Ինչպես հայտնի է դարձել, Միջազգային ֆինանսական կորպորացիայի և Համաշխարհային բանկի հոկտեմբերի 20-ին հրապարակած «Գործարարությամբ զբաղվելը 2012. գործարարությունն ավելի թափանցիկ աշխարհում» զեկույցի տվյալներով՝ 2010 թվականի հունիսից մինչև 2011 թվականի մայիսն ընկած ժամանակահատվածում Հայաստանն իրականացրել է կանոնակարգման և ինստիտուցիոնալ դաշտի հինգ բարեփոխում` ամենաշատը տարածաշրջանում և աշխարհում:
Կասկած չկա, որ Հայաստանի իշխանությունն ու իշխանական քարոզչամեքենան այդ տվյալը երկար ժամանակ դարձնելու են դրոշակ, որը կծածանեն Հայաստանի հանրության առաջ: Երբ Հայաստանի քաղաքացիներն ու իշխանության ընդդիմախոսները բողոքեն, թե որքան վատ է իրավիճակը երկրում, և ինչ վատ պայմաններ են բիզնեսի համար, կառավարությունը ի ցույց կդնի միջազգային այդ ուսումնասիրությունն ու կփորձի ապացուցել, որ քաղաքացիներն ու ընդդիմությունը կույր են: Իրականում սակայն, կույր են միջազգային կառույցները կամ կույր են ձևանում: Համենայն դեպս, ակնհայտ է, որ նրանց այդօրինակ զեկույցները ոչ մի կապ չունեն հայաստանյան իրականության հետ և, կամա թե ակամա, թյուրիմացության մեջ են դնում բոլորին:
Բանն այն է, որ միջազգային այդ կառույցները արձանագրում են ընդամենը Հայաստանում թղթերի ընդունումը: Այսինքն՝ իշխանությունը թղթի վրա ինչ-որ բարեփոխումներ է գրում, դրանք դակել տալիս Հայաստանի Ազգային ժողովին, ընդունում, նախագահը ստորագրում է, և հայտարարվում է, թե իշխանությունը բարեփոխեց այսինչ ոլորտը՝ ընդունելով այնինչ օրենքը: Այդպես՝ օրենքների բարեփոխման առումով Հայաստանն իսկապես կարող է առաջատար լինել աշխարհում: Բայց իրականությունը, իրական Հայաստանը ոչ հոլովակներում թռչկոտող աստղերն են, ոչ էլ թղթերի վրա փայլփլող օրենքները:
Իրական Հայաստանը բոլորովին ուրիշ է, որտեղ օրենքը որևէ նշանակություն ունի միայն՝ երբ ամրացնում է իշխանության դիրքը, պաշտոնյայի բիզնես շահերը, օլիգարխի ախորժակը: Մնացյալ դեպքում Հայաստանում օրենքը ոչինչ է, իսկ փոխհարաբերությունները կարգավորվում են չգրված օրենքներով, պայմանականություններով և, այսպես ասած, քրեական հասկացություններով` գողական օրենքներով: Եվ սա չափազանություն չէ: Այդպես է Հայաստանում իշխանությունը սերտաճել բիզնեսի հետ և մոլախոտի նման պատել Հայաստանի տնտեսական դաշտը: Հայաստանում ոչ թե օրենքը, այլ իշխանություն-օլիգարխիա-թաղային հեղինակություններ եռանկյունին է որոշում, թե ով ինչ բիզնեսով զբաղվի, ով ինչ քվոտա ստանա, ինչքան, ով ինչ ներկրի, ինչ արտադրի, ով ում խանգարի կամ չխանգարի: Այդ ամենի մասին Հայաստանում օրենք չկա: Կա նույնիսկ այդ ամենն արգելող օրենք, բայց դրա վրա նայող չկա:
Իսկ Հայաստանի պետական կառավարման համակարգի բոլոր ինստիտուտները` հարկային ու մաքսային կառույցներ, ոստիկանություն, ԱԱԾ, դատախազություն և այլն, ընդամենը սպասարկում են այդ եռանկյունու անխափան աշխատանքը: Այ, եթե միջազգային կառույցերը փորձեին հանգամանալից և մասնագիտական ուսումնասիրություն կատարել այդ եռանկյունու գործունեության մասով, ապա այդ ժամանակ, արդեն, նրանց զեկույցներն իրականության արժեք կունենային, և հնարավոր կլիներ դրանց մասին ասել` սա, այո, Հայաստանն է:
