանք այստեղ տեսնո՞ւմ եք։
– Այժմ, երբ բացահայտվեց հեղափոխությունը Կարեն Կարապետյանի միջոցով գողանալու դավադրությունը, այդտեղ «Գազպրոմի» և Կրեմլի ազդեցության տակ գտնվող ռուսահայ օլիգարխի մասնակցությունը, ակնհայտ է դառնում, որ այստեղ կա արտաքին հետք։ Եթե բացառենք այն քիչ հավանական տարբերակը, որ Կարեն Կարապետյանը կարող է իրավիճակը պտտել և որոշ ժամանակ անց կրկին Սերժ Սարգսյանին առաջադրել վարչապետ, ապա պետք է ենթադրել, որ Պուտինը ինչպես Քոչարյանին, այնպես էլ Սերժ Սարգսյանին չթույլատրեց երրորդ ժամկետը աշխատել որպես երկրի ղեկավար։
– Նաև այս ֆոնին ինչպե՞ս կմեկնաբանեք Մարիա Զախարովայի հայտարարությունը՝ «Այն ժողովուրդը, որն իր պատմության անգամ ամենաբարդ պահերին, չնայած սուր հակասություններին՝ իր մեջ չպառակտվելու և միմյանց նկատմամբ հարգանքը պահպանելու ուժ է գտնում, մեծ ժողովուրդ է: Հայաստան, Ռուսաստանը միշտ քեզ հետ է»,- ասել է Զախարովան։
– Նիկոլ Փաշինյանը առայժմ չի հստակեցրել իր արտաքին քաղաքական օրակարգը, որը կարող էր բերել արտաքին ուժերի հակադրության կամ օժանդակության։ Կարծում եմ, որ սա մարտավարական հնարք է, քանի որ Հայաստանի զարգացումը անհնար է գաղութի կարգավիճակում, և շուտ թե ուշ դա բացահայտվելու է, ինչը քանդելու է այս նոր «քոմփլեմենթարությունը» և շարժմանը մղելու է դեպի Արևմուտք։
Զուտ մեթոդաբանորեն Ռուսաստանը միշտ եղել է դեմ ժողովրդավարական շարժումներին՝ մանավանդ, երբ այն իրականանում է իր քթի տակ։ Ակնհայտ է նաև, որ Կրեմլը չի կարող հանգիստ նայել Հայաստանում իր դրածոների հեռացմանը, և ուրեմն Զախարովայի հայտարարությունը տրամաբանության տեսանկյունից միայն զարմանք կարող էր հարուցել։ Այժմ, երբ բացահայտվեց, որ Կրեմլը և Կարեն Կարապետյանը ուզում են գրպանել համաժողովրդական շարժման արդյունքները, ակնհայտ է դառնում, որ նա պարզապես փափուկ բարձ էր դնում։
Կարծում եմ՝ շատ շուտով Ռուսաստանը կոշտ կարձագանքի հեղափոխության շարունակվելուն։
– Նիկոլ Փաշինյանն ասում է՝ իրենց պահանջները մի քանի կետից են բաղկացած՝ առաջինը կատարված է, երկրորդը՝ ԱԺ-ն վարչապետ է նշանակում ժողովրդի թեկնածուին: Եվ դա պետք է տեղի ունենա մեկ շաբաթվա ընթացում: Դրանից հետո ձևավորվում է ժամանակավոր կառավարություն, որից հետո պետք է տեղի ունենան հնարավոր ամենաշուտ տրամաբանական ժամկետներում արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ։ Սա իրատեսական համարո՞ւմ եք։
– Սերժ Սարգսյանը հրաժարական տվեց, սակայն օլիգարխիայից կազմված իշխանությունը չի ուզում զիջել թալանելու իր իրավունքը, իսկ նրանք մեծամասնություն են Ազգային ժողովում, և դժվար կլինի նրանց համոզել, որ գործեն ըստ Փաշինյանի ծրագրի։ Անհաջողության դեպքում, կարծում եմ, կարելի է դադարել աշխատել սահմանադրական եղանակով և անցնել ավելի վաղ հայտարարված հեղափոխական կոմիտեների մեթոդին։
Որպես շատ կարևոր գործոն կուզեի նշել այն հանգամանքը, որ հեղափոխությունը ցույց տվեց իշխանության ձևավորման կուսակցական եղանակի անկատարությունը Հայաստանում։ Հեղափոխության ժամանակ կուսակցությունները ունեցան նվազագույն դերակատարություն, ինչը նշանակում է, որ նրանք առայժմ կեղծ կատեգորիա են Հայաստանում։ Եթե հիմա նախաձեռնվեն սահմանադրական փոփոխություններ, ապա այս հանգամանքը անհրաժեշտ է հաշվի առնել։ Կամ պետք է էապես ուժեղացնել այս ինստիտուտները, որպեսզի նրանք լիդերներին կից կեղծ կառույցներից դառնան քաղաքականության և իշխանության ձևավորման մեխանիզմներ։
– Թավշյա հեղափոխության վերջնական իրականացումը կարո՞ղ ենք այլևս կայացած փաստ համարել։
– Հեղափոխության առաջին փուլը դեռ չկայացած՝ արդեն դրան հետևեց հակահեղափոխությունը։ Թավշյա հեղափոխության կայացման համար դեռ շատ քայլեր ունենք անելու, մինչև հասնենք ոչ հեղափոխական՝ սահմանադրական ճանապարհին։ Իսկ մինչ ժողովրդի ցանկություններին ընկալունակ իշխանության մարմինների կազմակերպումը կարելի է մնալ հեղափոխության տրամաբանության մեջ։
