Հունվարի 1-ից ուժի մեջ է մտնում կենսաթոշակային նոր օրենքը, որը ԱԺ-ն ընդունել է 2010թ.-ի հունիսին` 70 կողմ և 14 դեմ ձայներով: Դեռևս 2008թ.-ին կառավարությունն ընդունել էր որոշում կենսաթոշակային բարեփոխումներ իրականացնելու մասին, ինչն ուղղված էր կենսապահովման նվազագույն զամբյուղին համարժեք միջին աշխատանքային կենսաթոշակի չափի ապահովմանը և անձի եկամտի ու կենսաթոշակի չափի միջև կապի հաստատմանը: Ըստ օրենսդրական փաթեթի հեղինակ, կառավարման խորհրդի նախագահ Ա. Ասատրյանի` սույն օրենքը կիրականացնի այս նպատակները:
Մինչև նոր կենսաթոշակային համակարգին անցնելը, կենսաթոշակների վճարումն ամբողջապես ֆինանսավորվում էր ՀՀ պետբյուջեի ընթացիկ եկամուտներից, ինչպես ընդունված է ասել՝ սերունդների համերաշխության սկզբունքով, ըստ որի` վճարվելիք կենսաթոշակները պետք է համարժեք լինեն հավաքագրված սոցվճարներին: Խնդիրն այն է, որ սոցվճարներ կատարողների փաստացի թիվը գրեթե 5 անգամ զիջում է աշխատունակ տարիքի (15-63) բնակչության ցուցանիշին: Այս երևույթը պայմանավորված է իրական գործազրկության` պաշտոնապես գրանցվածից մոտ 3 անգամ ավելի բարձր մակարդակով, ոչ ֆորմալ զբաղվածության մեծ ծավալներով, տնտեսության ֆորմալ հատվածում զբաղվածների մի մասի կողմից սոցվճարումներ չկատարելու երևույթով (պարտադիր սոցիալական վճարումներ կատարողները կազմում են զբաղված աշխատուժի միայն 37%-ը): Գործող համակարգին հարված է նաև «բնակչության ծերացումը» (հասարակության 12 տոկոսից ավելին կազմում են կենսաթոշակային տարիքի անձինք): Կենսաթոշակային համակարգի վատթար վիճակը լավագույնս բնութագրում է հետևյալ ցուցանիշը. ՀՀ-ում ներկայումս միջին աշխատանքային կենսաթոշակի չափը կազմում է նվազագույն սպառողական զամբյուղի միայն 65%-ը:
Նոր օրենքով կենսաթոշակային համակարգը բաղկացած է լինելու 4 աստիճաններից, որոնք միմյանցից տարբերվում են` կախված շահառուների աշխատած տարիներից և տարիքից: Չորս աստիճաններն են սոցիալական, աշխատանքային կենսաթոշակ, պարտադիր կուտակային և կամավոր կուտակային կենսաթոշակ: Պարտադիր կուտակային կենսաթոշակի ֆինանսավորման աղբյուրը՝ անհատական եկամուտն է (աշխատավարձը), որի 5%-ը փոխանցվելու է անձնա¬կան կենսաթոշակային (կուտակային) հաշվին: Միաժամանակ, պետությունը կրկնա¬պատկելու է այդ գումարը՝ պետական բյուջեից համարժեք փոխանցում կատա¬րելով:
Հունվարի 1-ից գործում է կենսաթոշակների կամավոր կուտակային համակարգը, իսկ պարտադիր կուտակային համակարգին անցում կկատարվի 2014 թ. հունվարի 1-ից:
