Կառավարության նախորդ նիստում հաստատվեց Փոքր և միջին ձեռնարկատիրությանը պետական աջակցություն ցույց տալու 2011թ. ծրագիրը, որտեղ հերթական անգամ խոսվում էր երկրի տնտեսության զարգացման մեջ ՓՄՁ-ների դերի, նոր աշխատատեղերի ստեղծման, բնակչության կենսամակարդակի բարձրացման, հասարակության միջին խավի ձևավորման և այլ նման բաների մասին։
Վարչապետ Տիգրան Սարգսյանն էլ շեշտել էր, որ ընթացիկ տարում նախատեսվում է ոլորտի 5-6 տոկոս աճ, և որ այս առումով 2011-ը բացառիկ տարի է լինելու։ Մեր տնտեսվարողները պետք է որ արդեն սովոր լինեն այն բանին, որ երբ վարչապետ Տ.Սարգսյանը խոսում է փոքր ու միջին բիզնեսի զարգացման մասին, փոքր ու միջին բիզնեսը հերթական հարվածն է ստանում: Նախորդ 2 տարիների փորձը հենց սա է ապացուցում: Նույնիսկ թվերով է սա երևում` խոշորների դերը տնտեսության մեջ վերջին 2 տարիներին մեծացել է, փոքրերինը` նվազել, մինչդեռ խոշորները գնալով ավելի քիչ են ավելացնում իրենց հարկերը, քան փոքրերը: Ավելին, բազմաթիվ փոքր ու միջին ձեռնարկություններ կան, որ պատկանում են մեր օլիգարխներին: Սա արվում է հենց զանազան` ,փոքր ու միջին բիզնեսի զարգացմանե ծրագրերից միայն համապատասխան մարդկանց ,օժանդակելուե անհրաժեշտությունից ելնելով:
Իսկ ամենացավալին այն է, որ վարչապետի այս մի հայտարարությունից հետո երկրում կարող է չմնալ մի որևէ փոքր կամ միջին ձեռնարկություն, որը չի պատկանում մեր օլիգարխներին:
Այսպես, Հայաստանում կա մոտ 80 հազար գրանցված տնտեսվարող սուբյեկտ (ՍՊԸ-ներ, ՓԲԸ-ներ, ԲԲԸ-ներ, ԱՁ-ներ), որոնցից 10 հազարն է միայն, որ ակտիվորեն գործունեություն է իրականացնում: Այս մասին մեզ հետ զրույցում ասել էր ՀՀ նախկին վարչապետ Հրանտ Բագրատյանը: ,Այսինքն` միայն 10 հազարի հարկային կոդի վրա է, որ օպերացիաներ են հայտնվում: Իսկ այդ 10 հազարից էլ առնվազն 7 հազարը մեր օլիգարխների ձեռնարկություններն են: Այսինքն` Սամվել Ալեքսանյանը ուներ մի հիմնարկ, հիմա տրոհել է 10-ի: Եվ սա մի բան է, որ կառավարության ապարատի ամենավերջին աշխատողն էլ գիտիե, – նշել էր նախկին վարչապետը: Այսինքն` Հայաստանում տնտեսական գործունեություն իրականացնող կազմակերպությունների ավելի քան 70%-ը պատկանում է մեր օլիգարխներին: Թե սա ինչպես է առնչվում 2011թ.-ի համար կառավարության գերակա հռչակված դիվերսիֆիկացիայի սկզբունքին, դժվար է ասել:
Բազմազանեցումը նախևառաջ ենթադրում է հնարավորինս շատ «խաղացողների» առկայություն: Անհնար է 20 օլիգարխ-գործարարով դիվերսիֆիկացված տնտեսություն (տնտեսության ճյուղերի հարաբերակցություն) ունենալ: Մինչև 200 հազար առանձին տնտեսվարողներ չլինեն Հայաստանում, տնտեսության դիվերսիֆիկացիա չի լինի: Մինչդեռ մեր օլիգարխները շարունակում են տարբեր ոլորտներից դուրս մղել մյուս գործարարներին` մեծացնելով իրենց կշիռը տնտեսության մեջ:
Երեկ ՊԵԿ-ը հերթական անգամ հրապարակեց 349 խոշոր հարկատուների մոնիտորինգի ամփոփ ցուցանիշները: Այս մոնիտորինգի` 2010թ. սեպտեմբեր և հոկտեմբեր ամիսների արդյունքներին ,Ժամանակե-ն արդեն անդրադարձել է: Նոյեմբեր ամսվա արդյունքները էլ ավելի վատն են: 2010թ. հունվար-նոյեմբեր ամիսներին 349 խոշոր հարկատուները նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ ավելացրել են իրենց կողմից բյուջե վճարվող հարկերն ու այլ պարտադիր վճարները 6.8%-ով: Եվ սա այն դեպքում, երբ 2010թ. հունվար-նոյեմբերին բյուջեի ողջ հարկերն ու այլ պարտադիր վճարները ավելացել են 14.9%-ով: Սա նշանակում է, որ 349 խոշոր հարկատուները ավելի քիչ են ավելացրել բյուջե վճարվող հարկերի ծավալը, քան նրանցից հետո եկող հարկատուները (տնտեսվարողները)։ Մինչդեռ քանի որ 349 խոշորներից հետո եկող ընկերությունների մեծ մասը ևս պատկանում է մեր օլիգարխներին` ըստ Բագրատյանի ներկայացրած թվերի, ապա կարող է ստացվել, որ դրանք հանելուց հետո մնացած 3 հազարից էլ պակաս ընկերությունները մի քանի անգամ ավելի շատ են ավելացրել իրենց վճարած հարկերը, քան մեր օլիգարխները (կամ նրանց պատկանող ընկերությունները): Մեր` իրապես մանր ու միջին ձեռներեցներին այսքանից հետո միայն մեկ բան է մնում` մտածել իրենց բիզնեսը Հայաստանից հնարավորինս շուտ Վրաստան տեղափոխելու մասին:
Հրայր Մանուկյան, «ժամանակ» օրաթերթ
