Inosmi.ru կայքը հրապարակել է Ֆրանսիայի Արեւելքի քրիստոնյաների ինստիտուտի աշխատակից Tigran Yegovian-ի Le Figaro-ին տված հարցազրույցը, որի ընդհանուր գնահատականն այն է, որ 2023թվականին Մերձավոր Արեւելքում եւ Հարավային Կովկասում քրիստոնյաների խնդիրներն ավելի են սրվել: Ֆրանսիացի վերլուծաբանին հարց է ուղղվել նաեւ Հայաստանի եւ Լեռնային Ղարաբաղի մասին: Նա պատասխանել է, որ Հայաստանը «զրկվել է Ռուսաստանի աջակցությունից, Ռուսաստանը գերադասել է մերձենալ Թուրքիայի եւ Ադրբեջանի հետ»:
Այս պատասխանին ռուսաստանյան կայքի խմբագրությունն արել է հետեւյալ միջարկումը. «Այստեղ ֆրանսիահայ փորձագետը թույլ է տալիս ակնհայտ անճշտություն: Ռուսաստանը չէր էլ կարող աջակցություն ցուցաբերել Ղարաբաղի նախկին հայ ղեկավարությանը այն բանից հետո, երբ Հայաստանի արեւմտամետ նախագահ (բնագրում այդպես է) Փաշինյանը 2022 թվականին Ղարաբաղը ճանաչեց Ադրբեջանի մաս, իսկ ՀԱՊԿ-ի շրջանակներում Ռուսաստանը կարող է օգնել միայն Հայաստանին՝ որպես կազմակերպության անդամի, բայց ոչ ՀԱՊԿ-ի սահմաններից դուրս գտնվող տարածքներին»:
Ստացվում է բացարձակ անիմաստություն, որովհետեւ եթե Ռուսաստանը չէր կարող օգնել ՀԱՊԿ-ի սահմաններից դուրս տարածքներին, այսինքն՝ ի սկզբանե Լեռնային Ղարաբաղը չէր ճանաչում անվտանգային այդ կառույցի այսպես ասած պատասխանատվության գոտի, ապա ի՞նչ նշանակություն ունի Փաշինյանի կողմից 2022թվականին «Ղարաբաղը Ադրբեջանի մաս ճանաչելը»: Չէ՞ որ Ռուսաստանն ինքն այդ «տարածքները» ճանաչում էր ՀԱՊԿ-ի սահմաններից դուրս, ուրեմն եւ՝ ոչ Հայաստանին պատկանող, այսինքն՝ ադրբեջանական:
Հաջորդ միջարկությունը ռուսաստանյան կայքի խմբագրությունն արել է Լեռնային Ղարաբաղում Ադրբեջանի իրականացրած էթնիկ զտումների կապակցությամբ. «Հեղինակը կրկին ակնարկում է Հայաստանի դաշնակիցների «անտարբերությունը» եւ «էթնիկ զտումներ» արտահայտությամբ տպավորություն է ստեղծում, թե խոսքը ղարաբաղյան հայերի ոչնչացման մասին է, թեեւ իրականում այլ ողբերգական իրադարձություն է տեղի ունեցել՝ Ղարաբաղում մնացած 120 հազար հայերի տեղափոխություն, որ հիմնականում Փաշինյանի քաղաքականության հետեւանքն է»:
Սա ակնհայտ պետական գրաքննության դրսեւորում է, որի նպատակն է կայքի ընթերցողներին ուղղորդել, որպեսզի նրանք հավատ չընծայեն ֆրանսիական ինտիտուտի հայազգի փորձագետի վերլուծությանը: Խնդիրն, ըստ երեւույթին, այն է, որ ավելի քան մեկուկես հարյուրամյակ Ռուսաստանն ունեցել է Արեւելքի քրիստոնյաների հովանավորի կամ նույնիսկ փրկչի համարում: Այսօր Մերձավոր Արեւելքում քրիստոնյա համայնքները չափազանց ծանր վիճակում են, ինչին գումարվել է Արցախի հայաթափումը, որ տեղի է ունեցել ռուսական զորախմբի պատասխանատվության գոտում, նրա մասնակցությամբ:
Ասել, թե Ռուսաստանի հանրային կարծիքը լիովին անտարբեր է Կրեմլի քաղաքականության նկատմամբ, ճիշտ չէր լինի: Նույնիսկ խստագույն գրաքննության պայմաններում Ռուսաստանից երբեմն հնչում են զգաստության կոչեր: Իշխանություններն, ինչպես տեսնում ենք, վերահսկում են նույնիսկ օտարերկրյա մամուլի թարգմանությունները եւ խմբագրական միջամտություններով վերակողմնորոշում հանրային տրամադրությունները: Նման բծախնդրությունը վկայում է, որ պաշտոնական Կրեմլը հանրության հետ խնդիրներ ունի:
Արեւելքի քրիստոնյաների հարցը միշտ էլ քաղաքական է եղել, որ դրսեւորվել եւ դրսեւորվում է նաեւ եկեղեցիների միջեւ մրցակցությամբ: Ռուս ուղղափառ եկեղեցին այսօր միջազգային հեղինակություն չի վայելում՝ կապված Ուկրաինայում պատերազմի հարցում կողմնորոշման հետ: Մերձավոր Արեւելքում Հայ առաքելական եկեղեցին նվիրապետական երկու աթոռ ունի՝ Երուսաղեմի պատրիարքությունը եւ Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսությունը, ինչպես նաեւ Կոնստանդնուպոլսի պատրիարքարանը: Նրանք կարող են քաղաքական գործոն լինել: Ռուսաստանյան կոշտ գրաքննությունը, բացառված չէ, նաեւ այդ հեռանկարի դեմ է:
