Բասեն գավառից Երևան՝ 355 տարի անց
Հայոց ցեղասպանության տարիներին կորած համարվող մատյաններից մեկը՝ Պարսամ երեցի գրչին պատկանող մագաղաթյա Ավետարանը, 355 տարի անց իր տեղը գտավ Մատենադարանում: Ձեռագիրը դեռևս 20-րդ դարասկզբին տեսել և իր Վասպուրականի ձեռագրացուցակում նկարագրել է ազգագրագետ, բանահավաք, գրող և բանասեր Երվանդ Լալայանը: Նրա կազմած ցուցակում ընդգրկված է 480 ձեռագիր: Դրանց կեսից ավելին՝ 281 մատյան, պահվում է Մատենադարանում, իսկ մնացյալ 199-ը դեռևս համարվում են կորած: Ցուցակում ներառվածների թիվը մեկով նվազեց: Տեսանյութ
«Ինձ համար մեծ պատիվ է հիշարժան այս իրադարձությանը մասնակցելը: Զուգահեռաբար հպարտություն է դա անել Հայաստանում 20 տարի շարունակ պատասխանատու մշակույթ ձևավորած կազմակերպության՝ Viva-ի անունից: Չինացիների մի ասացվածք հրաշալի կերպով նկարագրում է այն, ինչ այսօր զգում եմ․ «Նախնիներին մոռանալ նշանակում է լինել առվակ՝ առանց աղբյուրի, ծառ՝ առանց արմատների»։ Կարծում եմ՝ սենտիմենտալ չի դիտարկվի, եթե ասեմ, որ, թեև հանգամանքների բերումով հայերեն լիարժեք չեմ խոսում, դա չի խանգարում ամբողջ էությամբ մեր ինքնությանը հավատարիմ մնալուն: Այդ զգացողությունը կրկնապատկվեց այստեղ՝ մագաղաթյա բացառիկ Ավետարանն ընծայաբերելու ընթացքում: Ավելի քան երեք դար առաջ գրված, բացառիկ արժեք ներկայացնող մատյանը, որը Հայոց ցեղասպանության տարիներին կորսված էր համարվում, այսօր իր տեղն է գտնում համայն հայության համար կարևոր միջավայրում: Շնորհավորում եմ բոլորիս»,-ասել է Viva-ի գլխավոր տնօրեն Արմեն Ավետիսյանը:
Ավետարանի կազմն ունի մուգ շագանակագույն դրոշմազարդ կաշի, փեղկերը զարդարված են կոստեղերով, մեդալիոններով և ականակուռ մետաղե խաչով: Ձեռագիրը գրված է բոլորագրով, ամբողջական է, բովանդակում է չորս ավետարանիչների՝ Մաթևոսի, Մարկոսի, Ղուկասի և Հովհաննեսի ավետարանները:
Ձեռագիրն արժեքավոր է նաև մանրանկարչական հարդարանքի տեսանկյունից: Առկա են Ավետարաններին հատուկ մանրանկարչական տարրեր՝ ավետարանիչների պատկերներ և անվանաթերթեր, լուսանցազարդեր և լուսանցային մանրանկարներ, որոնք աչքի են ընկնում գունային անխառն, մաքուր լուծումներով և հորինվածքի կուռ ամբողջականությամբ:
