Մամուլում նախօրեին հրապարակվել էր տեղեկություն, ըստ որի՝ ապրիլյան քառօրյա պատերազմի հանգամանքներն ուսումնասիրող խորհրդարանական հանձնաժողովի գործունեությունն անհանգստություն է առաջացրել զինված ուժերի սպաների, առաջնագծում գտնվող հրամանատարների շրջանում: Տողատակն այն է, որ հանձնաժողովը փնտրում է, այսպես ասած, մեղավորներ: Միևնույն ժամանակ, հանձնաժողովի ղեկավարն ու մասնակիցները հայտարարում են, որ մեղավոր փնտրելն իրենց գործը չէ, իրենք ուզում են հասկանալ, թե ինչ է կատարվել, ինչ սխալներ են եղել, ինչ բացթողումներ, որոնք կարող էին կանխել կորուստների մի մասը՝ թե՛ մարդկային, թե՛ դիրքային: Իհարկե նշվում է, որ եթե պարզվի՝ եղել են հանցավոր թերացումներ, ապա իրավապահները կարող են զբաղվել դրանով:
Ունե՞ն այդ ամենից անհանգստանալու պատճառ սպաներն ու հրամանատարները: Իհարկե, եթե եղել են հանցավոր բնույթի բացթողումներ, անշուշտ ունեն: Իսկ վտանգավոր խնդիրների մասին խոսել են անգամ նախկին իշխանության բարձրաստիճան պաշտոնյաներ: Հետևաբար, եթե եղել է հանցավոր բացթողում, ապա այդ հանգամանքը պետք է արժանանա լիարժեք քրեաիրավական գնահատման: Դա ամենևին չի նշանակում անպայման որևէ մեկի ազատազրկում, սակայն հանգամանքների ամբողջական բացահայտումը բխում է անմիջապես հենց առաջնագծում սպաների և հրամանատարների հետագա անվտանգության հանգամանքից, քանի որ պատկերը ամբողջապես պարզելը լինելու է կանխարգելիչ քայլ, որը առավելագույնս ապահովագրելու է հնարավոր բացթողումների կրկնությունից:
Ի վերջո, պետք է հասկանալ, թե ինչպես է աշխատել կամ ինչպես չի աշխատել զինուժի պատերազմական կառավարման շղթան, հատկապես այն պարագայում, երբ այդ շղթայի որոշակի անհամադրվածության մասին խոսել են անգամ հենց ապրիլյան քառօրյայի մասնակից տարբեր հրամանատարներ:
Միևնույն ժամանակ, այստեղ իհարկե խնդիր է առաջացնում այն, որ հանձնաժողովի գործունեությունը ծավալվում է ներքաղաքական դիմակայության փուլում, որ առկա է նոր և նախկին իշխանության, նոր իշխանության ու նախկին համակարգի միջև: Եվ այդ հանգամանքը իհարկե բերում է կամ կարող է բերել տրամադրության կամ ընկալման, որ ապրիլյան քառօրյայի հանգամանքների ուսումնասիրման հանձնաժողովն էլ ընդամենը այդ պայքարի գործիքներից մեկն է նոր իշխանության ձեռքում:
Այդ առումով իշխանությունն անշուշտ պետք է բավականաչափ ջանք գործադրի գրեթե անընդհատ ռեժիմում՝ հանրության մոտ համոզիչ լինելու համար, որ հանձնաժողովը, անկասկած ունենալով քաղաքական ձևաչափ, առնվազն չունի ներքաղաքական հարաբերությունների պարզաբանման շարժառիթ: Հակառակ պարագայում, որքան էլ այն էֆեկտ ունենա ընթացիկ իրավիճակում, երկարաժամկետ առումով ապրիլյան պատերազմի թեմայի այդօրինակ խաղարկումը կարող է բումերանգի էֆեկտով հարվածել իշխանությանը, որովհետև այստեղ պետք է նկատի առնել այն հանգամանքը, որ բանակն իհարկե չափազանց նուրբ օրգանիզմ է, և քաղաքական հարցերն այդ տիրույթ տանելը երբեք չի կարող երկարաժամկետ առումով ամրացնել որևէ իշխանության, իսկ պետությունը թուլացնել կարող է:
