Հայաստանի տնտեսության այսօրվա վիճակը, ստեղծված մարտահրավերները, բարեփոխումների շրջանակներում իրականացվող քայլերը, գործարարության առջև ծառացած խնդիրներն էին ներառված Հայաստանի արդյունաբերողների և գործարարների միության նախագահության՝ հուլիսի 12-ին կայացած նիստի օրակարգում։ Նիստի մասնակիցները, մասնավորապես, անդրադարձան այնպիսի հրատապ հարցերի, ինչպիսիք էին ֆինանսաբանկային համակարգում ստեղծված իրավիճակը, բեռնափոխադրումների ու լոգիստիկ, գյուղմթերքների մթերման, գյուղատնտեսական հողերի խոշորացման, տնտեսական օրենսդրությանն առնչվող խնդիրները։
Նշվեց, որ մի շարք գործոններով պայմանավորված` ազգային դրամի արժևորումը էապես խոչընդոտում է հայրենական ապրանքների արտահանմանը։ Այն զգալի հարված է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի ընկերությունների համար, որոնց շրջանառության գերակշիռ մասն իրականացվում է արտարժույթով։ Էապես տուժում են նաև արտաքին տրանսֆերներից օգտվողները։ Առկա կացությունը վերլուծելու, խնդիրները խորքային քննարկելու և համարժեք քայլեր մշակելու նպատակով որոշվեց անցկացնել կլոր սեղան` բաց քննարկման հրավիրելով ֆինանսաբանկային ոլորտի պատասխանատուների, փորձագետների, գործարարների։
Այս մասին «Առաջին լրատվական»-ը խոսել է Գործատուների միության նախագահ, տնտեսագետ Գագիկ Մակարյանի հետ, որի խոսքով՝ տնտեսությանը տարբեր տեսանկյուններից պետք է նայենք, օրինակ՝ ներմուծման ոլորտը շահում է, քանի որ ավելի էժան գնով գնում ու ներկրում է, որն էլ բնականաբար ձեռնտու է։ Սրանից հետևում է գների նվազում, սակայն սա չի լինում, քանի որ թե՛ արտահանողները, թե՛ ներկրողները թանկ են վճարում տրանսպորտային ծախսերի համար, պատճառը՝ Վերին Լարսում երկար մնալն է, այսինքն՝ մեկ շաբաթյա տեղափոխումը դարձել է քսանից քսանհինգ օր։ Ներմուծման տեսակետից կլինի աճ ու նման ընկերություններն այս շրջանում կուժեղանան։
Մակարյանի նշմամբ՝ արտահանման դեպքում պատկերը հակառակն է, այն մեծ վնասներ է կրում, քանի որ գործում է դոլարի և եվրոյի գործառույթը, քանի որ արտարժույթը վերածելով դրամի տնտեսվարողը ստանում է փոքր դրամական զանգված։ Բայց քանի որ նա հարկերը, աշխատավարձերը վճարում է դրամով, հումքը ձեռք է բերում դրամով՝ իր դրամանական զանգվածը փոքր է ստացվում, այսինքն՝ արտահանող ընկերությունը կրում է վնասներ։
Արտարժույթային փոփոխման հետևանքով շահում են նաև այն մարդիկ, որոնք վարկեր են վերցրել դոլարով, քանի որ իրենց վարկը նրանք վճարում են դոլարով, իսկ բանկն էլ այն չի փոխել դրամի ու անձի համար դոլարի ձեռքբերումը հեշտացել է, անկախ նրանից, թե այդ վարկն ինչ նպատակով էր վերցրել։ Բանկի համար էլ խնդիր չէ դոլարով վարկերի մարումը, քանի որ բանկը այն չի վերածում դրամի, հետևաբար չի տուժում։
Տուժողների մեջ են նաև մտնում այն մարդիկ, որոնք դոլարի կամ եվրոյի տեսքով գումար են ստանում արտերկրից, որովհետև տվյալ արտարժույթով ոչ-ոք առևտուր չի անում և նրանք ստիպված են լինում եղած գումարը վերածել դրամի։ Նշենք, որ այդ մարդիկ իրենց եկումուտներում կրում են տասնութ տոկոսի վնաս։
Նրանք, որոնք արտասահմանից պետք է եվրոյով կամ դոլարով տեխնոլոգիաներ գնեն, նույնպես շահում են, որովհետև կարող են էժան գնով ձեռք բերել արտարժույթն ու հետևաբար ավելի մատչելի գնով գնել տեխնոլոգիաները։ Այս պարագայում հատկապես շահում են արդյունաբերական ընկերությունները։
Միության նախագահի խոսքով՝ տուրիզիմի տեսանկյունից շահում են նրանք, որոնք գնում են որպես տուրիստ, իսկ եկողների պարագայում հակառակն է, որովհետև իրենց մոտ եղած դոլարը կամ եվրոն հնարավոր է չի բավարարում։
Միգրացիայի մասով էլ առաջանում են որոշ խոչընդոտներ, քանի որ աշխատանքային միգրանտները՝ հասկանալով, որ այնտեղ ավելի քիչ ռուբլի են ստանում կամ ռուբլին արժեզրկվել է՝ հիմնականում մնում են Հայաստանում, սակայն ՀՀ-ում երբեմն աշխատանք չեն գտնում, որովհետև կա՛մ իրենք այդ մասնագիտությունն ու որակավորումները չունեն, կա՛մ էլ տվյալ պայմաններում չեն ցանկանում աշխատել։ Բնականաբար, սա տանում է միգրիացիայի նվազեցմանը։
Ամենաէականն այն է, որ դոլարի և եվրոյի արժեզրկման պայմաններում շահում է պետությունը, քանի որ արտաքին պարտքը հեշտ է սպասարկվում ու հոգում է որոշակի բյուջետային ծախսեր։ Այստեղ տուժողը որոշ հասարակական կազմակերպություններ են, որոնք գրանտներ են շահում ու իրավունք չունեն աշխատավարձերը վճարել եվրոյով կամ դոլարով, պետք է վերածեն դրամի, դա էլ իր հերթին բացասաբար է ազդում նման ՀԿ-ների վրա։
