Եվ այսպես, Հայ ազգային կոնգրեսը հայտարարեց, որ վերցնում է 7,01 տոկոսի մանդատն ու գնում խորհրդարան: Թերևս վստահաբար կարելի է ասել, որ խորհրդարան են գնալու նաև Ժառանգությունը, ՀՅԴ-ն ու Բարգավաճ Հայաստանը: Հատկանշականն այն է, որ այս ուժերը դժգոհում են խորհրդարանի ընտրության արդյունքից և համարում են, որ ընտրությունը կեղծված է: Բայց գնում են խորհրդարան, որտեղ մեծամասնություն է կազմում կեղծված ընտրությամբ բացարձակ իշխանություն վերցրած Հանրապետական կուսակցությունը: Այս ամենին կողքից հետևողը կմտածի, թե սա աբսուրդ մի պիեսի սցենար է: Սակայն սա Հայաստանն է, և Հայաստանի պայմաններում սա միանգամայն նորմալ է: Հայաստանում բոլոր ընդդիմությունները մշտապես դժգոհել են խորհրդարանական ընտրությունների կեղծիքներից, իսկ հետո վերցրել մանդատներն ու լեգիտիմացրել այդ խորհրդարանը: Ընդ որում` նրանք բոլորն էլ արդարացում գտել են իրենց որոշումներին, թե ինչու է պետք վերցնել մանդատը: Եվ այդ արդարացումը միշտ էլ եղել է «հանուն հայրենիքի», «հանուն հայրենիքի ժողովրդավարության», «հանուն ազատ ապագայի» տրամաբանության շրջանակներում:
Բայց, ուշագրավն այն է, որ ինչքան էլ համոզիչ և երբեմն նույնիսկ հուզիչ բացատրություններով և հիմնավորումներով ընդդիմությունները վերցրել են մանդատներն ու լեգիտիմացրել կեղծված ընտրություններով ձևավորված խորհրդարանները, միևնույն է` հայրենիքի լուսավոր, ժողովրդավար և ազատ ապագան դրանից ավելի չի մոտեցել, իշխանության վարքը դրանից ավելի ժողովրդավար, իսկ ընտրական մեխանիզմը ավելի սահմանադրական կամ օրինական չի դարձել: Այդ ամենի արդյունքում ընդամենը հետևողականորեն լեգիտիմացվում է իշխող համակարգը, և փոփոխվում է ընդամենը համակարգի մոդելավորումը, փոփոխվում են դերակատարները, քվոտաներն ու տոկոսային հարաբերակցությունները:
Հայաստանի ընդդիմությունը ոչ լեգիտիմ խորհրդարաններում ունեցել է ոչ պակաս աստղային կազմով ընտրողներ, բայց այդ ամենը որևէ կերպ չի ազդել համակարգի վերարտադրության մեքենայի անխափան աշխատանքի վրա, որովհետև անհնար է համակարգի վերարտադրությունը կանխել անընդհատ փոխզիջումների գնալով հենց համակարգի կանոնների շրջանակում: Փոխզիջումները քաղաքականության և անգամ քաղաքացիականության մեջ էական, կարևոր տարր են, բայց հարցն այն է, թե ինչ կանոնների շրջանակում են դրանք տեղի ունենում: Հայաստանում տեղի է ունենում հերթական փոխզիջումը համակարգի թելադրած կանոնների շրջանակում: Բարեբախտաբար, Հայաստանի նորագույն պատմության մեջ մենք ունենք փոխզիջումների չգնալու և սեփական մոտեցումը պնդելու փայլուն օրինակ` ի դեմս Շուշիի հաղթանակի և Ղարաբաղի պատերազմի հաջողության:
Այսօր Շուշիի ազատագրման 20-րդ տարեդարձի օրն է: Շուշիի հաղթանակը փոխեց թե Ղարաբաղի պատերազմի ընթացքը, թե ընդհանրապես հարյուրամյակների ընթացքի հայկական հոգեբանությունը, որը անընդհատ փնտրում էր հովանավորներ, փոխզիջումներ, անգամ զիջումներ` գոյության ելքը տեսնելով միայն այդ փնտրտուքի մեջ: Երբ այլևս ելք չմնաց, երբ Շուշիից մահ էր թափվում Ստեփանակերտի վրա, երբ ուրիշ ոչ մի տարբերակ այլևս չէր մնացել, կայացվեց անհրաժեշտ որոշումն ու իրագործվեց այն: Շուշին ռազմական, քաղաքական, բարոյական, հոգեբանական փայլուն հաղթանակ էր, ժամանակի և տարածության մեջ թերևս անփոխարինելի մի օրինակ: Շնորհավոր բոլորիս հաղթանակը:
Լուսանկարը՝ PanARMENIAN Photo-ի
