Օրեր առաջ թուրքական ԶԼՄ-ները հայտնեցին, որ Թուրքիայի «Հզոր Թուրքիա» կուսակցության (GTP) նախագահ Թունա Բեքլեւիչը, փոխնախագահ Բայբարս Օրսեքը, նույն կուսակցության Կարսի նահանգային կառույցի ղեկավար Դյունդար Գյուլթեքինը եւ նրանց ուղեկցող պատվիրակությունը, ի նշան փակ սահմանի դեմ բողոքի, Թուրքիայից խախտել են հայ-թուրքական սահմանը եւ Ախուրյան գետի վրայով մտել Հայաստան:
Թուրքական Zaman-ի փոխանցմամբ, «Հզոր Թուրքիա» կուսակցության ղեկավար Թ.Բեքլեւիչը նշել էր, որ եթե մինչեւ 2011թ. հայ-թուրքական սահմանը չբացվի, 1000 հայ եւ 1000 թուրք երիտասարդներ սահմանը կանցնեն նույն ճանապարհով. «Մենք երկու երկրների կառավարություններից պահանջում ենք սահմանների բացման համար դրական պատասխան»:
«Առաջին լրատվական»-ը այս եւ այլ հարցերի շուրջ զրուցել է «Հզոր Թուրքիա» կուսակցության նախագահ Թունա Բեքլեւիչի հետ:
– Պարոն Բեքլեւիչ, դուք հայտարարել էիք հայ-թուրքական բարեկամության շարժման ստեղծման մասին` Ցյուրիխյան արձանագրությունների ստորագրման մեկ տարվա առիթով: Ո՞րն է շարժման ստեղծման նպատակը, եւ ինչ եք կարծում, ձեր շարժումը աջակցություն կստանա՞ Թուրքիայում:
– «Բացեք սահմանները» նախաձեռնության իրական պատճառը Ցյուրիխյան գործընթացը կարեւորելն է, այն նպատակ ուներ Հայաստանի եւ Թուրքիայի իշխանություններին կոչ ուղղելու` կենտրոնանալ հաշտեցման գործընթացի վրա: Մենք գիտենք, որ Հայաստանի եւ Թուրքիայի ժողովուրդները ցանկանում են ընդհանուր ապագա ունենալ` առանց փակ սահմանների:
– Ինչպե՞ ս եք գնահատում հայ-թուրքական «ֆուբոլային դիվանագիտությունն» առհասարակ: Որտե՞ղ սխալվեցին կողմերը, այն ինչո՞ւ ձախողվեց, եւ ինչպե՞ս եք գնահատում միմյանց նկատմամբ անհանդուրժողականությունը պաշտոնական մակարդակում:
– «Ֆուտբոլային դիվանագիտությունը» լավ առիթ էր, որն ընձեռվեց միջազգային հանրության կողմից Հայաստանին եւ Թուրքիային, այն լավագույնս ընթացավ նախագահներ Գյուլի եւ Սարգսյանի ղեկավարությամբ: Ես կնախընտրեի գործընթացը ձախողված չհամարել, քանի որ դիրքորոշումը, որ առկա է Թուրքիայի եւ Հայաստանի միջեւ, ավելի վատը չէ, քան մենք ունեինք մի քանի տարի առաջ: Խնդիրը, որն առկա է երկու երկրների պաշտոնական մակարդակներում, քաղաքական կամքի բացակայությունն է: Որպես «Հզոր Թուրքիա» կուսակցություն` մենք փորձում ենք այդ քաղաքական կամքը առաջ բերել:
– Ձեր շարժումը կառավարական մակարդակով աջակցություն ունի՞, կուսակցության մեջ կա՞ն իշխանության անդամներ, դուք հարաբերություններ ունե՞ք իշխող` «Արդարություն եւ զարգացում» կուսակցության հետ, եթե այո` որքա՞ն ուժեղ է այդ համագործակցությունը:
– Մեր` «Բացեք սահմանները» շարժումը ոչ մի աջակցություն չունի կառավարության կողմից: Այն հայ եւ թուրք երիտասարդների միացյալ նախաձեռնությունն է: «Հզոր Թուրքիա» կուսակցությունը ամենաերիտասարդ կուսակցությունն է` իր անդամների տարիքային ներկայացվածությամբ եւ ոչ մի առնչություն չունի իշխող` «Արդարություն եւ զարգացում» կուսակցության կամ որեւէ այլ կուսակցության հետ:
– Ղարաբաղյան հակամարտությունը հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման եւ սահմանները բացելու նախապայման է, դուք այս փակուղուց որեւէ ելք տեսնո՞ւմ եք:
– Հարավային Կովկասը համագործակցության, ոչ թե մրցակցության կարիք ունի: Տարածաշրջանն իր հարուստ ռեսուրսների պատճառով գտնվել ու գտնվում է գերտերությունների ուշադրության կենտրոնում: Ղարաբաղյան հակամարտությունը եվրասիական տարածաշրջանի վերջին հակամարտությունն է, եւ այն լուծման կարիք ունի նոր հասկացողության շրջանակներում, որը կբավարարի հակամարտության երկու կողմերին: Թուրքիան Մինսկի գործընթացի պաշտոնական միջնորդներից է եւ պետք է օգտագործի իր կառուցողական դերը` բավարարելու համար հայերին եւ ադրբեջանցիներին: Հայերն ու ադրբեջանցիները պետք է հիշեն, որ հարեւաններ են, իսկ հարեւանները միմյանց կարիքը ունեն:
– Որքա՞ն հավանական է, որ եթե մինչեւ 2011թ. հայ-թուրքական սահմանը չբացվի, 1000 հայ եւ 1000 թուրք երիտասարդներ սահմանը անցնեն` ձեր կոչին ականջալուր լինելով:
– Մենք վերջին ամիսներին երկու անգամ այցելել ենք Երեւան եւ առաջիկա օրերին նորից այցելելու ենք: Մենք երիտասարդների մեջ, ովքեր ցանկանում են ներդրում ունենալ հաշտեցման գործընթացում, վիթխարի ներուժ ենք տեսել: Իրավիճակը շատ չի տարբերվում Թուրքիայում: Որպես ամենաերիտասարդ կուսակցություն` Թուրքիայում մենք ունենք այն ներուժը, որ կարողանանք հասնել նրան, որ 1000 հայ եւ 1000 թուրք հատեն սահմանը:
– Դուք իրապես հատե՞լ եք սահմանը, ծանո՞թ եք Հայաստանում Ռուսաստանի Անվտանգության դաշնային ծառայության սահմանապահ վարչության պետի տեղակալ, գնդապետ Անդրեյ Գուզեեւի հայտարարությանը: Եվ ինչպե՞ս եք հատել սահմանը:
– Մենք խորհրդանշականորեն ենք հատել սահմանը` ընդգծելու համար այն փաստը, որ Հայաստանի եւ Թուրքիայի միջեւ սահմանը պետք է անհապաղ բացվի: Դա մի գործողություն չէր, որի համար գնդապետ Գուզեեւը պետք է անհանգստանար: Մեր քայլի նպատակը Թուրքիայից խաղաղություն եւ եղբայրություն բերելն էր, ոչ թե ատելություն: Թուրքիայի եւ Հայաստանի միջեւ Արփաչայ գետով ընկած ուղին լեցուն էր ապօրինի առեւտրի մասին ծանուցող ահազանգերով: Այն երկու երկրների միջեւ բնական սահման է, որը կարելի է հատել 15 քայլով:
